Tọa đàm trực tuyến Cơ hội và thách thức cho ngành mía đường

Thứ Ba, 23-03-2021, 14:30

Vào 14 giờ 30 phút chiều 23-3, Báo Nhân Dân điện tử tổ chức Tọa đàm trực tuyến với chủ đề: Cơ hội và thách thức cho ngành mía đường.

Ngay sau khi Hiệp định Thương mại hàng hóa ASEAN (ATIGA) chính thức có hiệu lực, thuế suất nhập khẩu mặt hàng đường vào Việt Nam giảm bình quân từ 85% xuống 5%. Trong một thời gian khá dài, ngành mía đường Việt Nam đã xảy ra nghịch lý: sản lượng đường trong nước dư thừa, nhưng lại nhập siêu lên đến 884.285 tấn đường vì không còn rào cản thuế.

Niên vụ 2019-2020, diện tích trồng mía tiếp tục bị giảm 15-20%. Dự báo, niên vụ 2020-2021, tiếp tục sẽ thiếu hụt nguồn cung mía nguyên liệu cho các nhà máy. Chỉ còn 29/40 nhà máy đường còn hoạt động, tổng lượng mía Việt Nam chỉ đạt 5.290.000 tấn mía, tương đương 530.000 tấn đường. Hơn nữa, giá đường nội địa Việt Nam vẫn thấp nhất trong khu vực.

Đứng trước những khó khăn lao đao của ngành mía đường, ngày 9-2-2021, Bộ Công thương đã ký ban hành Quyết định số 477/QĐ-BCT về việc áp dụng thuế chống bán phá giá, chống trợ cấp đối với đường nhập khẩu từ Thái Lan với mức 48,88% cho đường tinh và 33,88% cho đường thô.

Quyết định này đã mang lại cơ hội cạnh tranh công bằng cho đường của Việt Nam ở thị trường nội địa. Nhiều tín hiệu tích cực khác trong năm 2021 như giá đường có tăng nhẹ, nhu cầu đường thế giới liên tục tăng thời gian qua cũng giúp ngành mía đường có cơ hội vực dậy.

Nhà máy đường hoạt động có lãi trở lại, các doanh nghiệp đã điều chỉnh giá mua mía của nông dân tăng lên để chia sẻ lợi ích. Doanh nghiệp tăng cường sản xuất để tranh thủ giai đoạn thuận lợi này.

Tuy nhiên, khó khăn của ngành mía đường chưa hết. Nhu cầu đường nguyên liệu tăng lên cũng dẫn đến hiện tượng tranh mua, tranh bán giữa các doanh nghiệp mía đường, giữa doanh nghiệp với thương lái. Phòng vệ thương mại được cho là chỉ giải quyết được phần nào những khó khăn của ngành mía đường.

Để phát triển bền vững, vẫn cần xây dựng được mối liên kết chặt chẽ giữa doanh nghiệp và người nông dân, xây dựng được vùng nguyên liệu mía chất lượng, bền vững; đầu tư công nghệ để nâng cao chất lượng sản phẩm, nâng cao sức cạnh tranh trong bối cảnh hội nhập sâu rộng.

Để góp phần làm rõ hơn vấn đề này, chiều 23-3, Báo Nhân Dân điện tử tổ chức tọa đàm trực tuyến với chủ đề: Cơ hội và thách thức cho ngành mía đường.

Khách mời tham dự tọa đàm gồm có: đại diện Cục Phòng vệ thương mại và Cục Xuất nhập khẩu, Bộ Công thương; Cục Chế biến và phát triển thị trường nông sản, Bộ NN và PTNT; Viện Nghiên cứu Chiến lược chính sách công nghiệp; Hiệp hội Mía đường Việt Nam; đại diện các địa phương có vùng nguyên liệu mía; đại diện các doanh nghiệp mía đường và người nông dân trồng mía…

Cuộc tọa đàm được tường thuật trực tiếp trên Báo Nhân Dân điện tử, tại địa chỉ: www.nhandan.com.vn và www.nhandan.org.vn.

Bạn đọc quan tâm về chủ đề này, có thể gửi câu hỏi trực tiếp đến các khách mời của chương trình để được giải đáp qua email nhandandientutiengviet@gmail.com, hoặc tại Fanpage của Báo Nhân Dân điện tử Tiếng Việt: https://www.facebook.com/nhandandientutiengviet. Sau đây là nội dung cuộc tọa đàm.

 14:30
 Nhà báo Trịnh Mai Anh
Tọa đàm trực tuyến Cơ hội và thách thức cho ngành mía đường -0 

Sau nhiều năm gặp khó khăn, giờ đây doanh nghiệp và người trồng mía đang đứng trước cơ hội được cạnh tranh công bằng, sau khi Bộ Công thương ra quyết định áp dụng thuế chống bán phá giá và thuế chống trợ cấp tạm thời đối với một số sản phẩm đường mía có xuất xứ từ Thái Lan. Những nỗ lực của Chính phủ, các bộ, ngành trung ương, Hiệp hội Mía đường Việt Nam (VSSA) nhằm tháo gỡ khó khăn, bảo vệ ngành sản xuất mía đường trong nước phát triển trước tác động của hội nhập quốc tế, trong đó có biện pháp phòng vệ thương mại, đang phát huy hiệu quả trong thực tiễn, nhận được sự phản hồi tích cực từ người nông dân trồng mía nói riêng và ngành mía đường nói chung.

Người nông dân trồng mía mấy năm vừa qua gặp rất nhiều khó khăn do giá đường, giá mía tụt giảm. Nay giá đường trong nước tăng lên, nhà máy đường hoạt động có lãi, các doanh nghiệp đã điều chỉnh giá mua mía của nông dân tăng lên để chia sẻ lợi ích. Doanh nghiệp tăng cường sản xuất để tranh thủ giai đoạn thuận lợi này.

Tuy nhiên, nhu cầu đường nguyên liệu tăng lên cũng dẫn đến hiện tượng tranh mua, tranh bán giữa các doanh nghiệp mía đường, giữa doanh nghiệp với thương lái. Phòng vệ thương mại được cho là chỉ giải quyết được phần nào những khó khăn của ngành mía đường. Để phát triển bền vững, vẫn cần xây dựng được mối liên kết chặt chẽ giữa doanh nghiệp và người nông dân, xây dựng được vùng nguyên liệu mía chất lượng, bền vững; đầu tư công nghệ để nâng cao chất lượng sản phẩm, nâng cao sức cạnh tranh trong bối cảnh hội nhập sâu rộng.

Để góp phần làm rõ hơn vấn đề này, hôm nay, Báo Nhân Dân điện tử tổ chức tọa đàm trực tuyến với chủ đề: Cơ hội và thách thức cho ngành mía đường.

Tham gia chương trình hôm nay, tôi xin trân trọng giới thiệu các khách mời:

- Ông Nguyễn Thanh Hiền - Phó trưởng Đoàn đại biểu Quốc hội tỉnh Nghệ An

- Ông Đinh Duy Vượt - Phó trưởng Đoàn đại biểu Quốc hội tỉnh Gia Lai

- Ông Nguyễn Quốc Toản - Cục trưởng Cục Chế biến và phát triển thị trường nông sản - Bộ NN&PTNT

- Ông Chu Thắng Trung – Phó Cục trưởng Cục Phòng vệ thương mại - Bộ Công thương

- Bà Nguyễn Cẩm Trang –  Phó Cục trưởng Cục Xuất nhập khẩu – Bộ Công thương

- Ông Ngô Quang Tú - Trưởng phòng Cục chế biến Lâm sản, Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn

-  Ông Trần Công Thắng - Viện Nghiên cứu Chiến lược chính sách công nghiệp

- Ông Nguyễn Văn Lộc - Quyền Tổng Thư ký Hiệp hội Mía đường Việt Nam

- Ông Phạm Hồng Dương - Phó Chủ tịch Thường trực HĐQT Công ty Cổ Phần Thành Thành Công - Biên Hoà

- Ông Lê Văn Tam - Chủ tịch HĐQT Công ty CP Mía đường Lam Sơn

- Bà Lê Thị Quỳnh Trang - Chủ tịch HTX Tân Tiến, tỉnh Gia Lai

- Ông Vũ Văn Nghị - nông dân trồng mía tỉnh Thanh Hóa

- Ông Lê Đình Dũng - nông dân trồng mía tỉnh Thanh Hóa

 

 14:35
 Phát biểu khai mạc tọa đàm của Nhà báo Nguyễn Ngọc Thanh, Trưởng ban Nhân Dân điện tử
anh_thanh-1616486840776.jpg 

Kính thưa các đại biểu, đồng nghiệp và quý bạn đọc,

Cách đây không lâu, vào ngày 16-9-2020, Báo Nhân Dân điện tử đã tổ chức Tọa đàm trực tuyến “Tìm giải pháp cho ngành mía đường trong tình hình mới” nhằm triển khai Chỉ thị số 28/CT-TTg ngày 14-7-2020 của Thủ tướng Chính phủ về việc triển khai các giải pháp phát triển ngành mía đường Việt Nam.

Trong nhiều giải pháp cần sớm được triển khai trong thời gian tới để “cứu” ngành mía đường, tại Chỉ thị số 28/CT-TTg, Thủ tướng Chính phủ có nhấn mạnh đến việc giao Bộ Công thương chủ trì, phối hợp các cơ quan, đơn vị liên quan chủ động theo dõi, kịp thời đề xuất việc áp dụng các biện pháp phòng vệ thương mại đối với sản phẩm đường nhập khẩu phù hợp các cam kết quốc tế.

Sau một thời gian điều tra nghiêm túc, tuân thủ đúng các quy định của WTO và pháp luật Việt Nam, ngày 9-2-2021, Bộ Công thương đã ban hành Quyết định áp dụng thuế chống bán phá giá và thuế chống trợ cấp tạm thời đối với một số sản phẩm đường mía có xuất xứ từ Thái Lan. Quyết định này đã trả lại sự công bằng, đồng thời mở ra cơ hội cạnh tranh sòng phẳng cho ngành mía đường của Việt Nam.

Tuy nhiên cơ hội luôn đi kèm thách thức, vẫn còn những khó khăn cần được tháo gỡ, như các chính sách khuyến khích cơ giới, tự động hóa hay cơ chế hỗ trợ vốn cho ngành mía đường. Bên cạnh đó, sau một thời gian gặp khó khăn, nhiều nơi, người nông dân bỏ trồng mía hoặc không đầu tư nâng cao chất lượng cho cây mía. Do đó, vùng nguyên liệu trồng mía cũng đang xuống cấp, không đạt chất lượng, không bảo đảm sản xuất đủ phục vụ nhu cầu của các doanh nghiệp. Đặc biệt, sau khi Hiệp hội Đường thế giới đưa ra dự báo sản lượng đường toàn cầu sụt giảm, đã đẩy giá đường lên cao. Điều này dẫn đến tình trạng tranh mua, tranh bán, khiến nhiều nhà máy thiếu mía nguyên liệu sản xuất, đe dọa chuỗi sản xuất và cung ứng.

Chính vì vậy, trong buổi tọa đàm hôm nay, chúng tôi mong muốn, các vị đại biểu, các vị khách mời trao đổi thẳng thắn, tổng kết thực tiễn và đề xuất được các giải pháp hiệu quả về cả pháp lý, tuyên truyền… để giúp ngành mía đường sớm ổn định, tận dụng cơ hội để phát triển bền vững.

Thay mặt Ban Nhân Dân điện tử, xin cảm ơn các vị khách mời và các đồng nghiệp từ hơn 20 cơ quan báo chí đã tham gia buổi tọa đàm trực tuyến hôm nay.

Chúc các quý vị mạnh khỏe, chúc buổi tọa đàm thành công tốt đẹp! 

 

 14:40
 Nhà báo Trịnh Mai Anh: Câu hỏi đầu tiên xin dành cho bà Nguyễn Cẩm Trang, xin bà chia sẻ đôi nét về tình hình nhập khẩu mía đường của Việt Nam năm 2020 – năm đầu tiên Hiệp định Thương mại hàng hóa ASEAN (ATIGA) được thực thi? Và từ đầu năm 2021 đến nay, đặc biệt là sau khi Quyết định 477/QĐ-BCT về việc áp dụng biện pháp chống bán phá giá (CBPG) và Chống trợ cấp (CTC) tạm thời đối với sản phẩm đường mía có xuất xứ từ Thái Lan có hiệu lực, tình hình nhập khẩu đường có giảm không?

Bà Nguyễn Cẩm Trang –  Phó Cục trưởng Cục Xuất nhập khẩu – Bộ Công thương:

Tọa đàm trực tuyến Cơ hội và thách thức cho ngành mía đường -0 

Theo Tổ chức Mía đường quốc tế (ISO), thị trường đường thế giới và tình hình sản lượng vụ 2019-2020 cho thấy nguồn cung đường toàn cầu không bị thiếu hụt nhiều như các năm trước do nhu cầu tiêu thụ đường của toàn thế giới đã bị chững lại bởi tác động của dịch Covid-19 trong khi đó sản lượng sản xuất đường của Brazil và Ấn Độ tăng (nước sản xuất và xuất khẩu đường lớn nhất thế giới).

Việt Nam là một trong những nước sản xuất và tiêu thụ đường lớn trên thế giới và trong khối ASEAN. Năng lực sản xuất trung bình của Việt Nam hàng năm đạt 1-1,3 triệu tấn đường trong khi nhu cầu tiêu dùng trực tiếp và cho sản xuất chế biến là khoảng hơn hai triệu tấn/năm.

Theo thống kê của cơ quan Hải quan, giai đoạn 2017-2019 đường nhập khẩu vào Việt Nam đạt 200 nghìn tấn đến 400 nghìn tấn, trong đó nhập khẩu đường thô và đường tinh luyện (mã HS 1701) đạt gần 250 nghìn tấn/năm (năm 2018-2019); đường lỏng (mã HS 1702) nhập khẩu trung bình đạt 150 nghìn tấn/năm (năm 2018-2019). 

Tác động của việc bãi bỏ hạn ngạch thuế quan nhập khẩu đường để thực hiện cam kết theo Hiệp định ATIGA tới tình hình ngành mía đường trong nước đã được dự báo trước thời điểm ngày 1-1-2020.

Theo số liệu thống kê của cơ quan Hải quan, tổng lượng đường mía nhập khẩu vào Việt Nam đã tăng đột biến trong năm 2020 đạt hơn 1,5 triệu tấn. Do lượng đường nhập khẩu tăng đột biến trong năm 2020 nên sản lượng sản xuất đường trong nước bị ảnh hưởng đáng kể (niên vụ 2019-2020 ép chưa được 900 nghìn tấn đường so với trung bình hàng năm trên 1,2 triệu tấn đường).

Tháng 1-2021, đường nhập khẩu vẫn tiếp tục đạt mức cao, đạt 113 nghìn tấn, do các doanh nghiệp chủ động tăng nhập khẩu để dự trữ nguồn hàng trước khi quyết định áp thuế phòng vệ thương mại của Bộ Công thương có hiệu lực (Quyết định số 477/QĐ-BCT ban hành ngày 9-2-2021 và có hiệu lực sau bảy ngày là ngày 16-2-2021).

Tuy chưa có số thống kê chính thức của cơ quan Hải quan trong tháng 2-2021, nhưng đã có một số dấu hiệu tích cực từ khi Quyết định số 477 có hiệu lực như: Giá bán đường sản xuất trong nước đã tăng trung bình từ 1.500 - 2.000 đồng/kg so với thời điểm cuối năm 2020; Giá thu mua mía nguyên liệu của người trồng mía cũng tăng so với vụ ép năm ngoái, tăng từ 50 nghìn – 100 nghìn đồng/tấn (giá mua trung bình hiện tại dao động khoảng  950 nghìn - 1 triệu đồng/tấn). 

 

 14:45
 Với doanh nghiệp mình, ông đánh giá rằng quyết định áp thuế CBPG và CTC với mía đường nhập khẩu từ Thái Lan mang lại thuận lợi và khó khăn ra sao?

Ông Lê Văn Tam - Chủ tịch HĐQT Công ty cổ phần Mía đường Lam Sơn:

Tọa đàm trực tuyến Cơ hội và thách thức cho ngành mía đường -0 

Như chúng ta đã biết, ngành mía đường Việt Nam trong những năm qua gặp rất nhiều khó khăn, đặc biệt sau khi hiệp định ATIGA có hiệu lực. Do ngành đường Thái Lan được trợ giá, trợ cấp nên đường Thái Lan nhập khẩu vào Việt Nam rất thấp, giá thành sản xuất đường của các nhà máy trong nước không thể cạnh tranh được kể cả các nhà máy đã phải mua giá mía thấp của bà con nông dân.

Giá mía thấp làm cho diện tích vùng nguyên liệu tụt giảm nghiêm trọng, diện tích mía của cả nước từ 300.000 ha, đến nay chỉ còn dưới 160.000 ha. Tổng số nhà máy đường từ 41 nhà máy, đến nay chỉ còn 29 nhà máy hoạt động nhưng cầm chừng, nguyên liệu thiếu trầm trọng nên chỉ đáp ứng được 50% công suất thiết kế. Sản lượng đường sản xuất trong nước từ hơn 2,0 triệu tấn/năm đến nay chỉ còn dưới 1 triệu tấn. 

​Trước những khó khăn của ngành mía đường, Chính phủ và các Bộ ngành Trung ương và địa phương đã có những chính sách hỗ trợ. Đặc biệt là chỉ thị số 28/CT-TTg, ngày 14-7-2020 của Thủ tướng Chính phủ về việc triển khai các giải pháp phát triển ngành mía đường Việt Nam trong tình hình mới.

​Trên cơ sở Chỉ thị số 28, sau khi điều tra, Bộ Công thương đã ban hành Quyết định số 477/QĐ-BCT, ngày 9-2-2021 về việc áp dụng các biện pháp chống bán phá giá, chống trợ cấp tạm thời đối với sản phẩm đường mía có xuất xứ từ Thái Lan. Đây là Quyết định hết sức kịp thời, bước đầu tháo gỡ những khó khăn cho ngành mía đường trong nước.

Có thể thấy Quyết định số 477 đã xác định được đúng đắn giá trị thực tế của ngành mía đường trong nước, nếu cạnh tranh sòng phẳng thì ngành mía đường trong nước không thua kém các nước trong khu vực.

​Đây là điều kiện tốt để từng bước phục hồi lại ngành mía đường trong nước, đặc biệt là vùng nguyên liệu của các nhà máy và các doanh nghiệp sản xuất mía đường. Với giá đường được đánh giá đúng với giá trị thực, giá đường tăng, các nhà máy sẽ tăng giá mua mía cho bà con nông dân, người trồng mía yên tâm tập trung đầu tư thâm canh, nâng cao năng suất, chất lượng mía, từ đó từng bước khôi phục lại vùng nguyên liệu, các nhà máy có đủ nguyên liệu để sản xuất

Thực tế vụ 2020-2021 nhiều nhà máy đã tăng giá thu mua mía cho bà con nông dân, đối với Lam Sơn đã thông báo giá mua mía trước vụ ép là 1.000.000 đồng/tấn 10 CCS tại ruộng. Cao hơn giá trong vùng 200.000 đồng/tấn và cao hơn so với vụ trước 2019-2020 là 150.000 đồng/tấn.

Giá đường tăng, giá mua mía tăng, người trồng mía thu nhập cao sẽ góp phần phát triển kinh tế các địa phương có vùng nguyên liệu mía.

​Tuy nhiên, theo tôi khó khăn lớn nhất vẫn là việc kiểm soát đường nhập lậu. Nếu không quyết liệt, không kiểm soát chặt chẽ đường nhập lậu sẽ gây lũng đoạn giá đường trong nước, đường các nhà máy sản xuất trong nước sẽ không tiêu thụ được, doanh nghiệp mía đường sẽ tiếp tục gặp khó khăn như những năm trước đây.

​Bên cạnh đó việc nhập khẩu đường từ Thái Lan qua nước khác rồi nhập về Việt Nam cũng khó được kiểm soát sẽ xảy ra tình trạng cạnh tranh không lành mạnh, gian lận thương mại.

Ông Phạm Hồng Dương - Phó Chủ tịch Thường trực HĐQT Công ty Cổ Phần Thành Thành Công - Biên Hoà:

Tọa đàm trực tuyến Cơ hội và thách thức cho ngành mía đường -0 

Theo tôi Quyết định chống bán phá giá là điểm sáng cho ngành mía đường Việt Nam tại thời điểm này. 

Quyết định chống bán phá giá và chống trợ cấp là thực sự cần thiết cho ngành mía đường tại thời điểm này. Cảm ơn anh Tuấn đã nhìn thấy các điểm mấu chốt về sự cạnh tranh không lành mạnh của đường Thái Lan khi họ trợ giá cho người bán và bán phá giá, gây khó khăn cho thị trường Việt Nam.

Quyết định này đã mang lại những lợi ích thiết thực không chỉ cho các nhà máy mà còn cho nông dân.

Về dài hạn, các nhà máy cũng như người nông dân cần cải tiến năng lực cạnh tranh của riêng mình để bảo đảm cạnh tranh dài hạn với các đối thủ xuang quanh chúng ta.  

 14:50
 Xin hỏi bà Lê Thị Quỳnh Trang: Người nông dân trồng mía mấy năm vừa qua gặp rất nhiều khó khăn do giá đường, giá mía sụt giảm. Thời gian vừa qua, Chính phủ, Bộ Công thương, Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn, Hiệp hội Mía đường Việt Nam đã quan tâm, đưa ra các biện pháp tháo gỡ khó khăn, bảo vệ ngành sản xuất đường trong nước, nhờ vậy giá đường đã tăng lên đáng kể, dẫn đến giá mía nguyên liệu cũng tăng lên. Đối với HTX của bà, thời gian qua, giá mía đã tăng lên bao nhiêu phần trăm? Bà có cảm nghĩ gì trước quyết định áp thuế đường Thái Lan của các cơ quan chức năng?

Bà Lê Thị Quỳnh Trang, Chủ tịch HTX Tân Tiến (Gia Lai):

Tọa đàm trực tuyến Cơ hội và thách thức cho ngành mía đường -0 

Thời gian vừa qua, tính từ đầu vụ thu hoạch đến thời điểm hiện tại, giá thu mua nguyên liệu của công ty mía đường Thành Công đối với vùng nguyên liệu của chúng tôi đã tăng khoảng 20%. Tuy nhiên, giá thu mua chưa phải là yếu tố quyết định sự thành công cho vụ thu hoạch vừa rồi mà là sự hỗ trợ của rất nhiều bộ, ngành và đặc biệt là sự hỗ trợ của doanh nghiệp và công ty mía đường Thành Công Gia Lai, đã hỗ trợ rất nhiều chính sách trong thâm canh và ứng dụng khoa học kỹ thuật vào sản xuất.

Tính tới thời điểm này, bên cạnh sự hỗ trợ về chính sách, áp dụng, ứng dụng khoa học kỹ thuật vào sản xuất, cùng với điều kiện thuận lợi về thời tiết đã giúp cho cây mía tăng năng suất. Đối với tỉnh Gia Lai và các doanh nghiệp như chúng tôi hiện tại có thể nói rằng là một vụ thu hoạch thành công.

Tôi cho rằng, quyết định áp thuế đối với đường nhập khẩu của các cơ quan chức năng là một quyết định hợp lý và cần thiết. Quyết định này đã góp phần bảo vệ những người trồng mía như chúng tôi và các doanh nghiệp hoạt động trong ngành mía đường, xuất khẩu mía đường phát huy được nội lực của mình.

Tọa đàm trực tuyến Cơ hội và thách thức cho ngành mía đường -0 
 14:53
 Xin phép hỏi ông Nguyễn Văn Lộc, việc áp thuế đường nhập khẩu ngoài việc tạo ra sự cạnh tranh công bằng trong ngành mía thì còn được nhiều chuyên gia đánh giá là đã giúp minh oan cho đường Việt Nam, ngành nghề từ trước đến nay vẫn “mang tiếng” là không chịu đổi mới mà chỉ đi xin cơ chế. Ông bình luận gì về ý kiến này? Việc áp thuế phòng vệ thương mại sẽ mang lại cơ hội phục hồi ra sao cho doanh nghiệp mía đường sau một năm chịu “quả đấm kép” từ dịch Covid-19 và đường nhập khẩu giá rẻ do được bảo hộ?

Ông Nguyễn Văn Lộc - Quyền Tổng Thư ký Hiệp hội Mía đường Việt Nam:

Tọa đàm trực tuyến Cơ hội và thách thức cho ngành mía đường -0 

Thứ nhất, việc áp thuế chống bán phá giá (CBPG) và chống trợ cấp (CTC) tạm thời đối với sản phẩm đường mía có xuất xứ từ Thái Lan được Bộ Công thương quyết định sau quá trình điều tra 5 tháng bắt đầu từ 21-9-2020 theo đúng quy định của Tổ chức Thương mại Thế giới và luật pháp Việt Nam. Và kết quả điều tra đã chứng tỏ thực sự có hành vi trợ cấp và bán phá giá gây thiệt hại nghiêm trọng cho ngành đường Việt Nam đến mức vô cùng nghiêm trọng khi hơn 50% hộ nông dân trồng mía đã bị tước quyền sản xuất và 1/3 số nhà máy buộc phải đóng cửa.

Thứ hai, kết quả điều tra cho thấy các sản phẩm đường mía nhập khẩu từ Thái Lan, bao gồm đường tinh luyện và đường thô, đã được trợ cấp, bán phá giá ở mức 48,88%, trong khi đặc trưng sản xuất của ngành mía đường tại mọi quốc gia là chi phí mía chiếm đến 70-80% giá thành sản xuất, có nghĩa là liên tiếp nhiều năm lượng đường phá giá đã tràn vào gây tác dụng ép giá kìm giá khiến ngành đường Việt Nam phải bán đường ở mức giá không đủ trả tiền nguyên liệu mía, và tác dụng của mức phá giá này là mang tính hủy diệt chuỗi liên kết vì không ngành sản xuất chế biến nào có thể tồn tại trong điều kiện như thế. 

Như vậy, việc quyết định áp thuế sau quá trình điều tra đã cho thấy bộ mặt thật của môi trường cạnh tranh trong ngành đường ASEAN đã bị biến dạng bởi các biện pháp trợ cấp và phá giá để dành thị phần chứ không phải môi trường của năng lực cạnh tranh thực sự, và chứng tỏ những đánh giá trước đây về năng lực cạnh tranh của ngành đường Việt Nam không chịu đổi mới, chưa sẵn sàng cho hội nhập, chỉ đi xin cơ chế là hoàn toàn sai lệch.

Việc áp thuế phòng vệ thương mại là sự can thiệp kịp thời và chẳng khác nào chiếc phao cứu sinh xuất hiện kịp thời trong hoàn cảnh thập tử nhất sinh của ngành đường Việt Nam. Tuy nhiên, do đã bị thiệt hại quá nặng nề nên việc phục hồi sẽ còn rất nhiều gian truân trở ngại đòi hỏi sự nỗ lực rất lớn của ngành. Ngành mía đường Việt Nam mong chờ quyết định áp thuế chính thức với mức thuế thích đáng sớm được ban hành để bảo đảm giá đường giá mía tương đương với các đồng nghiệp trong khu vực tạo điều kiện cho nông dân và các nhà máy của ngành đường Việt Nam được hoạt động trong môi trường cạnh tranh công bằng và minh bạch.

Tọa đàm trực tuyến Cơ hội và thách thức cho ngành mía đường -0 
 14:58
 Xin hỏi ông Đinh Duy Vượt – Phó Trưởng Đoàn đại biểu Quốc hội tỉnh Gia Lai, từ thực tế của địa phương, ông nhận thấy những hiệu quả bước đầu của việc áp thuế phòng vệ thương mại đối với đường Thái Lan nhập khẩu ra sao? Đây liệu có phải là yếu tố quan trọng giúp tháo gỡ khó khăn cho ngành mía đường hay chỉ mang lại những thuận lợi tạm thời, thưa ông?

 Ông Đinh Duy Vượt – Phó trưởng Đoàn đại biểu quốc hội tỉnh Gia Lai:

Tọa đàm trực tuyến Cơ hội và thách thức cho ngành mía đường -0 

Qua ý kiến của cử tri là người gắn bó với cây mía và cử tri của các nhà máy đường trên địa bàn đều phấn khởi cho rằng việc áp dụng hàng rào bảo vệ doanh nghiệp, trong đó có thuế phòng vệ thương mại đối với đường Thái Lan nhập khẩu là cấp thiết. Cử tri phấn khởi cảm ơn động thái này và ví như có được “phương thuốc hồi sinh, như hạn gặp mưa” với ngành mía đường và người nông dân bởi vì qua khảo sát, chúng tôi thấy giá mía, giá đường đều tăng; giá mía tăng trên 100-200 nghìn đồng/tấn với chữ đường (CCS-Commercial cane sugar - hàm lượng % đường có trong mía) là 10 CCS, được nhà máy hỗ trợ chi phí vận chuyển, thu hoạch, mía sạch. Mỗi ha nông dân lãi 30-50 triệu đồng. Giá đường tăng gần 50% khoảng trên 4.000 đồng/kg so với năm 2020 (những vụ trước nhà máy, nhiều gia đình trồng mía bị lỗ, hoặc hòa vốn hoặc có lãi không đáng kể). Chính vì vậy sự đầu tư vào cây mía bắt đầu có hiệu quả, có lãi, có niềm tin vào cây mía. Một số nhà máy đã tạo những sự hỗ trợ cần thiết đối với nông dân trồng mía, như hỗ trợ vận chuyển 30 nghìn đồng/tấn, hỗ trợ thu hoạch 40 nghìn đồng/tấn, hỗ trợ mía sạch 20 nghìn đồng/tấn. Cả nông dân và nhà máy đều đạt những hiệu quả ban đầu cho nên có những gắn bó tốt hơn.

Cử tri đánh giá cao những hành động quyết liệt của các cơ quan bảo vệ pháp luật, đấu tranh phòng chống buôn lậu, trong đó có mặt hàng mía đường tuồn vào nước ta. Chính vì vậy, bước đầu giảm bớt áp lực cho ngành mía đường, nhất là tác động xúc tác quan trọng lan tỏa, giúp người trồng mía tiếp tục có niềm tin, động lực chung thủy với cây mía. 

Tuy nhiên, qua ý kiến của các vị đại biểu, chúng tôi thấy giải pháp này chỉ mang lại thuận lợi tạm thời, tháo gỡ cho ngành mía đường trước mắt, có thêm thời gian để chuẩn bị hội nhập cạnh tranh xu thế tất yếu phải thực hiện cam kết ATIGA. ATIGA buộc tất cả các doanh nghiệp mía đường và người trồng mía phải phối hợp với nhau. 

Tại Kỳ họp thứ 6 của Quốc hội khóa XIV, tôi cũng đã báo cáo về vấn đề này. Như chúng ta biết rủi ro của ngành mía đường cũng chính là rủi ro rất nhiều mặt, đặc biệt là đời sống của hàng nghìn công nhân, hộ nông dân, và lao động nông nghiệp, nhất là vùng đồng bào các dân tộc trồng mía. Riêng đối với Tây Nguyên, cây mía và các sản phẩm nông nghiệp chủ lực luôn chịu nhiều rủi ro bởi thời tiết cực đoan, thường xuyên xảy ra vòng luẩn quẩn mất mùa, mất giá hoặc mất cả hai nên vẫn diễn ra trồng - chặt, chặt - trồng, đốt bỏ trong đó có cây mía, cộng với buôn lậu gian lận thương mại đã ảnh hưởng đến kinh tế, xã hội, đời sống của nông dân, nhất là đồng bào các dân tộc trồng mía, khả năng thích ứng, đề kháng còn hạn chế.

Để ngành mía đường phát triển bền vững, không bị Thái Lan “thôn tính” và từng bước cạnh tranh sòng phẳng với Thái Lan, đồng thời phải thực hiện đúng cam kết ATIGA và hội nhập, thì phải có nhiều giải pháp đồng bộ, đặc biệt là sự hỗ trợ của Nhà nước đối với nông dân, với nhà máy. 

Ngành mía đường phải khẩn trương tái cơ cấu đổi mới toàn diện nâng cao năng lực cạnh tranh, mở rộng thị trường… là điều kiện tiên quyết theo đó: Phải sớm hiện đại hóa các nhà máy, đa dạng các sản phẩm, phụ phẩm từ bã mía như điện, phân bón…

Muốn vậy Nhà nước sớm xây dựng ban hành các cơ chế chính sách hỗ trợ, ưu đãi, bảo hộ, vay vốn, thuế và các điều kiện thiết yếu cho nhà máy đường và người trồng mía…đặc biệt là lộ trình bảo hộ phù hợp với thực tiễn ngành đường, và người trồng mía hiện nay. Tiếp tục kiểm soát nhập khẩu, đấu tranh quyết liệt, ngăn chặn một cách hiệu quả, triệt phá, xử lý nghiêm buôn lậu, gian lận thương mại nhất là mặt hàng đường từ Thái Lan và các nước tuồn vào Việt Nam, kiểm soát thị trường nội địa.

Chính phủ có chính sách hỗ trợ cho nông dân trồng mía, trong đó đặc biệt là đầu tư về cơ giới hóa, sửa đổi chính sách đất đai, hạn điền là cánh đồng lớn để phát triển vùng nguyên liệu tập trung vốn được xem là điều kiện tiên quyết để cơ giới hóa, đầu tư giao thông, thủy lợi…, đây là những vấn đề bức thiết hiện nay. Tăng cường công tác nghiên cứu chuyển giao tiến bộ kỹ thuật trong sản xuất, công tác bảo vệ thực vật, giống…

Phát triển các loại hình liên kế hợp tác hiệu quả trong tổ chức sản xuất tạo dựng mối liên kết gắn bó tin tưởng giữa doanh nghiệp với nông dân “sướng khổ có nhau, cùng thắng, cùng chia sẻ rủi ro nếu có”.
 

Tọa đàm trực tuyến Cơ hội và thách thức cho ngành mía đường -0 
 15:03
 Xin hỏi ông Nguyễn Thanh Hiền - Phó trưởng Đoàn đại biểu Quốc hội tỉnh Nghệ An. Hội nhập là xu thế tất yếu không thể không làm và với ngành mía đường, thực tế, quá trình hội nhập ATIGA diễn ra từ đầu năm 2021 đã khiến nhiều doanh nghiệp gặp khó khăn. Là một đại biểu đã có nhiều phát biểu, chất vấn về các giải pháp tháo gỡ khó khăn cho doanh nghiệp mía đường, ông đánh giá ra sao về những động thái bước đầu của các cơ quan chức năng trong việc dựng hàng rào bảo vệ doanh nghiệp sản xuất trong nước trước áp lực gian lận từ hàng nhập khẩu?

 Ông Nguyễn Thanh Hiền - Phó trưởng Đoàn đại biểu quốc hội tỉnh Nghệ An: 

Tọa đàm trực tuyến Cơ hội và thách thức cho ngành mía đường -0 

Trong quá trình hội nhập sâu kinh tế thế giới và khu vực, ngành mía đường gặp nhiều khó khăn. Thực trạng đường nhập lậu và nhập khẩu giá rẻ tại Thái Lan là thực tế. Tôi nhận được rất nhiều ý kiến của cử tri là đại diện các nhà máy mía đường, người nông dân trồng mía và đặc biệt là nhận được nhiều văn bản của Hiệp hội mía đường thông tin về vấn đề này, giúp đại biểu chúng tôi nhìn nhận tổng quan về sự phát triển ngành mía đường trong giai đoạn vừa rồi.

Tôi đã có một số phát biểu trên một số diễn đàn của Quốc hội và trực tiếp trao đổi với lãnh đạo ngành công thương, ngành nông nghiệp. Rất mừng là từ quá trình trao đổi tác động tại nghị trường, các ý kiến đã được được ngành chức năng tiếp thu và đã vào cuộc xử lý.

Trước thực trạng đường nhập lậu và đường nhập khẩu giá rẻ từ Thái Lan, bước đầu các cơ quan chức năng đã kịp thời đưa ra các biện pháp, giải pháp nhằm bảo vệ lợi ích chính đáng của ngành mía đường Việt Nam, trong khi vẫn bảo đảm phù hợp với thông lệ quốc tế và ATIGA. Trong các giải pháp đó, tôi cho rằng giải pháp áp thuế phòng vệ thương mại (PVTM) là một trong những biện pháp tích cực có nhiều khả năng bảo vệ quyền và lợi ích chính đáng của ngành sản xuất trong nước.

Tôi cho rằng việc áp dụng thuế phòng vệ thương mại (PVTM), chống bán phá giá là biện pháp tích cực. Tôi đồng tình ý kiến ông Lộc vừa nêu, việc áp dụng này sẽ bớt việc đường nhập lậu và bớt việc đường nhập lậu giá rẻ đã làm ngành đường tê liệt. Biện pháp này giúp chúng ta có cơ hội để từng bước phục hồi. Đây là tín hiệu đáng mừng.

Biện pháp thứ 2 là tiến hành điều tra, khởi kiện các sự việc bán phá giá, trợ cấp quá mức, đây cũng được xem là động thái quyết liệt để bảo vệ ngành mía đường Việt Nam, tôi cho rằng biện pháp này được triển khai thực hiện tốt sẽ góp phần đẩy giá đường thế giới lên cao hơn giá thu mua mía. Từ đó, nông dân Việt Nam có thể bán được mía giá tốt, thu lãi lớn; đồng thời các nhà máy mía đường cũng vượt qua được giai đoạn khó khăn và có điều kiện để tăng tốc phát triển.

Biện pháp căn cơ thứ 3 là phát hiện và xử lý nghiêm với đường lậu, qua theo dõi tình hình thực tế thời gian qua, tôi thấy các cơ quan chức năng cũng đã kịp thời phát hiện, xử lý, nhiều biện pháp “mạnh tay” đã từng bước được triển khai. Theo đó, Tổng cục Quản lý thị trường được giao nhiệm vụ phối hợp với các đơn vị liên quan xây dựng, soạn thảo Nghị định thay thế Nghị định số 185/2013/NĐ-CP trình Bộ Công thương và Chính phủ theo hướng nâng cao mức xử phạt và các hình thức răn đe đối với hoạt động vận chuyển, buôn bán, tiêu thụ mặt hàng đường nhập lậu.

Ngoài ra, các cơ quan chức năng cũng tăng cường công tác quản lý thị trường, kiểm tra, ngăn chặn, xử lý nghiêm hành vi buôn lậu, gian lận thương mại và các hành vi tiếp tay buôn lậu với hoạt động sản xuất, kinh doanh mặt hàng đường và chất tạo ngọt.

Đây là những động thái bước đầu hết sức tích cực. Đây là điều đáng mừng của đại biểu quốc hội là khi tiếp nhận ý kiến của cử tri, chúng tôi chuyển tải được tới cơ quan chức năng và đưa được chính sách của nhà nước vào cuộc sống.

Như vậy, khi những giải pháp trên được triển khai đồng bộ và quyết liệt, tôi tin rằng ngành mía đường Việt Nam sẽ sớm vượt qua được giai đoạn khó khăn, phát huy tiềm lực, khẳng định vị thế chủ chốt của mình đối với nền kinh tế đất nước và vươn ra khu vực cũng như thế giới.

 

 15:08
 Xin hỏi ông Chu Thắng Trung - Cục phó Cục Phòng vệ thương mại - Bộ Công thương, theo Quyết định số 477/QĐ-BCT, mức thuế CBPG, CTC tạm thời đối với đường thô và đường tinh luyện có xuất xứ Thái Lan lần lượt ở mức 44,88% và 33,88%, được áp từ giữa tháng 2-2021. Bộ Công thương đã nhận được phản hồi như thế nào của doanh nghiệp và người nông dân trồng mía về quyết định này? 

Ông Chu Thắng Trung - Phó Cục trưởng Cục Phòng vệ thương mại - Bộ Công thương: 

Tọa đàm trực tuyến Cơ hội và thách thức cho ngành mía đường -0 

Tôi xin khẳng định việc áp dụng biện pháp chống bán phá giá, chống trợ cấp tạm thời đối với mặt hàng đường là việc làm cần thiết và phù hợp với quy định của pháp luật nhằm bảo đảm một môi trường cạnh tranh công bằng giữa các nhà máy sản xuất đường và người nông dân trồng mía trong nước với đường nhập khẩu từ Thái Lan. 

Qua một quá trình điều tra bắt đầu từ tháng 9-2020, chúng tôi sơ bộ đi tới kết luận rằng có hành vi bán phá giá cũng như trợ cấp của Thái Lan đối với đường xuất khẩu sang Việt Nam, vì vậy căn cứ theo các quy định của pháp luật thì Việt Nam có quyền áp dụng các biện pháp chống bán phá giá đối với đường nhập khẩu từ Thái Lan.

Qua theo dõi, tiếp nhận các ý kiến trong quá trình điều tra cũng như thông qua các phương tiện thông tin truyền thông, Bộ Công thương nhận thấy có sự phản hồi tích cực từ phía những người nông dân trồng mía và các nhà máy sản xuất đường mía trong nước. 

Với việc kịp thời điều tra và áp dụng các biện pháp chống bán phá giá và chống trợ cấp đối với đường nhập khẩu đã giúp cho giá đường trong nước tăng lên. Các nhà máy sản xuất đã tăng giá thu mua mía nguyên liệu của người nông dân ở mức 10%-13% so với các niên vụ trước đây. Việc này góp phần tháo gỡ khó khăn cho người nông dân và khuyến khích họ trong việc cân nhắc trồng lại cây mía, mở rộng vùng nguyên liệu nhằm bảo đảm nguyên liệu cho các nhà máy sản xuất đường.

Quá trình điều tra hiện nay vẫn đang được tiến hành và chúng tôi vẫn tiếp tục tiếp nhận ý kiến của các bên liên quan. Bộ Công thương sẽ xem xét kỹ lưỡng, khách quan tất cả các ý kiến và sẽ đưa ra quyết định cuối cùng để chống bán giá đường nhập khẩu.
 

Tọa đàm trực tuyến Cơ hội và thách thức cho ngành mía đường -0
 
 15:12
  Nhà báo Trịnh Mai Anh: Xin hỏi ông Nguyễn Văn Lộc, theo phản ánh của một số DN mía đường, khi áp thuế phòng vệ thương mại cho đường Thái Lan, nhu cầu sản xuất trong nước tăng lên, nhu cầu nguyên liệu tăng lên dẫn đến việc thiếu nguyên liệu và DN phải tranh mua nguyên liệu. Thậm chí có tình trạng người dân trồng mía thu hoạch diện tích mía đã ký hợp đồng liên kết với nhà máy để bán cho thương lái. Phía hiệp hội có ghi nhận thông tin này không và ông bình luận gì về thực trạng này?

Ông Nguyễn Văn Lộc - Quyền Tổng Thư ký Hiệp hội Mía đường Việt Nam (VSSA):

Tình trạng tranh mua nguyên liệu mía vẫn xảy ra trong những năm gần đây. Tuy nhiên, năm nay tình trạng càng trầm trọng vì sản lượng mía quá thấp, thiệt hại mà ngành đường Việt Nam phải gánh chịu: nguồn đường phá giá có nguồn gốc nhập khẩu trong nhiều năm liên tiếp,  tác động của biến đổi khí hậu những năm gần đây tại các vùng sản xuất mía.

Theo ghi nhận của chúng tôi, nếu quan hệ giữa nông dân trồng mía và một số nhà máy vững chắc thì tình trạng này ít hơn và ngược lại.

Quy định tại  khoản 3 Điều 10 của Điều lệ VSSA về nghĩa vụ hội viên đã quy định: Hội viên VSSA “Có trách nhiệm thực hiện những đồng thuận song phương, đa phương giữa hội viên với nhau hoặc các nghị quyết tiểu vùng. Có trách nhiệm xây dựng sự ổn định và cạnh tranh lành mạnh trong vùng và toàn thể hội viên Hiệp hội”.

Vì vậy theo tôi, đầu tiên cần xây dựng quan hệ giữa nông dân trồng mía và một số nhà máy vững chắc để hạn chế tình trạng này trong thời gian tới.

Ngoài ra, cần xây dựng quy chế phối hợp giữa các doanh nghiệp mía đường có vùng nguyên liệu gần kề cần được các tiểu vùng cập nhật và thực thi trên tinh thần hỗ trợ và cạnh tranh lành mạnh.

 

 15:16
 Nhà báo Trịnh Mai Anh: Thưa bà Lê Thị Quỳnh Trang, để phát triển được vùng nguyên liệu trồng mía, bà có đề xuất gì với các cơ quan chức năng?

Bà Lê Thị Quỳnh Trang:

Với vùng nguyên liệu như đất Tây Nguyên chúng tôi, việc trồng cây mía rất phù hợp, thực hiện tốt chức năng xóa đói giảm nghèo, và tới đây góp phần phát triển kinh tế cho các hộ nông dân trồng mía.

Hiện tại, với vùng đất Tây Nguyên, Gia Lai  thì chúng tôi chưa biết lựa chọn loại cây nào thay thế ngoài cây mía, vì nó đang thực hiện tốt chức năng phủ xanh đồi trọc, giữ đất, chống xói mòn.

Thứ nhất, vùng đất Gia Lai có thuận lợi là quỹ đất rộng lớn, chúng tôi đã ứng dụng máy móc cơ giới đồng bộ 100% từ khâu trồng tới thu hoạch. Hiện tại, năng suất chất lượng mía của Gia Lai so với quy trình canh tác và chất lượng canh tác sánh ngang với Thái Lan.

Về đề xuất với lĩnh vực mía đường với cơ quan chức năng, tôi xin đề xuất khuyến khích bà con tham gia vào hợp tác xã nông nghiệp để mở rộng diện tích và thông qua hợp tác xã nông nghiệp sẽ thu hút chính sách hỗ trợ của nhà nước để hỗ trợ lại cho hộ dân phát triển cây mía.

Thứ hai, đối những diện tích nhỏ lẻ, chúng ta nên mạnh dạn vận động bà con chuyển đổi vì diện tích đó chúng ta không vận dụng được cơ giới không mang lại hiệu quả với phát triển cây mía.

Chúng tôi đề xuất thêm chính sách hỗ trợ của nhà nước để các HTX tiếp cận nguồn vốn vay ưu đãi, để giảm chi phí sản xuất, có thêm chính sách hỗ trợ nông dân khi gặp rủi ro trước biến đổi khí hậu, thiên tai, dịch bệnh.

Thứ ba, chúng tôi rất quan tâm giống mía. Theo tôi, công tác này cần được quan tâm hơn và cần có những chương trình lai tạo tập trung vào vùng chuyên canh để sản xuất mía giống.

Hiện nay, các hợp tác xã nông nghiệp của chúng tôi có 500 ha mía, nếu làm tốt công tác này, tới đây chúng tôi sẵn sàng tiếp cận, mở rộng diện tích sản xuất lên một nghìn ha.

 

 15:20
 Nhà báo Trịnh Mai Anh: Xin hỏi ông Đinh Duy Vượt: Xác định chữ đường là yếu tố quan trọng giúp mang lại thu nhập công bằng và chính xác cho người nông dân. Tuy nhiên theo phản ánh, thời gian qua, vẫn có sự gian lận trong xác định chữ đường, khiến người nông dân chịu thiệt. Theo ông, việc này cần giải quyết ra sao?

Ông Đinh Duy Vượt:

Vấn đề chữ đường là vấn đề hết sức bức xúc hiện nay, là sợi dây gắn kết giữa nhà máy với người sản xuất. Chữ đường là thông số quan trọng để quyết định giá bán mía.

Chúng tôi tiếp xúc cử tri thì thấy đây là vấn đề “biết rồi, khổ lắm, nói mãi” nhưng vẫn còn chưa giải quyết được. Nếu xác định sai chữ đường một ly, một phân thôi thì đã chịu thiệt hại, gây tổn thất không chỉ người nông dân mà cả nhà máy.

Trong các cuộc tiếp xúc cử tri, các lãnh đạo nhà máy cũng đứng lên giải trình là quy trình lấy mẫu, quy trình xác định rất đúng. Chúng tôi còn đề nghị các Sở Khoa học và Công nghệ, Sở NN&PTNT tham gia. Cái này thiên về kỹ thuật cao, nên thực ra rất khó. Có thể nói chữ đường phải đi với chữ tâm của người kiểm tra.

Chữ đường là sợi chỉ xuyên suốt giữa nhà máy và người nông dân trồng mía. Tôi nghe cả nhà máy và người nông dân nói thì xin trình bày lại như thế.

Theo tôi, đây là vấn đề nan giải, chưa có hồi kết. Tôi cho rằng nếu không làm tốt thì sẽ cứ khúc mắc mãi, khiến nhà máy và người nông dân không gắn kết được.

Muốn giải quyết được vấn đề này thì phải có trọng tài. Nên có tổ chức độc lập, công bằng, uy tín được nhà nước cho phép, tạo cơ chế. Đây là mấu chốt để bảo đảm cho ngành đường phát triển bền vững.

 

 15:24
 Nhà báo Trịnh Mai Anh: Xin phép hỏi ông Nguyễn Văn Lộc: Việc xây dựng vùng nguyên liệu sẽ không thể làm được nếu thiếu vai trò đồng hành của doanh nghiệp. Ông có khuyến cáo gì với các doanh nghiệp mía đường để làm sao xây dựng được vùng nguyên liệu có chất lượng – một trong những yếu tố quan trọng nhất đưa ngành mía đường phát triển bền vững?

Ông Nguyễn Văn Lộc:

Đầu tiên, vùng nguyên liệu chỉ có thể hình thành nếu người nông dân trồng mía có thu nhập đủ sống. Với sự xuất hiện của quyết định áp thuế chống bán phá giá (CBPG) và chống trợ cấp (CTC) tạm thời đối với sản phẩm đường mía có xuất xứ từ Thái Lan, Hiệp hội Mía đường Việt Nam đã khuyến cáo các doanh nghiệp mía đường tùy vào hoàn cảnh thực tế tại mỗi địa phương, cần sớm xem xét, điều chỉnh tăng giá mua mía, sao cho người nông dân có thể bù đắp đủ các chi phí, cộng thêm tối thiểu 10% lợi nhuận. 

Kế đó, vùng nguyên liệu chất lượng chỉ có thể phát triển nếu canh tác có hiệu quả tức đạt được hai yếu tố năng suất cao và chi phí thấp. Như vậy các doanh nghiệp cần rà soát đánh giá và quy hoạch lại các diện tích sản xuất mía và chỉ giữ lại các vùng trồng có tiềm năng đạt được hai yếu tố trên đây.

Tuy nhiên, ngành đường Việt Nam có sáu vùng nguyên liệu với điều kiện thổ nhưỡng và khí hậu khác nhau. Trên cơ sở đánh giá, cần đề ra kế hoạch và mô hình canh tác cụ thể cho từng vùng để phát huy hết tiềm năng. Không nên máy móc áp dụng một mô hình cho các vùng nguyên liệu khác nhau. 

Cấp độ cao hơn, vùng mía nguyên liệu chỉ có thể tồn tại bền vững nếu lợi nhuận từ cây mía cao hơn lợi nhuận từ cây trồng cạnh tranh trực tiếp tại địa phương. Có như thế, người nông dân mới có thể yên tâm tiếp tục đồng hành cùng các nhà máy, và mới có thể phục hồi diện tích trồng mía và ngành mía đường.

Tọa đàm trực tuyến Cơ hội và thách thức cho ngành mía đường -0 
 15:30
 Xin hỏi ông Nguyễn Thanh Hiền - Phó trưởng Đoàn đại biểu Quốc hội tỉnh Nghệ An, với một người đã theo dõi ngành mía đường lâu năm, theo ông cần giải pháp gì để phát triển vùng nguyên liệu mía đường bền vững?

Ông Nguyễn Thanh Hiền: Tôi rất đồng tình với ý kiến của đại biểu Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn và phía các đại diện nhà máy đường. Tôi đồng tình đến việc đầu tiên cần phải quan tâm để phát triển vùng nguyên liệu là triển khai quy hoạch. Vừa rồi diện tích quy hoạch của chúng ta đã giảm. Bây giờ làm thế nào để phát triển diện tích trồng mía. Bởi vì người nông dân phải thấy có trách nhiệm khi lựa chọn cây mía trồng trên diện tích quy hoạch đó. Cần phải làm tốt quy hoạch. Chúng ta có quy hoạch vùng, quy hoạch tỉnh đã làm rất tốt, phải bám lấy điều này.

Thứ hai, phải chọn được giống tốt, phát triển nhanh, có trữ lượng tốt và phù hợp với từng vùng miền. Đồng thời phải có chính sách để nông dân thay đổi giống, vì có nhiều người chưa hẳn đã chịu thay đổi giống. Nhà nước và doanh nghiệp phải có những chính sách hỗ trợ người dân để họ có trách nhiệm thay đổi giống và năng suất. Trong giống, ngoài phù hợp về thổ nhưỡng, thì lúc nào cần là phải đáp ứng được. Chúng ta phải có một hệ thống sẵn sàng để cung cấp cho nông dân khi cần. Tôi đi tiếp xúc cử tri cũng thấy nông dân đề cập đến ý này. Ngay cả các nhà máy đường, như ở Nghệ An, có một cơ chế để hỗ trợ nông dân tiếp cận với giống, kể cả tiếp cận với vốn vay để đầu tư. 

Thứ ba, phải quan tâm việc cam kết, có "sự thủy chung" giữa nông dân trồng mía và nhà máy. Thường các nhà máy tranh mua tranh bán với nhau, nông dân không biết giá thế nào để bán cho nơi khác. Vì chuyện thương lái, các nhà máy cạnh tranh với nhau khi thiếu nguyên liệu mới làm như vậy. Nếu Hiệp hội các nhà máy xử lý tốt vấn đề này, các nhà máy gắn chặt với nông dân, thì mới tốt. Báo chí cũng đã phản ánh về tình trạng này: nông dân đang gắn bó với nhà máy này, nơi khác đến mua với giá cao hơn, vì thế một nửa nông dân bán cho nhà máy này, một nửa bán cho nơi khác. Nếu không có việc đó thì nhà máy mới giữ được nông dân. Tôi thấy cần có một tổ chức, hiệp hội để các nhà máy đường có trách nhiệm với nhau. 

Một vấn đề cũng quan trọng là phải tạo ra được thương hiệu, mẫu mã, để nông dân có cơ hội quan tâm, phát triển, gắn liền với nhà máy để tạo thương hiệu của từng vùng, tùy theo loại giống. Thí dụ như mỗi giống ở mỗi vùng lại cho trữ lượng đường khác nhau, chất lượng đường khác nhau, từ đó tạo thương hiệu cho từng vùng và phát triển vùng nguyên liệu bền vững.
 

 15:35
 Thưa ông Nguyễn Quốc Toản - Cục trưởng Cục Chế biến và phát triển thị trường nông sản - Bộ NN-PTNT, cây mía nguyên liệu đóng vai trò rất quan trọng trong phát triển ngành mía đường. Tuy nhiên, đối với cây mía nước ta, năng suất, hiệu suất thu hồi đường thấp, chất lượng còn kém so với nhiều nước trên thế giới dẫn tới giá thành đường cao, khả năng cạnh tranh thấp. Vậy ngành nông nghiệp đã và sẽ thực hiện giải pháp gì để tiếp tục đẩy mạnh nghiên cứu, khảo nghiệm để tìm ra những giống mía tốt, phù hợp với vùng nguyên liệu, bảo đảm nâng cao năng suất và chất lượng, tăng khả năng cạnh tranh trong quá trình hội nhập ATIGA. Đồng thời quy hoạch vùng nguyên liệu một cách hợp lý để làm sao việc ứng dụng công nghệ thu hoạch, chế biến được hiệu quả nhất?

Ông Nguyễn Quốc Toản - Cục trưởng Cục Chế biến và phát triển thị trường nông sản - Bộ NN&PTNT:

Tọa đàm trực tuyến Cơ hội và thách thức cho ngành mía đường -0 

Vừa qua các bộ, ngành, chính phủ, trong đó Bộ NN-PTNT rất chủ động tích cực giữ thành quả, vị thế của ngành mía đường. Sau Đại hội Đảng lần thứ XIII, ngành mía đường đã bước vào giai đoạn phát triển mới, đòi hỏi sự chủ động của cơ quan nhà nước bắt kịp tín hiệu của thị trường.

Trả lời câu hỏi trên, theo tôi trước hết chúng ta phải bám sát chỉ đạo của Thủ tướng Chính phủ. Chỉ thị triển khai các giải pháp ngành mía đường trong bối cảnh mới, đây chỉ thị quan trọng đề cập thẳng đến trách nhiệm của bộ, ngành liên quan. Trong đó Bộ NN-PTNT về vùng nguyên liệu, về khoa học kỹ thuật, các vấn đề liên quan cơ giới hóa nông nghiệp.

Các đây hai ngày Bộ NN-PTNT đã bàn sâu về tái cơ cấu nông nghiệp trong đó có vấn đề mía đường, làm thế nào để tăng hiệu quả. Vấn đề khoa học công nghệ, các viện, trường, đặc biệt là viện nghiên cứu mía đường trực thuộc Bộ NN-PTNT đã tích cực trong vấn đề giống mía, cải thiện chất lượng giống mía.

Vừa qua Bộ đã phối hợp Bộ KH-CN để có chương trình phát triển thị trường khoa học công nghệ quốc gia, chuẩn bị trình Thủ tướng Chính phủ. Theo đó sẽ ưu tiên lựa chọn nguồn đầu tư vào thẳng các vấn đề công nghệ chế biến sâu, trong đó ưu tiên chế biến mía đường.

Chúng tôi đã báo cáo lãnh đạo Bộ sẽ trao đổi sâu với Vụ Tín dụng của Ngân hàng Nhà nước Việt Nam, đặc biệt trong nội hàm về chính sách tín dụng thương mại đối với các nhà máy đường phù hợp với chu kỳ thu hoạch, phù hợp với khả năng tín dụng của các nhà máy mía đường; đặc biệt là mối quan hệ giữa người nông dân với Ngân hàng Nhà nước như thế nào.

Dự báo thị trường thế giới rất quan trọng. Các cơ quan liên quan đã có nỗ lực trong việc dự báo thị trường.

Bộ NN-PTNT đang soạn thảo nghị định để trình Chính phủ về cơ giới hóa nông nghiệp. Đây sẽ là hành lang pháp lý quan trọng để đẩy mạnh cơ giới hóa kết hợp với chế biến sâu.

Giải pháp đồng bộ rất nhiều nhưng vấn đề chính là lựa chọn lộ trình và cách thức tổ chức thực hiện cho hiệu quả. Chúng tôi mong muốn với bản lĩnh, bài học kinh nghiệm của ngành mía đường, chúng ta có thể bước vào giai đoạn phát triển mới với cách làm mới và tư duy mới. Đặc biệt thúc đẩy các thị trường xuất khẩu, tận dụng được các ưu đãi của các FTA, nhất là FTA Việt Nam-EU vừa qua đã có ưu đãi hạn ngạch.

 

 15:40
 Nhà báo Trịnh Mai Anh: Thưa ông Lê Văn Tam - Chủ tịch HĐQT Công ty CP Mía đường Lam Sơn. Những thông tin dự báo mới nhất của các kênh truyền thông cho thấy nguồn cung đường toàn cầu niên vụ 2020-2021 có thể sẽ dư thừa khoảng 0,5 triệu tấn, niên vụ 2021-2022 sẽ thừa tiếp 2,8 triệu tấn, khiến giá đường thế giới năm 2021 được dự báo giảm nhẹ. Doanh nghiệp sẽ có những giải pháp gì để đầu tư công nghệ, nâng cao sức cạnh tranh trong bối cảnh thị trường đường còn khó khăn như hiện nay?

Ông Lê Văn Tam: Nói đến mía đường, thị trường còn nhiều vấn đề. Những vấn đề đang bàn ở đây chỉ là vài khía cạnh. Quan trọng nhất là người trồng mía và nhà máy phải có tiếng nói chung.

Giải pháp lớn của ngành mía đường thì phải không chỉ làm mía, làm đường mà từ đường làm ra nhiều sản phẩm nữa, sản phẩm được thị trường chấp nhận thì mới đỡ cho người nông dân. Thực ra, các nhà máy lỗ, phá sản rất nhiều chứ không phải nhà máy ăn gian lận của người nông dân. Nhà máy cần hiểu là giúp đỡ nông dân để có nguồn nguyên liệu thì mình mới làm tốt.

Thị trường thì quan trọng nhất là chống buôn lậu. Nếu không cảnh giác, chúng ta sẽ gặp khó khăn hơn nữa chứ không chỉ như thế này. Buôn lậu có thể thêm nhiều hình thức khác, qua các nước khác, khiến nguy hiểm cho giá đường thô, giá đường trắng, gây ra sự cạnh tranh khốc liệt hơn. Phải lưu ý vấn đề này.

Đối với nhà máy đường phải phát triển nhiều ngành nghề. Như tận dụng bã mía phát triển điện sinh khối được thì rất tốt.

Các ngành nghề khác cũng cần chung tay. Như Hội Nông dân phải hướng dẫn nông dân thâm canh, hiện nông dân không còn lo thâm canh nữa.

Chúng ta nói áp dụng khoa học công nghệ nhiều nhưng đi vào thực chất ít. Giống thì chúng ta đã có giống tốt, cho năng suất cao. Kỹ thuật canh tác chúng ta có đầy đủ rồi, nhà máy làm mẫu cho nông dân rồi nhưng người nông dân hiện chưa coi trồng mía là nghề chính.

Nhiều nơi, người nông dân hầu hết dựa vào hỗ trợ của nhà máy nên năng suất không lên được.

Mía thế giới cũng tương ứng thôi, chúng ta không kém về năng suất. Thông thường là 70-80 tấn, tương ứng với Thái Lan.

Chúng ta nên có một định mức cho nông dân và định mức cho nhà máy. Cần bảo đảm một tấn mía thu được bao nhiêu đường. Các cơ quan nhà nước cần quản lý định mức này thì sẽ giải quyết được mắc mớ mối quan hệ giữa nhà máy và người nông dân, chữ đường… Hay phải làm đồng nhất, để nông dân có cổ phần với nhà máy thì mới phát triển được.

 

 16:00
 Cây mía nguyên liệu đóng vai trò rất quan trọng trong phát triển ngành mía đường. Tuy nhiên, đối với cây mía nước ta, năng suất, hiệu suất thu hồi đường thấp, chất lượng còn kém so với nhiều nước trên thế giới dẫn tới giá thành đường cao, khả năng cạnh tranh thấp. Vậy ngành nông nghiệp đã và sẽ thực hiện giải pháp gì để tiếp tục đẩy mạnh nghiên cứu, khảo nghiệm để tìm ra những giống mía tốt, phù hợp với vùng nguyên liệu, bảo đảm nâng cao năng suất và chất lượng, tăng khả năng cạnh tranh trong quá trình hội nhập ATIGA. Đồng thời quy hoạch vùng nguyên liệu một cách hợp lý để làm sao việc ứng dụng công nghệ thu hoạch, chế biến được hiệu quả nhất?

Ông Nguyễn Quốc Toản, Cục trưởng Cục Chế biến và phát triển thị trường nông sản, Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn:

Kính thưa các vị đại biểu, tôi rất vui mừng được tham gia cuộc toạ đàm trực tuyến này cùng các đơn vị, doanh nghiệp liên quan và lãnh đạo hiệp hội. Tôi cũng cho rằng đây là trách nhiệm chung của các cơ quan quản lý nhà nước và cộng đồng các doanh nghiệp.

Chúng ta vừa qua đã cùng với các bộ, ngành, cùng với Chính phủ, trong đó thì Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn (NN và PTNT) là một trong những bộ đã tham gia rất tích cực trong việc giữ được thành quả của ngành mía đường, nhất là trong bối cảnh mới.

Tôi thấy rằng chúng ta bước vào một bối cảnh mới, nhất là sau khi mà Nghị quyết Đại hội Đảng lần thứ 13 với một chủ trương tái cơ cấu ngành nông nghiệp theo hướng xây dựng một nền nông nghiệp thông minh, hiện đại và đặc biệt là trong đó các chủ thể sẵn sàng đón những thách thức, cơ hội, nhất là trong bối cảnh hội nhập rất sâu rộng như hiện nay. Rõ ràng ngành mía đường đang bước vào giai đoạn phát triển mới, đòi hỏi một tâm thế mới, đó chính là sự chủ động của cả cơ quan quản lý nhà nước để theo kịp với tín hiệu của thị trường.

Chủ thể thứ hai, chúng tôi cũng rất vui mừng thấy rằng Hiệp hội mía đường Việt Nam trong những năm gần đây đã có những hoạt động rất tích cực. Sự đoàn kết trong Hiệp hội và các doanh nghiệp chủ đạo đã thể hiện được trách nhiệm với bà con nông dân.

Về chủ thể thứ ba là bà con nông dân, chúng ta cũng từng bước nâng cao được năng lực thị trường của chúng ta. Nếu một trong ba vế: quản lý nhà nước, hiệp hội, người nông dân và chính quyền địa phương mà không đồng bộ được với nhau thì rõ ràng chúng ta sẽ có những sự tụt hậu.

Quay trở lại với câu hỏi, trước hết chúng ta phải bám sát vào chỉ đạo của Thủ tướng Chính phủ. Chỉ thị về triển khai các biện pháp phát triển ngành mía đường trong bối cảnh mới là rất quan trọng, đề cập thẳng trách nhiệm của các bộ, ngành liên quan. Trong đó, đối với Bộ Nông nghiệp là các giác độ, một là vùng nguyên liệu, hai là vấn đề khoa học kỹ thuật, ba là các vấn đề liên quan cơ giới hoá nông nghiệp.

Cách đây hai hôm thì Bộ Nông nghiệp cũng đã bàn rất sâu về tái cơ cấu nông nghiệp, trong đó có một vấn đề lớn là mía đường, làm thế nào để phát triển. Tôi nghĩ rằng là vấn đề khoa học công nghệ thì các viện, trường, đặc biệt là Viện nghiên cứu mía đường đã có những hoạt động tích cực trong các vấn đề như giống, làm sao để cải thiện năng suất nhiều hơn. Rồi vấn đề đầu tư vào khoa học công nghệ như thế nào?

Báo cáo với quý vị đại biểu, quý vị độc giải Báo Nhân Dân điện tử, vừa qua Bộ NN và PTNT đã phối hợp Bộ Khoa học – Công nghệ để có một Chương trình phát triển thị trường khoa học công nghệ quốc gia và chuẩn bị trình Thủ tướng. Theo đó, sẽ ưu tiên và lựa chọn nguồn đầu tư vào thẳng những vấn đề liên quan công nghệ chế biến sâu, trong đó có mía đường. Đây là một ưu tiên thực sự, ưu tiên về nguồn lực tài chính, ưu tiên về chính sách.

Bên cạnh đó, chúng tôi cũng đã báo cáo lãnh đạo Bộ để có buổi làm việc với Ngân hàng Nhà nước Việt Nam, đặc biệt là trong nội hàm về chính sách ứng dụng thương mại đối với các nhà máy đường phù hợp với vòng quay của chu kỳ thu hoạch, phù hợp với khả năng của các nhà máy mía đường, và phù hợp với chủ thể người nông dân thì với ngân hàng chính sách như thế nào.

Ngoài ra, liên quan tới thị trường thì dự báo thị trường thế giới là rất quan trọng, có tác động lớn. Vừa qua thì chúng ta cũng thấy tình hình có sáng sủa hơn, thể hiện sự nỗ lực của các cơ quan, đơn vị, doanh nghiệp liên quan.

Cuối cùng, Bộ NN và PTNT đang trình Thủ tướng Chính phủ một nghị định về cơ giới hoá nông nghiệp. Đây sẽ là một hành lang pháp lý rất quan trọng để chúng ta đẩy mạnh cơ giới hoá và các hoạt động chế biến sâu.

Về giải pháp đồng bộ cho ngành thì rất nhiều, nhưng lựa chọn lộ trình và tổ chức triển khai thực hiện thế nào cho hiệu quả là vấn đề cần thực sự được quan tâm.

Chúng tôi mong là với bản lĩnh của mình qua mấy chục năm với nhiều tên tuổi lịch sử, ngành mía đường Việt Nam cùng với sự chuyển đổi, chủ động ứng phó của chúng ta hoàn toàn có thể tự tin bước vào một giai đoạn phát triển mới, với cách làm mới, đặc biệt là làm sao thúc đẩy được thị trường xuất khẩu, tận dụng được những lợi thế từ các FTA mà Việt Nam đã tham gia.

 

 16:30
 Nhà báo Nguyễn Ngọc Thanh, Trưởng ban Nhân Dân điện tử:

Kính thưa các vị đại biểu và bạn đọc Nhân Dân điện tử!

Hội nhập quốc tế, trong đó có hội nhập kinh tế là chủ trương lớn của Đảng, Nhà nước và ngành mía đường không thể đứng ngoài cuộc của quá trình này.

Hội nhập mang lại những cơ hội lớn, nhưng cũng đặt ra những thách thức không nhỏ nếu doanh nghiệp không trang bị được cho mình khả năng cạnh tranh mạnh mẽ. Điều này chỉ có được nếu ta có những cánh đồng mía năng suất, chất lượng, rộng lớn, dễ áp dụng công nghệ thu hoạch, chế biến và tạo ra sản phẩm chất lượng, đồng thời, sở hữu công nghệ chế biến tiên tiến thế giới.

Nói cách khác, cái khó của ngành mía đường không phải là ta không cố gắng, không có giải pháp mà đòi hỏi phải triển khai thực hiện đồng bộ giữa các doanh nghiệp mía đường, tránh xung đột lợi ích.

Ngành mía đường được xem là ngành hàng chiến lược trong an ninh lương thực quốc gia, tạo việc làm cho hơn 35 vạn hộ nông dân và đóng góp nguồn ngân sách lớn cho đất nước, tuy nhiên, ngành hàng này vẫn chưa hết khó khăn khi phòng vệ thương mại chỉ được coi là "tấm khiên chắn", hỗ trợ phần nào chứ không thể vực dậy được cả ngành mía đường trong giai đoạn khó khăn.

Chìa khóa vực dậy cả ngành mía đường chính là sự phối hợp đồng bộ của cả cơ quan chức năng, doanh nghiệp và cả sự ủng hộ của người tiêu dùng. 

Một lần nữa xin cảm ơn các vị khách mời đã tham gia buổi tọa đàm trực tuyến của Báo Nhân Dân điện tử.

 

Nhân Dân điện tử