“Đốm lửa” Kashmir

Chủ Nhật, 17/02/2019, 01:49:05

Mối quan hệ giữa hai quốc gia láng giềng Ấn Độ và Pakistan đang đối mặt những đợt sóng gió mới, sau khi Ấn Độ phát động một chiến dịch ngoại giao, nhằm cô lập Pakistan liên quan vụ đánh bom nhằm đoàn xe quân sự của New Dehli ở khu vực Kashmir, khiến 44 người chết. Nếu không được kiểm soát kịp thời, “đốm lửa” Kashmir có nguy cơ bùng phát và đẩy hai nước Nam Á vào vòng xoáy căng thẳng, xung đột.

Là vụ tiến công đẫm máu nhất nhằm vào lực lượng chính phủ Ấn Độ tại khu vực Kashmir trong hơn hai năm qua, vụ đánh bom nêu trên đã khiến mối quan hệ vốn “cơm chẳng lành, canh chẳng ngọt” giữa Ấn Độ và Pakistan đứng trước thử thách mới. Mặc dù nhóm vũ trang Hồi giáo Jaish-e-Mohammad (JeM) có trụ sở tại Pakistan đã lên tiếng thừa nhận đứng sau vụ tiến công, nhưng New Dehli vẫn một mực cho rằng, chính quyền Islamabad dính líu vụ việc.

Những ngày qua, hàng loạt tuyên bố và động thái cứng rắn đã được New Dehli đưa ra. Ấn Độ phát động một chiến dịch ngoại giao nhằm cô lập Pakistan và lên án quốc gia láng giềng vì đã thúc đẩy khủng bố. Thủ tướng Ấn Độ N.Modi cảnh báo, ông sẽ đáp trả thích đáng vụ tiến công; trong khi Bộ trưởng Tài chính của nước này A.Giét-lây nêu rõ, New Dehli sẽ dùng mọi biện pháp ngoại giao để “cô lập hoàn toàn” Islamabad, mà trước hết là dỡ bỏ các ưu đãi thương mại Tối huệ quốc (MFN). Ấn Độ cũng triệu Đại sứ Pakistan tại Ấn Độ X.Ma-mút đến để yêu cầu Islamabad trừng phạt nhóm phiến quân đứng sau vụ tiến công. Về phần mình, Bộ trưởng Ngoại giao Pakistan S.Qureshi nhận định, vụ tiến công là vấn đề “rất đáng lo ngại”, đồng thời chỉ trích chính phủ và truyền thông Ấn Độ gắn kết vụ việc này với Pakistan khi chưa tiến hành điều tra. Sau khi vụ tiến công xảy ra, giới chức Mỹ đã khẳng định cam kết ủng hộ Ấn Độ chống hoạt động khủng bố xuyên biên giới.

Vùng đất Kashmir, nơi cả Ấn Độ và Pakistan đều tuyên bố chủ quyền đối với toàn bộ vùng đất, là điểm mấu chốt khiến mối bang giao giữa New Dehli và Islamabad không ít lần “dậy sóng”. Khu vực Kashmir đang được chia thành hai phần để Ấn Độ và Pakistan quản lý mỗi phần. Nơi đây từng chứng kiến những lần ngọn lửa căng thẳng và xung đột bùng cháy giữa hai quốc gia Nam Á. Vụ đột nhập của các tay súng nhằm một doanh trại của Ấn Độ tại khu vực Uri thuộc Kashmir, làm 20 người chết vào hồi cuối năm 2016 đã khiến binh sĩ hai nước tiến hành đấu súng hạng nặng; các cuộc tập trận được thực hiện để nâng cao khả năng sẵn sàng chiến đấu của mỗi nước. Cũng tại thời điểm đó, tình trạng “ăn miếng trả miếng” trong quan hệ song phương nhanh chóng lan sang các lĩnh vực khác như thương mại, ngoại giao..., gây đe dọa môi trường hòa bình, an ninh và hợp tác ở khu vực. Thời gian qua, New Dehli và Islamabad thường xuyên “lời qua tiếng lại”, cáo buộc binh lính của nhau vi phạm lệnh ngừng bắn ở dọc Ranh giới kiểm soát (LoC) tại khu vực Kashmir.

Trong lịch sử thăng trầm của quan hệ Ấn Độ - Pakistan, có những thời điểm, giới chức hai nước bày tỏ mong muốn hàn gắn rạn nứt của mối quan hệ song phương. Tại buổi lễ khởi công xây dựng cửa khẩu Kartarpur với Ấn Độ, Thủ tướng Pakistan I.Khan từng nhấn mạnh, chính phủ và quân đội Pakistan đều nhất trí hướng tới cải thiện quan hệ với Ấn Độ; đồng thời khẳng định, cách thức tốt nhất để xóa bỏ đói nghèo và nâng cao đời sống của người dân là giải quyết những bất đồng giữa hai bên, trong đó có vấn đề Kashmir, thông qua đối thoại. Về phía Ấn Độ, trong bức thư chúc mừng ông I.Khan được bầu lại làm Thủ tướng Pakistan hồi tháng 8-2018, Thủ tướng Ấn Độ N.Modi khẳng định, việc hai nước tiến hành đối thoại để giải quyết bất đồng là “con đường duy nhất để tiến lên”. Tuy nhiên, tháo gỡ những bất đồng đã tồn tại nhiều năm qua giữa hai quốc gia không phải điều dễ dàng. Thủ tướng Pakistan I.Khan từng gửi tới người đồng cấp Ấn Độ N.Modi một bức thư, trong đó vạch ra lộ trình rõ ràng để khởi động quá trình đàm phán giữa hai nước, song New Dehli bác bỏ đề xuất này của Islamabad và khẳng định quan điểm rằng, đàm phán không thể song hành với khủng bố xuyên biên giới.

Vụ tiến công mới đây nhằm đoàn xe quân sự của Ấn Độ tại khu vực Kashmir hiện đang là “đốm lửa”. Nhưng nếu hai nước không kiềm chế và xử lý các bất đồng kịp thời thì hoàn toàn có nguy cơ bùng phát thành một cuộc đối đầu toàn diện trên nhiều lĩnh vực. Những vụ trả đũa qua lại lẫn nhau chỉ làm vết thương chưa lành trong quan hệ song phương thêm trầm trọng. Bởi vậy, cách tốt nhất để hàn gắn rạn nứt là cả Ấn Độ và Pakistan cùng kiềm chế, tháo gỡ bất đồng thông qua con đường đối thoại, đàm phán hòa bình.

Quỳnh Vy