Bộ Tư pháp “bắt bệnh”, “kê đơn” công tác thẩm định

Thứ Tư, 14/08/2013, 10:22:00

NDĐT- Sáng 14-8, Bộ Tư pháp tổ chức hội nghị bàn về thực trạng và các giải pháp nâng cao chất lượng công tác thẩm định văn bản quy phạm pháp luật (VBQPPL). Bộ trưởng Tư pháp Hà Hùng Cường chủ trì hội nghị.

Bộ Tư pháp “bắt bệnh”, “kê đơn” công tác thẩm định

Bộ trưởng Bộ Tư pháp Hà Hùng Cường phát biểu tại hội nghị

Chất lượng văn bản kém vì ….bị “ép” thẩm định?

Theo báo cáo của Bộ Tư pháp, từ ngày 1-10-2009 đến ngày 30-6-2013, Bộ Tư pháp đã thẩm định 1.428 VBQPPL với mức trung bình 317 VBQPPL/năm, tương đương 26 VBQPPL/tháng, gấp ba lần so với 10 năm trước.

Thông qua hoạt động thẩm định đã phát hiện nhiều quy định của dự án, dự thảo văn bản không đúng thẩm quyền, mâu thuẫn, chồng chéo với các quy định pháp luật hiện hành hoặc có phạm vi, đối tượng điều chỉnh trùng nhau, từ đó kiến nghị cơ bản soạn thảo tiếp thu, chỉnh lý trước khi trình cơ quan cấp trên.

Tuy nhiên, Bộ Tư pháp cũng thừa nhận, công tác thẩm định vẫn “cắt khúc”, thiếu gắn kết, đồng bộ giữa các lĩnh vực pháp luật hoặc giữa nhiệm vụ thẩm định với các nhiệm vụ khác có liên quan. Có trường hợp còn để lọt những quy định thiếu tính hợp lý, khả thi, bị báo chí, dư luận phản ánh như quy định xử phạt người sử dụng điện thoại di động tại cây xăng (Nghị định số 52/2012/NĐ-CP); quy định về không lắp kính trên nắp áo quan, không rải vàng mã trên đường đi, không mang theo vòng hoa khi viếng trong việc tổ chức lễ tang cho cán bộ, công chức (Nghị định số 105/2012/NĐ-CP)…

Bộ Tư pháp cho rằng, một trong những nguyên nhân của tình trạng trên là do số lượng dự thảo văn bản quy phạm pháp luật cần phải thẩm định ngày càng tăng. Trong khi đó, một số cơ quan chủ trì soạn thảo chưa thực sự nghiêm túc trong việc thực hiện quy trình xây dựng văn bản. Hồ sơ thẩm định gửi đến Bộ Tư pháp còn sai sót về thủ tục, thậm chí thiếu các các tài liệu quan trọng, quyết định chất lượng thẩm định.

Nhiều trường hợp việc tiếp thu, chỉnh lý dự thảo của cơ quan chủ trì mang tính ước lệ, có trường hợp việc giải trình ý kiến thẩm định rất đơn giản trong nội dung tờ trình làm cho việc thẩm định trở nên hình thức.

Hơn nữa, đội ngũ cán bộ làm công tác thẩm định thì thiếu về số lượng, nhất là những cán bộ có trình độ chuyên môn sâu và nhiều kinh nghiệm thực tiễn. Đa phần cán bộ làm công tác thẩm định đều trẻ, dưới 30 tuổi chiếm đến 41%.

Ông Lê Hồng Sơn, Cục trưởng Kiểm tra VBQPPL phân trần: Thực tế nhiều khi bị cơ quan soạn thảo “ép” thẩm định, vừa soạn thảo vừa thẩm định văn bản trong một ngày để phục vụ cho công tác của lãnh đạo sẽ khó bảo đảm chất lượng văn bản thẩm định. Có đến 2/3 dự thảo Nghị định mới qua giai đoạn sơ thảo mà đã được đưa vào thẩm định. “Phải quyết liệt tham gia ngay khi xây dựng văn bản chứ chờ đến lúc thẩm định mới góp ý kiến vì nhiều sản phẩm đưa ra thẩm định rất kém về tính hợp pháp, hợp lý, ngôn ngữ “ngô nghê” mang tính “đối phó” cho xong.

Phải có những người gác cổng “chặt”

Nhiều đại biểu cho rằng Bộ Tư pháp được Chính phủ giao nhiệm vụ “gác cổng” thẩm định chất lượng VBQPPL nhưng thời gian qua vẫn để lọt những quy định, không cương quyết “gác” những văn bản không bảo đảm.

TS Dương Thanh Mai, chuyên gia cao cấp của Bộ Tư pháp cho hay, cũng có tình trạng trong quá trình thẩm định các VBQPPL sửa đổi, bổ sung không xem xét lại toàn bộ các văn bản gốc cùng với nội dung sửa đổi dễ dẫn đến những vướng mắc mà chỉ có thể phát hiện ra khi ban hành thông tư hướng dẫn. “Không chỉ quan tâm nhiều đến công tác thẩm định mà hậu thẩm định cũng cần được chú trọng để bảo đảm tính hiệu quả, thực tế của văn bản”, bà Mai nói.

Còn theo Thứ trưởng Bộ Tư pháp Hoàng Thế Liên, rõ ràng tính phản biện trong công tác thẩm định VBQPPL hiện nay chưa cao, rất hạn chế, nhất là chưa nhạy bén. Chúng ta cần có những phát hiện, tư duy có tính “mới” trong xây dựng pháp luật để có văn bản giá trị chứ hiện nay tính tủn mủn nhiều hơn là tính phản biện chính sách. “Luật không phải là pháp lý thuần lý mà là những nội dung chính sách, là cuộc sống, là đời nên phải gắn kết được nội dung”, ông Liên nói.

Tại hội nghị, người đứng đầu Bộ Tư pháp cũng thẳng thắn nhận định, thẩm định là “thương hiệu” là “mặt tiền” của Bộ nhưng vẫn còn nhiều hạn chế “mãn tính” rất chậm được khắc phục. Có đến 67% ý kiến đánh giá thẩm định vẫn khép kín, cắt khúc giữa các đơn vị, 59% chỉ thuần túy pháp lý…Có những văn bản “nội bộ” biết nhưng quá chậm để sửa hoặc ban hành mới như Quyết định 1048.

Công tác thẩm định VBQPPL về chất lượng còn nhiều vấn đề, nhiều ý kiến thẩm định “chưa được chấp nhận”, tính pháp lý đơn thuần còn nặng, tính bao quát các vấn đề còn yếu, kể cả những vấn đề của Bộ, ngành như chính sách cho xã hội hóa công tác bổ trợ tư pháp, lệ phí hộ tịch… Sự phân tầng, phân nấc còn có vấn đề, lãnh đạo Bộ có khi không biết việc lãnh đạo Vụ ký ý kiến góp ý dự thảo, ngay cả ở đơn vị cũng “cắt khúc”.

Công tác cán bộ còn thiếu tính đột phá. Cán bộ có kinh nghiệm, chuyên môn vẫn đang “đứng ngoài” trong khi cán bộ trẻ nhiều nhưng lại bị “thả nổi”. Sự phối kết hợp trong thẩm định còn hạn chế, khép kín, cắt khúc…

Do đó trong thời gian tới sẽ đổi mới cách thức tổ chức phiên thẩm định VBQPPL theo hướng công khai, tăng cường công tác phản biện xã hội về vấn đề được thẩm định, đề cao ý thức trách nhiệm của người đứng đầu trong công tác thẩm định…

 

HƯƠNG NGUYÊN

Theo