Hoàn thiện khung pháp lý với hoạt động thanh toán qua ví điện tử

Thứ Hai, 27/05/2019, 02:29:22

Cùng với nhiều nước trên thế giới, xu hướng sử dụng ví điện tử thay cho tiền mặt đang ngày càng phổ biến tại Việt Nam. Tuy nhiên, việc sử dụng phương tiện thanh toán hiện đại này vẫn khiến người sử dụng chưa thật sự yên tâm. Sớm hoàn thiện khung pháp lý nhằm bảo đảm an toàn cho người dùng, cũng như tạo thuận lợi để hoạt động thanh toán trực tuyến phát triển là yêu cầu cấp bách được đặt ra.

Sôi động thị trường ví điện tử

Đầu năm 2019, Ngân hàng TMCP Bưu điện Liên Việt (LienVietPostBank) và Công ty cổ phần Tập đoàn Mai Linh phối hợp ra mắt tính năng thanh toán cước ta-xi qua ví điện tử. Cụ thể, khách hàng sử dụng Ví Việt trên điện thoại thông minh (smartphone) khi đi xe ta-xi Mai Linh chỉ cần dùng smartphone chụp mã QR để có ngay thông tin về số tiền cước ta-xi phải thanh toán và chạm “chấp nhận thanh toán” là đã trả xong tiền cước. Trước đó, hai doanh nghiệp khác là Công ty TNHH Grab (Grab) và Công ty cổ phần công nghệ và dịch vụ Moca (Moca) cũng liên kết để tham gia sâu hơn vào thị trường thanh toán điện tử của Việt Nam. Theo đó, thông qua hợp tác chiến lược, các đơn vị chấp nhận thanh toán qua Moca sẽ được hưởng lợi nhờ vào số lượng lớn người dùng của ứng dụng Grab, bao gồm hàng triệu đối tác lái xe và hành khách trên khắp Việt Nam. Ngược lại, người dùng ứng dụng Grab cũng có thể sử dụng đầy đủ các dịch vụ thanh toán do Moca phát triển, bao gồm thanh toán hóa đơn, nạp tiền điện thoại di động, cũng như thanh toán tại các cửa hàng bán lẻ,…

Những cái “bắt tay” xuất hiện ngày càng nhiều một lần nữa cho thấy tiềm năng phát triển của thị trường thanh toán trực tuyến nói chung và ví điện tử nói riêng tại Việt Nam. Theo số liệu từ Cục Thương mại điện tử và kinh tế số (Bộ Công thương), trong 5 năm trở về đây, Việt Nam là một trong những quốc gia có mức tăng trưởng thanh toán điện tử cao nhất thế giới với tốc độ khoảng 35%/năm. Điều này dẫn tới sự phát triển nhanh và mạnh của các loại hình thương mại điện tử, trong đó có ví điện tử.

Thống kê từ Ngân hàng Nhà nước Việt Nam (NHNN) cũng cho thấy, đến nay, đã có 26 tổ chức không phải là ngân hàng được NHNN cấp phép hoạt động cung ứng dịch vụ trung gian thanh toán. Trong đó, 23 tổ chức cung ứng dịch vụ ví điện tử với hơn 10 nghìn đơn vị chấp nhận thanh toán bằng ví điện tử. Đến cuối năm 2018, cả nước có khoảng 4,2 triệu ví điện tử đã liên kết với tài khoản ngân hàng. Một số ví điện tử cũng đã có lượng khách hàng lên tới hàng triệu người dùng và sử dụng trên smartphone.

Dù có tốc độ phát triển mạnh trong thời gian gần đây nhưng ví điện tử vẫn khó có cơ hội “bùng nổ”. Thói quen tiêu dùng bằng tiền mặt, những băn khoăn, lo lắng về an toàn bảo mật, hay sự cạnh tranh khốc liệt của nhiều loại hình dịch vụ thanh toán khác,… đều là những rào cản không dễ xóa bỏ.

Tiếp tục hoàn thiện khung pháp lý

NHNN đang xây dựng và lấy ý kiến về dự thảo thông tư sửa đổi, bổ sung Thông tư số 39/2014/TT-NHNN hướng dẫn về dịch vụ trung gian thanh toán. Theo đó, đã bổ sung nhiều quy định mới theo hướng siết điều kiện mở tài khoản, sử dụng và hạn mức giao dịch ví điện tử nhằm kiểm soát, phòng ngừa rủi ro. Theo Vụ trưởng Thanh toán (NHNN) Phạm Tiến Dũng, dự thảo thông tư có nhiều quy định cụ thể để quản lý hoạt động trung gian thanh toán và ví điện tử. Trong đó, đáng chú ý là việc đề xuất áp dụng hạn mức giao dịch qua ví điện tử (nhiều nhất không quá 20 triệu đồng/ngày và 100 triệu đồng/tháng đối với cá nhân; 100 triệu đồng/ngày và 500 triệu đồng/tháng đối với tổ chức), yêu cầu người dùng phải khai báo thông tin cá nhân khi mở ví và không được mở quá một ví điện tử tại một tổ chức cung ứng dịch vụ.

Dự thảo cũng giữ nguyên quy định yêu cầu tất cả các giao dịch nạp - rút tiền của ví điện tử phải thực hiện thông qua tài khoản ngân hàng. Bên cạnh đó, các tổ chức cung ứng dịch vụ phải có công cụ cho phép NHNN theo dõi hệ thống và các số liệu giao dịch… Theo quan điểm của cơ quan soạn thảo, quy định như vậy nhằm hạn chế rủi ro các dịch vụ này bị lợi dụng để thực hiện các hoạt động bất hợp pháp.

Theo TS Cấn Văn Lực, chuyên gia kinh tế trưởng của Ngân hàng Đầu tư và Phát triển Việt Nam (BIDV), những sửa đổi này là cần thiết để khuyến khích, quản lý ví điện tử. Tuy nhiên, cũng cần rà soát, xem xét một số điểm tại dự thảo, như việc đặt ra hạn mức giao dịch để làm sao không kìm hãm sự phát triển của thanh toán điện tử. “Phải chăng nên cân nhắc hạn mức giao dịch tối đa lớn hơn trong một tháng, khi thu nhập bình quân đầu người của chúng ta tăng lên nhanh chóng, nhu cầu tiêu dùng ngày càng nhiều” - TS Cấn Văn Lực chia sẻ.

Phó Tổng Giám đốc phụ trách Dịch vụ Tài chính - Ngân hàng (Công ty Ernst&Young Việt Nam) Nguyễn Thùy Dương cũng cho biết, hiện chi phí bình quân để ngân hàng thu thập thông tin cho một tài khoản ngân hàng là 300 nghìn đồng, chưa kể các chi phí lưu trữ, quản lý phát sinh theo thời gian. Vì thế, việc NHNN đề nghị doanh nghiệp trung gian thanh toán phải thực hiện lại thủ tục xác minh khách hàng là không cần thiết, gây phát sinh chi phí cho doanh nghiệp và xã hội. “Giải pháp cần có là xây dựng cơ chế kết nối để ngân hàng, nhà mạng và các doanh nghiệp trung gian thanh toán có thể chia sẻ và cùng sử dụng thông tin khách hàng” - bà Nguyễn Thùy Dương chia sẻ thêm.

Trong khi thói quen sử dụng các công nghệ thanh toán mới đang dần trở nên phổ biến, thì yêu cầu, đòi hỏi sự kiểm soát, giám sát cũng ngày càng cao hơn. Những sửa đổi, bổ sung được đề xuất tại dự thảo thông tư sửa đổi, bổ sung Thông tư số 39/2014/TT-NHNN sẽ giúp bảo đảm giám sát hệ thống thanh toán hoạt động an toàn, hiệu quả; bảo đảm an ninh, an toàn trong thanh toán điện tử cũng như giám sát hoạt động của các tổ chức cung ứng dịch vụ trung gian thanh toán theo đúng quy định. NHNN nên cân nhắc những ý kiến góp ý về một số quy định bổ sung trong dự thảo, nhất là về hạn mức giao dịch, để chính sách pháp luật ngày càng được hoàn thiện hơn, khuyến khích phát triển các giao dịch thanh toán không dùng tiền mặt.


Bài và ảnh: HỒNG ANH