Bình luận quốc tế

“Lò lửa” tăng nhiệt

Thứ Bảy, 27/04/2019, 04:51:20

Xung đột ở Yemen có nguy cơ gia tăng khi cả hai phía tham chiến đều thiệt hại nặng nề. Lực lượng nổi dậy Houthi phát động cuộc tiến công bằng máy bay không người lái nhằm vào một cuộc họp của quân đội A-rập Xê-út, để trả đũa việc quốc gia này tham chiến tại Yemen. Giải pháp chấm dứt xung đột chưa được tìm ra, khủng hoảng đã kéo lùi sự phát triển, đẩy người dân quốc gia trên bán đảo A-rập vào cảnh đói nghèo.

Hàng chục binh sĩ A-rập Xê-út chết trong vụ tiến công của lực lượng Houthi là tổn thất nặng nề nhất về người của lực lượng A-rập Xê-út kể từ khi Riyad phát động các chiến dịch không kích chống Houthi ở Yemen. Liên quân các nước A-rập do A-rập Xê-út dẫn đầu đã can thiệp vào Yemen kể từ tháng 3-2015, nhằm hỗ trợ Tổng thống M.Ha-đi sau khi lực lượng nổi dậy Houthi buộc ông phải lưu vong và chiếm giữ phần lớn phía bắc của đất nước, bao gồm cả thủ đô Xa-na. Một trong những mục tiêu mà liên quân nhắm đến trong nhiều năm qua là năng lực sử dụng máy bay không người lái và tên lửa của Houthi. Đáp trả các vụ không kích của liên quân A-rập, lực lượng Houthi đe doạ sẽ sử dụng tên lửa tầm xa để không kích thủ đô Riyad của A-rập Xê-út và các thành phố Abu Dhabi, Đu-bai của Các tiểu vương quốc A-rập thống nhất (UAE), nếu liên quân hỗ trợ quân Chính phủ Yemen tiến công thành phố cảng Hodeida, hiện nằm dưới quyền kiểm soát của Houthi. Các mục tiêu quân sự và kinh tế trọng yếu tại hai quốc gia láng giềng của Yemen cũng bị Houthi đe dọa tiến công.

Thỏa thuận hòa bình giữa các bên xung đột ở Yemen, do Liên hợp quốc làm trung gian, đạt được ở Thuỵ Điển cuối năm ngoái, vẫn rơi vào bế tắc, khi phiến quân Houthi từ chối rút khỏi Hodeida. Xung đột tiếp diễn dữ dội ở thành phố cảng chiến lược bên bờ Biển Đỏ, nơi vốn được coi là cửa ngõ quan trọng cho các hoạt động nhập khẩu hàng hóa thương mại, cũng như viện trợ nhân đạo vào Yemen. Là cảng biển trung chuyển 70% hàng nhập khẩu và cứu trợ nhân đạo cho Yemen, việc bị lực lượng Houthi kiểm soát gây lo ngại nhấn chìm Yemen vào thảm họa nhân đạo tồi tệ. Theo Liên hợp quốc, cuộc xung đột tại Yemen đã cướp đi sinh mạng của hơn 10 nghìn người, khiến quốc gia Trung Đông này chìm trong cuộc khủng hoảng nhân đạo tồi tệ nhất thế giới với hơn 80% dân số, tương đương 24 triệu người, phải sống trong cảnh khốn cùng và cần được cứu trợ nhân đạo khẩn cấp. “Chảo lửa xung đột” ở Hodeida đang nguy cơ ngăn chặn đường sống của hàng triệu con người.

Các thống kê của Liên hợp quốc đã cảnh báo về một bức tranh Yemen u ám. Xung đột kéo dài hơn bốn năm qua đã kéo lùi sự phát triển của Yemen tới 21 năm và quá trình phục hồi sẽ phải mất hàng chục năm. Chương trình Phát triển Liên hợp quốc (UNDP) còn cảnh báo về tác động ngày một lớn của cuộc xung đột tại Yemen đối với sự phát triển con người. Nếu xung đột tiếp diễn đến năm 2030 sẽ đẩy 71% dân số nước này rơi vào cảnh nghèo khổ cùng cực, 84% người dân bị thiếu ăn và thiệt hại kinh tế ước tính tới 657 tỷ USD. Những thảm kịch vẫn xảy ra hằng ngày với dân thường ở Yemen. Cho dù các nỗ lực trung gian tiếp tục được thúc đẩy, song chưa thấy tia sáng nào le lói. Nhà trắng mới đây còn thông báo, Tổng thống Mỹ D.Trump đã phủ quyết một nghị quyết của Quốc hội nước này nhằm tìm cách chấm dứt sự hỗ trợ quân sự của Washington cho cuộc chiến do A-rập Xê-út dẫn đầu tại Yemen. Động thái này đi ngược lại mong muốn của Hạ viện và Thượng viện Mỹ về chấm dứt sự can dự gián tiếp của Washington vào cuộc chiến ở quốc gia trên bán đảo A-rập. Nghị quyết này kêu gọi rút các lực lượng vũ trang Mỹ khỏi chiến sự tại Yemen. Tuy nhiên, Nhà trắng cho rằng biện pháp này “là sai lầm” và cảnh báo sự việc sẽ gây tổn hại tới các mối quan hệ song phương tại khu vực, trong đó có quan hệ với A-rập Xê-út.

Trước những diễn biến đáng lo ngại và nguy cơ leo thang xung đột ở Yemen, đặc phái viên của Liên hợp quốc M.Griffiths đang hối thúc các nỗ lực nhằm thực hiện kế hoạch rút quân khỏi “điểm nóng” Hodeida theo thỏa thuận giữa các bên xung đột ở Yemen. Tuy nhiên, lộ trình hòa bình ở quốc gia Trung Đông này được cho là sẽ vô cùng gian nan và đầy khó khăn, thử thách.

Anh Thư