Bình luận quốc tế

Nỗ lực thu hẹp khác biệt

Thứ Sáu, 17/05/2019, 04:02:27

Nói về cuộc gặp ở Sochi với Tổng thống Nga V.Putin, Bộ trưởng Ngoại giao Mỹ M.Pompeo nhấn mạnh đây là cuộc thảo luận hiệu quả.

Nỗ lực thu hẹp khác biệt

Tổng thống Nga Putin và Ngoại trưởng Mỹ Pompeo (Ảnh: Sputnik)

Trợ lý Tổng thống Nga, ông Y.Ushacov nêu rõ, thái độ tích cực và quan tâm được phía Mỹ thể hiện rõ. Chưa tạo đột phá, song chuyến thăm Nga lần đầu của ông Pompeo vẫn phát đi tín hiệu tích cực, góp phần hạ nhiệt căng thẳng, thúc đẩy hợp tác hai nước trong nhiều vấn đề quốc tế.

Nếu theo dõi diễn tiến thăng trầm suốt thời gian dài vừa qua trong mối quan hệ nhiều khó khăn giữa Nga và Mỹ, mới thấy rõ ý nghĩa quan trọng của những chuyển động tích cực và khá bất ngờ vào những ngày tháng 5 vừa qua. Khởi đầu là cuộc điện đàm hôm 3-5 giữa Tổng thống Mỹ D.Trump với người đồng cấp Nga V.Putin, trong đó Mỹ là bên đề xuất và cũng chủ động đánh giá cuộc đàm thoại này là “rất tích cực”. Chỉ ba ngày sau, bên lề hội nghị của Hội đồng Bắc cực, diễn ra ở thành phố Rovaniemi của Phần Lan, Bộ trưởng Ngoại giao Mỹ M.Pompeo tiếp tục có cuộc hội đàm mà ông nhận định là “mang tính xây dựng” cùng người đồng cấp Nga X.Lavrov. Và mới nhất trong chuỗi sự kiện được kỳ vọng tạo động lực thúc đẩy cải thiện quan hệ Nga - Mỹ, đó là chuyến thăm Nga lần đầu của Bộ trưởng Pompeo, cùng các cuộc hội kiến Tổng thống Putin, hội đàm với Bộ trưởng Lavrov tại Sochi, hôm 14-5.

Mối quan hệ Nga - Mỹ hiện vẫn trong vòng xoáy khủng hoảng kéo dài, xuất phát từ hàng loạt mâu thuẫn trong quan hệ song phương, cùng nhiều bất đồng, khác biệt trong quan điểm về các vấn đề quốc tế. Rào cản lớn hiện nay là các lệnh trừng phạt Mỹ áp đặt chống Nga, nhiều tới mức dư luận ví von rằng còn rất lâu nữa Washington mới có thể dỡ bỏ hết. Những lình xình ở “xứ cờ hoa” liên quan cáo buộc Nga can thiệp cuộc bầu cử Tổng thống Mỹ năm 2016 càng khiến cơ hội cải thiện quan hệ hai nước bị thu hẹp.

Trên bình diện quốc tế, trong hầu hết các vấn đề nóng của thế giới hiện nay, nổi bật như các cuộc khủng hoảng Ucraina, Syria, Venezuela, hay Iran, đều cho thấy sự bất đồng quan điểm giữa Nga và Mỹ. Chẳng hạn, quan điểm đối đầu trong vấn đề Ucraina từng đẩy Nga và Mỹ vào cuộc đua “trừng phạt - đáp trả”. Mỹ không hài lòng về các bước đi của Nga tại Syria, trong khi Moscow chỉ trích các chính sách đơn phương của Washington ở khu vực, như trong tiến trình hòa bình Trung Đông và thỏa thuận hạt nhân Iran. Hay, Mỹ chỉ trích Nga dành sự ủng hộ quá mức đối với Tổng thống Venezuela N.Maduro, còn Nga cáo buộc Mỹ can thiệp tình hình nội bộ quốc gia Nam Mỹ, qua việc hậu thuẫn các nỗ lực lật đổ một chính quyền hợp hiến...

Chỉ một vài thí dụ như trên đã cho thấy những bất đồng lớn, vốn khiến quan hệ giữa hai cường quốc luôn trong trình trạng căng thẳng, và cơ hội hóa giải không hề dễ dàng. Vì thế, những tín hiệu tích cực xuất hiện những ngày gần đây từ cả hai bên càng có ý nghĩa quan trọng. Tại các cuộc tiếp xúc mới nhất ở Sochi, Tổng thống Putin nhấn mạnh, tình hình quốc tế thay đổi nhanh chóng, cả Nga và Mỹ cùng chia sẻ lợi ích chung trong việc duy trị ổn định chiến lược, không phổ biến vũ khí hủy diệt hàng loạt và phối hợp giải quyết các cuộc khủng hoảng trên thế giới. Theo Bộ trưởng Lavrov, giữa Nga và Mỹ đã có quá nhiều nghi kỵ, hiểu lầm tích tụ theo thời gian, không bên nào có lợi khi đối mặt tình trạng này, trong khi sự lạnh giá trong quan hệ Nga - Mỹ có thể làm gia tăng các nguy cơ về an ninh cho hai nước và thế giới. Bởi thế, đã đến lúc hai bên cần gạt bỏ hoài nghi để tìm giải pháp hợp tác, tìm kiếm “chất xúc tác” mới mang tính xây dựng cho việc gây dựng lại mối quan hệ đối tác.

Chia sẻ ý tưởng về thúc đẩy “nhận thức chung”, Bộ trưởng Ngoại giao Mỹ Pompeo khẳng định cam kết của Tổng thống D.Trump thúc đẩy cải thiện quan hệ hai nước; cho rằng hai nước cần sớm đưa quan hệ song phương trở lại quỹ đạo, qua đó mang lại lợi ích cho người dân hai nước và thế giới. Ông Pompeo nhấn mạnh kỳ vọng hai bên xây dựng mối quan hệ an ninh mang tính chiến lược, thúc đẩy các điều kiện cần thiết để khôi phục “mối quan hệ đầy đủ”. Trên nền tảng quan điểm mang tính xây dựng như vậy, hai bên bước đầu thống nhất được một số định hướng hợp tác trong các vấn đề quốc tế. Sự “đồng thuận mang tính định hướng” đã đạt được trong ba vấn đề lớn là Triều Tiên, Syria và kiểm soát vũ khí.

Tất nhiên, chuyến thăm Nga lần đầu của Bộ trưởng Ngoại giao Mỹ Pompeo không thể giải quyết tất cả các vấn đề giữa hai nước. Tuy nhiên, các sự kiện tại Sochi được kỳ vọng là tiền đề cho các nỗ lực thu hẹp khác biệt, là “chất xúc tác” hiệu quả thúc đẩy cải thiện mối quan hệ nhiều khó khăn giữa hai cường quốc.

Long Quân