Chiến lược an ninh quốc gia mới của Nhật Bản

Thứ Tư, 18/12/2013, 11:54:54

NDĐT - Ngày 17-12, Chính phủ Nhật Bản đã thông qua chiến lược an ninh quốc gia mới, theo đó Tokyo sẽ “chủ động” về chiến lược thay cho chiến lược “kiềm chế” được áp dụng theo Hiến pháp hòa bình từ sau thế chiến thứ hai; tăng ngân sách cho quốc phòng, củng cố tiềm lực và thế trận quốc phòng nhằm đối phó với nguy cơ bất ổn về an ninh ở khu vực Đông - Bắc Á sau khi Trung Quốc đơn phương công bố Vùng nhận diện phòng không (ADIZ) gây nhiều tranh cãi.

Chiến lược an ninh quốc gia mới của Nhật Bản

“Chủ động” chiến lược

Hiến pháp hòa bình của Nhật Bản do Mỹ soạn thảo năm 1947, cho đến nay nhiều điều khoản đã không còn phù hợp với tình hình trong nước, khu vực và thế giới, nhất là điều 9. Ngày 13-4-2007, Hạ viện Nhật Bản đã cho phép trưng cầu ý dân để sửa đổi Hiến pháp nêu trên.

Tuy nhiên, những diễn biến mau lẹ của khu vực trong mấy năm gần đây, nhất là việc xuất hiện ADIZ, khiến Nhật Bản phải thay đổi chiến lược. “Chủ động” là phương châm cốt lõi của chiến lược an ninh quốc gia mới của Nhật Bản.

Theo đó, Nhật Bản sẽ tăng cường tiềm lực quân sự - quốc phòng, duy trì và thắt chặt quan hệ đồng minh mật thiết hơn với Mỹ, đồng thời tìm kiếm đồng minh, đối tác mới trong khu vực và thúc đẩy xuất khẩu vũ khí, nhằm củng cố an ninh quốc gia.

Trước đó (12-2011), Tokyo đã “từ bỏ ba nguyên tắc hạn chế xuất khẩu vũ khí”; thành lập Bộ Quốc phòng thay thế Cục Phòng vệ”(11-2005); thành lập Hội đồng An ninh quốc gia (NSC) (12-2013)…

Để đạt được mục tiêu trên, chính phủ Nhật Bản còn đề xuất sửa đổi Hiến pháp, cho phép nước này tham gia các hoạt động quân sự gìn giữ an ninh tập thể, cho phép quân đội Nhật Bản tham gia vào các cuộc xung đột bên ngoài lãnh thổ đất nước.

Ông Abe tuyên bố: “Việc thông qua chiến lược an ninh mới cho thấy sự minh bạch của những chính sách ngoại giao và quốc phòng” của Nhật Bản. Đó là những thay đổi lớn từ chính sách “kiềm chế” trước đó của Nhật Bản.

Gia tăng tiềm lực

Nhật Bản đã quyết định chi 24.700 tỷ yên (240 tỷ USD) cho ngân sách quốc phòng 5 năm (2014-2019) tăng 5% so với các năm trước. Được biết, so với năm 2003, ngân sách quốc phòng của Nhật Bản giảm đi 3%, trong khi Mỹ tăng vài chục phần trăm, còn Trung Quốc tăng 170%.

Khoản ngân sách nêu trên, Nhật Bản dự chi cho việc mua ba máy bay không người lái, ba máy bay tiếp dầu trên không, bốn máy bay cảnh báo sớm, 17 máy bay vận tải MV-22 Osprey, 28 máy bay chiến đấu tàng hình F-35, 99 xe chiến đấu diễn tập, 52 xe đổ bộ cho các lực lượng bảo vệ mặt đất, trên biển và trên không.

Đây cũng là lần đầu tiên chính phủ Nhật Bản tăng ngân sách quốc phòng sau hai năm liên tiếp bị cắt giảm do khó khăn về kinh tế. Về lực lượng, Nhật Bản sẽ thành lập đơn vị đổ bộ mới, triển khai các đơn vị sử dụng máy bay không người lái, cảnh báo sớm, máy bay vận tải…

Giới chuyên gia cho rằng, quân đội Nhật Bản hiện đang sở hữu lực lượng Không quân và Hải quân chất lượng dẫn đầu châu Á.

Không quân Nhật Bản được trang bị 94 máy bay tiêm kích Mitsubishi F-2 (biến thể của F-16), 213 chiếc F-15J (biến thể của F-15), sử dụng thiết bị điện tử do Nhật Bản sản xuất, trong đó tiêm kích F-15J được coi là thế hệ 4+ tốt nhất thế giới.

Hải quân Nhật Bản cũng được coi là lực lượng mạnh nhất châu Á, với 45.500 quân thường trực và 114 tàu, bao gồm cả tàu khu trục, tàu chiến và trực thăng mẫu hạm.

Điều chỉnh thế trận

Quân đội Nhật Bản đã được huấn luyện để có khả năng tác chiến ở các đảo xa; phối hợp các chiến dịch lớn và phản ứng nhanh trước các biến cố bất ngờ; tăng số lượng máy bay chiến đấu tại căn cứ quân sự Naha (Okinawa) thành hai khu vực để duy trì ưu thế trên không.

Tăng cường các lực lượng và phương tiện trinh sát, cảnh báo sớm và giám sát, để bảo vệ biển, đảo, không phận… trước hết là tăng cường sức mạnh quân sự cho các lực lượng ở phía đông nam Nhật Bản, để có thể thiết lập lực lượng tấn công đổ bộ cũng như thực hiện quyền phòng thủ tập thể trong khuôn khổ Hiệp ước An ninh Nhật - Mỹ.

Kế hoạch này đã được Thủ tướng Shinzo Abe đề xuất từ khi lên cầm quyền tháng 12-2012 và đã thông qua kế hoạch tăng quân lớn nhất trong vòng hai thập kỷ qua nhằm tăng cường và củng cố vững chắc các hoạt động giám sát ở khu vực tây nam đất nước.

Việc thành lập NSC được coi là một trong những trụ cột chính của Thủ tướng Shinzo Abe nhằm điều chỉnh thế trận quốc phòng và tăng cường năng lực tác chiến của quân đội.

Phản ứng của các nước

Ngày 17-12, phát biểu tại cuộc họp báo thường kỳ, phát ngôn viên Bộ Ngoại giao Trung Quốc Hoa Xuân Doanh tuyên bố, chính sách của Nhật Bản về an ninh, quân sự liên quan đến định hướng phát triển quốc gia và ảnh hưởng an ninh khu vực, nên Trung Quốc yêu cầu Nhật Bản tôn trọng các quan ngại an ninh “chính đáng và hợp lý” của các quốc gia trong khu vực.

Cùng ngày, người phát ngôn Bộ Ngoại giao Hàn Quốc Cho Tae Young cũng bày tỏ “rất lấy làm tiếc trước việc Nhật Bản tiếp tục đưa ra các tuyên bố lãnh thổ phi lý đối với đảo Dokdo/Takeshima.

Còn tờ China Daily (Trung Quốc) đánh giá những gì chính phủ Nhật Bản vừa công bố chỉ là “một phần trong nỗ lực suốt một năm qua của ông Shinzo Abe, nhằm biến Nhật Bản thành một cường quốc quân sự lớn”. “Trung Quốc đang theo dõi chặt chẽ chiến lược an ninh và đường lối chính sách của Nhật Bản”.

Giám đốc Trung tâm Nghiên cứu Nhật Bản, thuộc Viện Viễn Đông, Viện Hàn lâm khoa học Nga, ông Valery Kistanov cũng cho rằng Nhật Bản đang tập trung nghiên cứu, thay đổi Chiến lược an ninh quốc gia theo hướng biến nước này thành một cường quốc quân sự thực sự.

Giới phân tích cho rằng, với thế mạnh là một quốc gia có cơ sở công nghiệp và công nghệ tiên tiến, Nhật Bản có khả trở thành quốc gia có tiềm lực quân sự mạnh trong khu vực châu Á và sẽ trở thành quốc gia xuất khẩu vũ khí hiện đại với số lượng đáng kể và trở thành đối thủ có sức cạnh tranh lớn trên thị trường chế tạo và xuất khẩu vũ khí thế giới.

Tuy nhiên, trong bối cảnh hiện nay việc Nhật Bản công bố văn kiện quan trọng này, có thể làm gia tăng quan ngại về an khu vực Đông - Bắc Á – khu vực được coi là “nóng” nhất trong khu vực châu Á - Thái Bình Dương.

NGUYỄN NHÂM