Góc nhìn

Cuộc đua phát hành trái phiếu của doanh nghiệp bất động sản

Thứ Hai, 12/08/2019, 01:02:45
Cuộc đua phát hành trái phiếu của các doanh nghiệp (DN) bất động sản (BĐS) manh nha từ năm 2018 và đang có dấu hiệu “bùng” lên trong nửa đầu năm nay, khi “van” tín dụng BĐS tiếp tục siết thêm bằng quy định giảm tỷ lệ sử dụng vốn ngắn hạn cho vay trung và dài hạn từ 45% xuống 40%. Dẫn đầu xu hướng là các “đại gia” BĐS như Tập đoàn Đất Xanh, Công ty cổ phần Địa ốc Sài Gòn Thương Tín, Tập đoàn Sunshine, Công ty cổ phần Phát triển BĐS Phát Đạt, Công ty cổ phần Ðầu tư Văn Phú,…

Theo số liệu của Ủy ban Chứng khoán Nhà nước, chỉ trong nửa đầu năm nay đã có khoảng 60 nghìn tỷ đồng trái phiếu doanh nghiệp (TPDN) được phát hành. Còn theo các công ty chứng khoán, con số này lên đến gần 70 nghìn tỷ đồng. Trong đó, 27% là trái phiếu thuộc nhóm ngành BĐS, xây dựng, hạ tầng, tương đương hơn 16 nghìn tỷ đồng. Không chỉ gia tăng về quy mô những đợt phát hành, lãi suất TPDN BĐS còn dâng cao đột biến, có nguy cơ phá vỡ mặt bằng lãi suất thấp đang được duy trì. Nếu như năm 2018, lãi suất TPDN phổ biến là 8,5 đến 10%/năm thì đến nay, đã có những DN phát hành chào lãi suất trái phiếu 11 đến 13%/năm. Cá biệt, có đợt phát hành lãi suất 14,45% - cao hơn nhiều so với mặt bằng lãi suất cho vay 9 đến 11%/năm và gấp hai lần so với lãi suất tiết kiệm. Theo quy định của Ngân hàng Nhà nước Việt Nam (NHNN), tỷ lệ tối đa nguồn vốn ngắn hạn được sử dụng để cho vay trung hạn và dài hạn ở thời điểm năm 2016 - 2017 lần lượt là 60% và 50% nhưng đến năm 2021, dự kiến sẽ giảm về mức tối đa 30%, chỉ bằng một nửa so với trước, khiến các DN BĐS buộc phải tìm kiếm các nguồn vốn khác thay thế, trong đó có kênh phát hành TPDN. Với nhu cầu phát hành tăng lên, mặt bằng lãi suất trái phiếu dự kiến tiếp tục nhích lên và những đợt phát hành lãi suất cao tại thời điểm này có thể tạo áp lực cho các DN phát hành sau.

Không thể phủ nhận những chuyển động tích cực từ thị trường TPDN với vai trò là kênh huy động vốn nhằm giảm bớt sự lệ thuộc vào tín dụng ngân hàng, nhưng rủi ro luôn đi cùng lãi suất hấp dẫn. TPDN BĐS phát hành thường có tài sản bảo đảm dưới dạng quyền sử dụng đất, nhưng tính pháp lý của tài sản đó thế nào, có bị tranh chấp hay không, DN đã dùng tài sản đó cho giao dịch khác chưa... là vấn đề chưa hẳn đã rõ ràng. Những đợt phát hành trái phiếu ồ ạt của các DN BĐS gần đây được Hiệp hội BĐS thành phố Hồ Chí Minh nhận định là dấu hiệu cho thấy sự khát vốn khi kênh tín dụng của ngân hàng chưa đáp ứng đủ. Trong bối cảnh đó, việc cảnh báo nhà đầu tư và chủ động đưa ra giải pháp phòng ngừa rủi ro của cơ quan quản lý là rất cần thiết, nhất là khi văn hóa công khai, minh bạch vẫn đang là điểm yếu của thị trường vốn. Cần có chế tài để DN phải minh bạch trong công bố thông tin, bảo vệ nhà đầu tư và cũng là bảo vệ chính mình.

PHƯƠNG ANH