Ðạo diễn của các chương trình sân khấu lớn

Chủ Nhật, 06/05/2018, 14:46:51

Có thể là hơi quá khi nhiều người vẫn gọi đạo diễn Lê Quý Dương (trong ảnh) là “phù thủy” của các lễ hội, liên hoan và những chương trình nghệ thuật dàn dựng trên sân khấu quảng trường, nhưng có thể khẳng định, anh là một trong số ít đạo diễn được giới chuyên môn trong nước và quốc tế ghi nhận.

Ðạo diễn Lê Quý Dương hiện là Chủ tịch Diễn đàn Festival quốc tế trực thuộc Hiệp hội Sân khấu thế giới và là người Việt Nam đầu tiên được bầu vào Ban chấp hành của Hiệp hội.

Nhìn dáng vẻ bề ngoài, Lê Quý Dương trông trẻ trung hơn cái tuổi 50. Có lẽ sự bận rộn, say mê công việc và những dự án, chương trình nghệ thuật không ngừng nghỉ đã cuốn anh đi, để rồi “chẳng còn thời gian với những toan tính, vì thế được bù lại bằng sự trẻ trung” như anh vẫn thường nói vui với bạn bè. Sinh năm 1968 tại Hà Nội, trong một gia đình nghệ sĩ, trí thức, Lê Quý Dương đỗ thủ khoa Trường đại học Sân khấu - Ðiện ảnh Hà Nội khóa 1985 - 1990, chuyên ngành Lý luận - Phê bình sân khấu, được đặc cách nhận về công tác tại Phòng Nghệ thuật của Cục Nghệ thuật Sân khấu, nay là Cục Nghệ thuật biểu diễn thuộc Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch.

Với kịch bản sân khấu đầu tay Chợ đời được dàn dựng và tham gia Hội diễn sân khấu chuyên nghiệp toàn quốc năm 1990 và đã đoạt Huy chương vàng. Nhiều kịch bản của Lê Quý Dương sau đó được dàn dựng trên sân khấu của các đơn vị nghệ thuật chuyên nghiệp, Lê Quý Dương được kỳ vọng sẽ trở thành một nhà viết kịch tài năng của sân khấu nước nhà. Từ những thành công nêu trên, anh được kết nạp và là hội viên tác giả trẻ nhất của Hội Nghệ sĩ sân khấu Việt Nam khi mới tròn 22 tuổi.

Niềm đam mê nghệ thuật và khát vọng về những chân trời kiến thức mới cùng công cuộc đổi mới đất nước khi đó đã thôi thúc Lê Quý Dương du học. Ðược sự đồng ý, động viên của gia đình và lãnh đạo Bộ Văn hóa - Thông tin (cũ), năm 1993, Lê Quý Dương sang Ô-xtrây-li-a để du học tự túc. Anh cho biết: Ðó là một quyết định quan trọng của cuộc đời, tôi đã quyết tâm ra đi với mong muốn học hỏi, tìm hiểu về những xu hướng phát triển, kỹ năng dàn dựng của sân khấu đương đại thế giới, bởi tôi hiểu đất nước đang đổi mới, và sân khấu cùng các loại hình nghệ thuật Việt Nam cũng sẽ hội nhập quốc tế mạnh mẽ.

Khởi đầu nhiều khó khăn, thậm chí có lúc phải làm nhiều nghề, lao động vất vả để sinh sống và học tập, Lê Quý Dương đã thi đỗ và lấy được học bổng tại Ðại học New South Wales. Sáu năm sau, với thành tích ứng dụng các tinh hoa nghệ thuật biểu diễn truyền thống Việt Nam và châu Á vào sân khấu đương đại Ô-xtrây-li-a qua vở diễn Lời thỉnh cầu mùa Xuân, anh được Chính phủ Ô-xtrây-li-a và Khối Liên hiệp Anh trao tặng Giải thưởng Nghệ thuật mang tên cố Thủ tướng Anh W.Sớc-sin. Năm 2003, Lê Quý Dương được trao giải thưởng Paul Verhoeven cho phim ngắn “She” và liên tiếp nhiều giải thưởng nghệ thuật khác…

Trở về nước sau thời gian dài du học và hoạt động sân khấu ở các nước, đạo diễn Lê Quý Dương đã triển khai nhiều dự án hợp tác sân khấu quốc tế, trực tiếp dàn dựng các vở diễn khá nổi tiếng, mở trung tâm đào tạo các tài năng trẻ sân khấu, điện ảnh. Cùng thời gian này, anh bắt đầu tập trung vào sự nghiệp sáng tác kịch bản, dàn dựng các chương trình liên hoan, lễ hội và sự kiện văn hóa, thể thao, du lịch với quy mô lớn.

Có thể nói, Lê Quý Dương đã góp phần quan trọng vào việc định hình thương hiệu Festival Huế khi viết kịch bản và dàn dựng hàng loạt chương trình trong nhiều năm qua như “Ðêm Hoàng cung” (2006), “Huyền thoại Sông Hương” (2008), “Hành trình mở cõi” (2010), “Thiên hạ Thái Bình” (2012), tạo dấu ấn văn hóa đặc sắc và độc đáo. Tính đến thời điểm này, đạo diễn Lê Quý Dương viết kịch bản và tổng đạo diễn dàn dựng cho hơn 50 chương trình lễ hội và sự kiện lớn trên khắp cả nước cùng nhiều chương trình sân khấu quốc tế ở trong nhà và ngoài trời, tiêu biểu là các sự kiện: Festival Võ cổ truyền quốc tế (Bình Ðịnh); Festival Dừa (Bến tre); Festival Gốm (Bình Dương); Festival Cà-phê (Ðác Lắc); Festival Lúa gạo (Sóc Trăng); Festival Ðờn ca tài tử (Bạc Liêu); Festival Biển (Nha Trang); Festival Di sản Ðông Dương (Quảng Nam)…

Gần đây nhất là chương trình nghệ thuật cấp quốc gia kỷ niệm 1.050 năm Nhà nước Ðại Cồ Việt gây được tiếng vang lớn trong dư luận. Ðạo diễn Lê Quý Dương đã vinh dự được cố GS,TS Trần Văn Khê, đại diện Hội đồng Âm nhạc, Văn chương và Nghệ thuật của UNESCO trao tặng Bằng Danh dự vì những đóng góp xuất sắc trong việc gìn giữ và phát triển các giá trị văn hóa truyền thống dân tộc Việt Nam. Các chương trình do anh đạo diễn được giới chuyên môn đánh giá cao, mang lại nhiều ấn tượng, vừa kết hợp được các giá trị văn hóa lịch sử truyền thống, vừa chứa đựng những ý tưởng sáng tạo và độc đáo của nghệ thuật đương đại.

Say mê thì hãy làm, luôn sáng tạo mới và tuyệt đối không bao giờ tự bằng lòng với mình”, đó luôn là phương châm làm việc của Lê Quý Dương. Anh cho biết: Nghề đạo diễn rất khó bởi đạo diễn không thể làm việc đơn lẻ một mình mà phải làm việc với nhiều người với các cá tính khác nhau, phải làm sao để kích thích niềm cảm hứng sáng tạo cho họ và khó hơn là làm sao để mọi người tin mình mà đồng hành trên con đường sáng tạo với mình. Ðiều quan trọng nhất là phải ý thức rõ về trách nhiệm và bổn phận đối với công việc của mình, không phải vì tiếng tăm thương hiệu, mà vì đông đảo khán giả và những người tin tưởng trao chương trình cho mình làm. Tất cả cũng chỉ vì một điều là chương trình phải để lại dấu ấn và cảm xúc, phải mang tới một giá trị trong đời sống tinh thần và nhận thức của con người.

NGUYỄN Ý NHI