Lợi bất cập hại

Chủ Nhật, 02/06/2019, 02:35:18

Không như việc áp thuế với hàng hóa Trung Quốc được cả đảng Dân chủ lẫn Cộng hòa ở Mỹ ủng hộ, quyết định tương tự của Tổng thống D.Trump đối với Mexico lại vấp phải làn sóng phản đối mạnh mẽ của giới lập pháp thuộc cả hai phe. Bước đi bất ngờ mới nhất đã đẩy lãnh đạo Nhà trắng vào tâm điểm chỉ trích.

Giải thích cho quyết định áp mức thuế nhập khẩu mới với hàng hóa nhập khẩu từ Mexico, trên mạng xã hội Twitter, Tổng thống D.Trump viết: Mexico đã kiếm lợi từ Mỹ trong nhiều năm, giờ đến lúc họ phải làm những điều cần làm. Theo tuyên bố của Tổng thống D.Trump, Washington sẽ áp mức thuế 5% đối với toàn bộ hàng hóa Mexico nhập khẩu vào Mỹ từ ngày 10-6 tới, và sẽ tăng dần lên, cho tới khi vấn đề người nhập cư bất hợp pháp vào Mỹ được giải quyết. Quyết định được đưa ra hôm 30-5, một ngày sau khi các nhân viên thực thi pháp luật biên giới ở bang Texas bắt giữ 1.036 người tìm cách vào Mỹ trái phép và là nhóm người di cư đông nhất bị bắt giữ từ trước tới nay.

Thực tế, Tổng thống D.Trump có lý do để gây sức ép với chính quyền nước láng giềng trong vấn đề người di cư. Vốn xác định là một ưu tiên hàng đầu ngay khi nhậm chức, ông D.Trump đã nỗ lực thay đổi chính sách nhập cư của Mỹ, song đến nay chưa thành công. Ông cũng không nhận được sự ủng hộ của Quốc hội Mỹ về kinh phí cho dự án "tường biên giới", nhằm ngăn dòng người nhập cư trái phép từ Mexico vào lãnh thổ Mỹ. Tổng thống D.Trump liên tục gia tăng sức ép với chính quyền Mexico, cắt giảm trợ cấp ba nước Trung Mỹ, vốn được xem là các điểm xuất phát của các đoàn người di cư đi qua Mexico, ùn ùn kéo tới sát biên giới Mỹ. Song, các biện pháp của Nhà trắng vẫn không đạt kết quả mà Tổng thống D.Trump mong muốn, khi dòng người di cư vẫn chưa dừng lại, thậm chí liên tiếp lập "kỷ lục" mới về số lượng.

Việc áp thuế với hàng hóa Mexico được ông D.Trump sử dụng như một biện pháp gây sức ép nhằm buộc đối tác "hành động mạnh tay" với người di cư, vì thế càng bị phản đối mạnh mẽ, không chỉ từ nước láng giềng, mà ngay nội bộ nước Mỹ. Trước sức ép mới từ Mỹ, Chính phủ Mexico vẫn bảo lưu quan điểm cho rằng, dòng người di cư Trung Mỹ hay nạn buôn bán ma túy gia tăng trong khu vực không thuộc trách nhiệm của riêng Mexico.

Mexico đang đóng góp tích cực, có trách nhiệm, nhằm hạn chế tình trạng này. Hơn nữa, bất đồng giữa Mexico với Mỹ liên quan dòng người di cư phải được giải quyết thông qua đối thoại, không thể bằng các biện pháp cưỡng chế, gây sức ép thông qua thương mại.

Tương tự, quyết định áp thuế của Tổng thống D.Trump cũng bị giới lập pháp Mỹ chỉ trích vì gắn trừng phạt thương mại với các mục tiêu chính trị. Nếu đường lối cứng rắn của ông D.Trump nhằm giảm thâm hụt thương mại giữa Mỹ với Trung Quốc được các nghị sĩ của cả hai đảng ủng hộ, thì quyết định áp thuế nhằm vào hàng hóa của Mexico lại "gây sốc" với giới lập pháp Mỹ. Mexico là đồng minh chính trị, đối tác thương mại hàng đầu của Mỹ trong khu vực. Vào thời điểm Nhà trắng vừa đệ trình Quốc hội phê chuẩn Hiệp định thương mại Mỹ - Mexico - Canada (USMCA), bước đi ngược chiều của ông D.Trump có thể cản trở việc thông qua thỏa thuận vốn được coi là phiên bản hiện đại của Hiệp định thương mại tự do Bắc Mỹ (NAFTA) giữa ba đối tác thương mại chủ chốt ở khu vực.

Trong khi đó, xét riêng khía cạnh thương mại, áp thuế lên hàng hóa Mexico, nước Mỹ cũng không tránh khỏi thiệt hại. Có thể, thiệt hại chưa rõ ràng, nếu chỉ nhìn thực tế giá trị hàng hóa nhập khẩu từ Mexico chiếm 1,5% GDP của Mỹ. Song, mức thuế 5% dù thấp, vẫn có thể phá vỡ chuỗi cung ứng giữa Mỹ và Mexico, nhất là trong ngành công nghiệp ô-tô vốn có ý nghĩa sống còn với nền kinh tế Mỹ. Nhiều chuyên gia cảnh báo, quyết định áp thuế của ông D.Trump đã bỏ qua các quy tắc của Tổ chức Thương mại thế giới (WTO), có thể khiến nền kinh tế Mỹ hoạt động kém hiệu quả, thậm chí chững lại ngay trước cuộc bầu cử sắp tới, vì thế sẽ ảnh hưởng tiêu cực tham vọng tranh cử thêm một nhiệm kỳ nữa của chính Tổng thống D.Trump.

Trên phạm vi toàn cầu, nếu được thực hiện, biện pháp của Mỹ áp thuế nhập khẩu với hàng hóa Mexico sẽ có thể khuấy đảo thị trường tài chính thế giới, làm gia tăng lo ngại về một cuộc chiến thương mại toàn diện, trong bối cảnh thị trường toàn cầu còn đang chao đảo do tranh chấp thương mại Mỹ - Trung Quốc chưa tới hồi kết. Chưa kể, bước đi của nhà lãnh đạo Mỹ còn nguy cơ gây thiệt hại lâu dài cho kinh tế thế giới, làm xói mòn hệ thống thương mại mở và dựa trên quy tắc, mà nước Mỹ từng đóng góp xây dựng.

SƠN NINH