Giải pháp phục hồi cảnh quan rừng lưu vực sông Sê-rê-pốc

Thứ Tư, 22/05/2019, 16:11:03

NDĐT - Ngày 22-5, tại huyện Krông Bông, tỉnh Đác Lắc, Trung tâm nghiên cứu Lâm nghiệp Nhiệt đới (Tropenbos Viet Nam) phối hợp Trường Đại học Tây Nguyên và UBND huyện Krông Bông, tỉnh Đác Lắc tổ chức Hội thảo “Giải pháp phục hồi cảnh quan rừng gắn với cải thiện sinh kế cho người dân lưu vực sông Sê-rê-pốc”.

Giải pháp phục hồi cảnh quan rừng lưu vực sông Sê-rê-pốc

Toàn cảnh hội thảo.

Hai huyện Krông Bông và Lắc, tỉnh Đác Lắc nằm đầu nguồn lưu vực sông Sê-rê-pốc vùng có tiềm năng lớn về lâm nghiệp ở Tây Nguyên. Rừng có vai trò quan trọng trong phòng, chống xói mòn đất, điều tiết nguồn nước, hạn chế thiên tai; đặc biệt đất và rừng là nguồn sinh kế quan trọng của người dân lưu vực, góp phần phát triển kinh tế-xã hội địa phương.

Tuy nhiên, những năm gần đây, rừng ở lưu vực đang bị suy giảm một cách nghiêm trọng cả về diện tích và chất lượng. Cụ thể, tại huyện Krông Bông từ năm 2010-2017 diện tích rừng giảm gần 13.000 ha; tại huyện Lắc, trong hai năm 2015-2017 diện tích rừng và đất lâm nghiệp giảm 121,41 ha. Hệ lụy từ việc để mất rừng gây ra những tác động tiêu cực đến môi trường, nguồn nước, bảo đảm an ninh lương thực tại địa phương.

Kết quả nghiên cứu thực tế của Trung tâm nghiên cứu Lâm nghiệp Nhiệt đới và nhóm nghiên cứu của Khoa Lâm nghiệp, Trường Đại học Tây Nguyên tại tám thôn, buôn thuộc bốn xã của hai huyện Krông Bông và Lắc cho thấy, diện tích rừng suy giảm chủ yếu do tình trạng phá rừng, xâm canh, lấn chiếm đất lâm nghiệp để canh tác, người dân tự phát chuyển đổi mục đích sử dụng đất rừng.

Cùng với đó, rừng giao cho hộ gia đình, cộng đồng, UBND các xã bị suy giảm là do lơ là trong công tác quản lý, bảo vệ. Một số địa phương giao cho doanh nghiệp trồng rừng chậm triển khai, không đầu tư, không quản lý, bảo vệ dẫn đến rừng bị lấn chiếm. Đặc biệt, tại nhiều địa phương thu nhập từ rừng không có hoặc quá ít, chưa thu hút được người dân quan tâm bảo vệ rừng gắn với sinh kế từ rừng cũng như phục hồi và phát triển rừng.

Tiến sĩ Võ Hùng, Khoa Lâm nghiệp, Trường Đại học Tây Nguyên cho biết: Hiện nay, nhiều vùng thuộc lưu vực sông Sê-rê-pốc đã bị sa mạc hóa, hạn hán, mưa lũ bất thường ảnh hưởng không nhỏ đến an ninh lương thực của người dân sống ở lưu vực. Vì vậy, canh tác nông-lâm kết hợp là hướng đi triển vọng, phù hợp với điều kiện khí hậu, thổ nhưỡng của địa phương, bảo đảm sinh kế, nâng cao hiệu quả sản xuất, phù hợp tập quán canh tác của người dân, duy trì tính bền vững của hệ sinh thái lưu vực sông Sê-rê-pốc.

Ngoài các mô hình trồng cà-phê xen bơ, hồ tiêu, điều, cây ăn quả, ngô, mì đang thực hiện tại hai huyện Krông Bông và Lắc, trong thời gian tới cần phát triển thêm các mô hình trồng dâu nuôi tằm thay thế đất trồng ngô lai tránh ngập úng ven sông, trồng dứa trên đất đồi dốc, trồng tre tàu ven suối để phòng hộ nguồn nước, tạo cảnh quan, tăng thu nhập cho người dân.

Tiến sĩ Cao Thị Lý, Khoa Lâm nghiệp, Trường Đại học Tây Nguyên cho rằng, phục hồi rừng cảnh quan lưu vực sông Sê-rê-pốc cần dựa trên hiện trạng điều kiện tự nhiên, đặc điểm canh tác, sinh kế của người dân. Cụ thể, tại xã Cư Drăm, huyện Krông Bông khu vực nhiều đồi núi cao để làm giàu rừng cộng đồng cần nghiên cứu trồng các loại cây rừng có giá trị như cẩm lai, giáng hương, sao đen; thực hiện mô hình nông-lâm kết hợp đối với cây cà-phê, điều, sầu riêng xen dứa, bắp, mì; tại xã Yang Mao cần trồng cây keo lai để phát triển rừng; thực hiện mô hình nông-lâm kết hợp trồng mít nghệ, mãng cầu xiêm, xoài, bơ bút xen bắp, mì...

Nhiều diện tích rừng ở xã Yang Mao, huyện Krông Bông nằm ở thượng nguồn lưu vực sông Sê-rê-pốc bị người dân phá trắng để lấy đất sản xuất.

Phó Hạt Kiểm lâm huyện Lắc, Hồ Đức Dũng chia sẻ: Rừng có vai trò quan trọng trong cuộc sống của người dân sống ven rừng, lưu vực sông, nhưng vì lợi nhuận trước mắt người dân đã hủy hoại nhiều diện tích rừng để sản xuất nông nghiệp. Tuy nhiên, việc canh tác nông nghiệp trên đất đồi dốc qua nhiều năm đã bị thoái hóa, bạc màu, hiệu quả kinh tế không cao. Để cải thiện sinh kế cho người dân cần xây dựng mô hình kinh tế hiệu quả, đa dạng, phù hợp, kết hợp với đầu ra cho sản phẩm. Đồng thời, cần tuyên truyền cho người dân học hỏi, tham khảo kinh nghiệp phát triển kinh tế, nông-lâm kết hợp hiệu quả, áp dụng thực tế vào địa phương. Chỉ có tạo ra sinh kế bền vững, lợi nhuận từ rừng, đất rừng thì mới giảm sự tác động của người dân đến rừng.

Ngoài ra, tại Hội thảo các đại biểu cũng đã đóng góp nhiều ý kiến, kiến nghị về việc cần hỗ trợ về cơ chế, chính sách, nâng cao mức chi trả dịch vụ môi trường rừng, hỗ trợ vốn vay ưu đãi, liên kết, tạo đầu ra cho sản phẩm của người dân sản xuất ra ở lưu vực sông, ven rừng.

Phó Chủ tịch UBND huyện Krông Bông, tỉnh Đác Lắc Đinh Văn Long cho biết: Những ý kiến đóng góp của các đơn vị, nhà khoa học tại hội thảo có ý nghĩa quan trọng, giúp chính quyền địa phương, các nhà hoạch định chính sách có cái nhìn tổng quát về thực trạng rừng, đất rừng lưu vực sông Sê-rê-pốc; mở hướng cho các địa phương có những biện pháp, đề xuất bảo vệ rừng, xây dựng kinh tế, tạo sinh kế của người dân gắn với rừng, bảo vệ, duy trì và phát triển bền vững rừng ở lưu vực sông Sê-rê-pốc nói riêng và Tây Nguyên nói chung.

NGUYỄN CÔNG LÝ