Ðối thoại thay đối đầu

Thứ Bảy, 01/06/2019, 04:31:43

Tình hình an ninh khu vực là trọng tâm thảo luận trong hai hội nghị khẩn cấp của các nước A-rập ở vùng Vịnh và Liên đoàn A-rập (AL), tại thành phố Mecca của A-rập Xê-út. Diễn biến đặc biệt căng thẳng giữa Mỹ và các đồng minh với Iran hối thúc những nhà lãnh đạo khu vực nhanh chóng tìm biện pháp đối phó, ngăn chặn chiến tranh. Tuy nhiên, cáo buộc của các nước A-rập nhắm tới Iran khiến cơ hội hạ nhiệt căng thẳng trở nên khó khăn.

Các biện pháp tăng cường an ninh ở vùng Vịnh được đưa ra sau khi xảy ra những vụ tiến công nhằm vào một số tàu hàng ở ngoài khơi bờ biển Các Tiểu vương quốc A-rập thống nhất (UAE). Trong bốn tàu chở dầu có hai tàu chở dầu của A-rập Xê-út, bị tiến công gần Fujairah của UAE, khu vực nằm ngay bên ngoài eo biển Hormuz - tuyến đường vận chuyển dầu và khí đốt quan trọng của thế giới, chia tách các nước vùng Vịnh và Iran. Tiếp sau đó, đường ống dẫn dầu chính của A-rập Xê-út cũng bị tiến công bằng thiết bị bay không người lái. Phiến quân Houthi tại Yemen, lực lượng bị các nước A-rập ở vùng Vịnh cáo buộc được Iran hậu thuẫn, đã nhận tiến hành vụ tiến công vào cơ sở dầu mỏ của A-rập Xê-út.

Các cuộc tiến công dồn dập nêu trên làm gia tăng những hoài nghi tại khu vực, trong bối cảnh cuộc đối đầu giữa Mỹ và Iran căng thẳng. Thêm vào đó, cuộc khủng hoảng ngoại giao ở vùng Vịnh sau khi A-rập Xê-út, UAE, Bahrain và Ai Cập cắt đứt quan hệ ngoại giao và kinh tế với Qatar càng đẩy khu vực vùng Vịnh lún sâu căng thẳng, chia rẽ và phức tạp.

Tại Hội nghị lãnh đạo các quốc gia A-rập vùng Vịnh, Quốc vương A-rập Xê-út Salman cho rằng, việc Iran phát triển năng lực vũ khí hạt nhân và tên lửa đạn đạo đã đe dọa tới an ninh khu vực và quốc tế. Theo Quốc vương Salman, thông điệp của Riyadh là các nước A-rập cần chung tay, thấu hiểu những mối lo ngại của nhau, đồng thời hướng tới một mục tiêu chung nhằm duy trì an ninh và ổn định. Ðề cập vụ tiến công nhằm vào các cơ sở dầu mỏ, Quốc vương Salman cho rằng, những hành động này đã cho thấy các quốc gia trong Hội đồng hợp tác vùng Vịnh (GCC) cần phối hợp nghiêm túc nhằm duy trì an ninh của các nước thành viên. Quốc vương thậm chí cho rằng, cần có hành động quyết đoán để ngăn cản Iran “leo thang” tại khu vực.

Ðáp lại những động thái từ các nước A-rập ở vùng Vịnh, Iran đã bác bỏ những cáo buộc “vô căn cứ” được đưa ra tại Hội nghị cấp cao khẩn cấp của AL, cho rằng A-rập Xê-út đã tham gia vào nỗ lực vô vọng cùng Mỹ và Israel nhằm lôi kéo dư luận khu vực chống Tehran. Iran đã nhiều lần nhấn mạnh rằng, Mỹ và các đồng minh đang phát động cuộc chiến tranh tâm lý nhằm gây sức ép đối với Tehran. Phát biểu trước chuyến công du châu Âu, Bộ trưởng Ngoại giao Mỹ M.Pompeo cũng đã đổ lỗi cho Iran tiến hành các vụ tiến công nhằm vào bốn tàu chở dầu ở vùng Vịnh. Mặc dù chưa có tổ chức nào đứng ra nhận gây ra vụ tiến công, ông M.Pompeo cho rằng, đó là “những tính toán của Iran nhằm đẩy giá dầu thô tăng trên toàn thế giới”. Gần đây, Hạm đội 5 của Mỹ phối hợp với các nước GCC đã tiến hành các cuộc tuần tra an ninh tăng cường tại các vùng biển quốc tế trong khu vực.

A-rập Xê-út khẳng định không mong muốn chiến tranh xảy ra trong khu vực, cũng như không tìm cách kích động chiến tranh, song sẵn sàng đáp trả bằng mọi biện pháp sau các vụ tiến công nhằm vào các tàu chở dầu và cơ sở dầu mỏ của nước này. Riyadh tuyên bố sẽ huy động mọi lực lượng để đáp trả nhằm bảo vệ các lợi ích của mình, trong trường hợp một bên chọn biện pháp chiến tranh. Trong khi đó, UAE cho rằng, tình hình hiện nay tại khu vực đòi hỏi lập trường thống nhất của các nước vùng Vịnh và A-rập trong việc giải quyết những thách thức và nguy cơ. Trong bối cảnh hàng loạt các cuộc khủng hoảng phát sinh trong lòng khu vực, Liên minh Nghị viện A-rập từng đưa ra cảnh báo về những hậu quả to lớn từ việc leo thang quân sự.

Các hội nghị của các nước A-rập lần này nhằm thống nhất quan điểm để đối phó những tình huống phức tạp đang diễn ra trong khu vực. Ðây lại được coi là một sức ép không nhỏ đối với Tehran và các cáo buộc về “mối đe dọa từ Iran” đều bị Tehran bác bỏ. Trong bối cảnh phức tạp đó, bất cứ giải pháp nào mà các nước A-rập đưa ra cũng cần tránh làm leo thang căng thẳng. AL khẳng định, đối thoại cần thay thế đối đầu, bởi leo thang quân sự sẽ tác động tiêu cực đến hòa bình, ổn định của toàn khu vực Trung Ðông.

ANH THƯ