Vịn gia đình đứng dậy

Thứ Sáu, 24/01/2014, 14:34:36
 Font Size:     |        Print

Dù là những trí thức được chứng thực bằng học hàm, học vị như GS-TS Nguyễn Văn Hiệp, Viện trưởng Viện Ngôn ngữ; GS-TS Lê Thị Quý, Giám đốc Viện nghiên cứu giới và phát triển hay các văn nghệ sĩ nổi tiếng đã tạo dựng vị thế độc lập của mình trong đời sống xã hội: nghệ sĩ violon Bùi Trị Ðiền, ca sĩ Thái Thùy Linh..., thì gia đình vẫn là nơi quan trọng bậc nhất để trở về sau mỗi ngày ngược xuôi bận rộn. Không gì bằng nhẩn nha hương vị Tết, rưng rưng nghe làn khói trầm báo khắc sang Xuân, cùng họ suy ngẫm về mái ấm, nếp nhà, cốt thấm hơn lẽ sống đã được đắp bồi qua tháng năm dâu bể: “Con người có tổ có tông, như cây có cội như sông có nguồn”.

Tết nhất. Tết là nhất. Nhưng cái sự “nhất” ấy sẽ khó bề hiện hữu nếu một ai đó trong số chúng ta không được đón Tết ở nhà, được sum vầy bên người thân. Vì thế dù lớn đến đâu, trưởng thành đến đâu, bất kỳ ai cũng có một phần ký ức chẳng thể nào quên về Tết nhà thêm vào những hoài niệm gia đình luôn theo mỗi người trong cuộc đời?

GS-TS Nguyễn Văn Hiệp: Đúng vậy, mình không tự nhiên từ trên trời rơi xuống mà phải có cội, có nguồn, có tổ, có tông. 50 tuổi rồi nhưng nghe đến Tết là tôi lại quay quắt nhớ về ngày thơ bé. Hồi đó mỗi dịp cận Tết, ba tôi thường bắt con cái quét mạng nhện trong nhà và cọ rửa các bộ lư hương bằng đồng. Bây giờ thì dễ rồi, người ta cứ việc mang ra hàng chà chà một lát là xong. Hồi xưa chúng tôi phải lấy lá dứa dại và tro trấu đánh vài ngày mới sáng. Bù lại ba ngày Tết có vị khách nào đến chơi và khen: “Nhà này có bộ lư hương sáng quá” thì đứa trẻ là tôi rất sung sướng tự hào, vì thấy mình cũng có công giữ cho nhà cửa đàng hoàng sáng sủa. Nhưng vui nhất là trước Tết chừng một, hai tháng, chuẩn bị những gốc tre già để luộc bánh chưng. Chỉ có gốc tre già phơi khô khi bắt lửa mới đượm và cháy lâu. Hơn nữa, như thế thì măng non mới có chỗ mọc chứ lười không bật gốc già, cả bụi tre sẽ trở nên xác xơ, còi cọc.

GS-TS

GS-TS Nguyễn Văn Hiệp.

Ca sĩ Thái Thùy Linh (Một trong 10 gương mặt trẻ tiêu biểu nhất năm 2012 do Trung ương Đoàn bình chọn): Ở đại gia đình của tôi, có câu chuyện mà mỗi khi Tết đến hoặc những lúc nhắc về ông ngoại, mẹ lại đem ra kể. Ấy là khi cuộc sống còn khó khăn, ăn chưa no, mặc chưa ấm, ngày Tết ông ngoại bảo mẹ tôi - cô con gái cả cầm một chéo bánh chưng ra chuồng cho trâu ăn. Mẹ tiếc rẻ: phí quá, trâu sao ăn được bánh chưng, đến người cũng Tết mới được ăn mà nhà lại đông con. Ông liền giảng giải rằng, cả năm con trâu làm lụng vất vả, mang lại cơm gạo cho mình, ngày Tết trời lạnh, nó đứng đơn độc ngoài chuồng giá rét. Câu chuyện đó theo suốt trong tâm thức các thành viên gia đình suốt ba thế hệ qua. Cũng vì ảnh hưởng từ ông cho nên mẹ tôi rất tốt tính, nhiệt tình. Hàng xóm thường hay đùa mẹ như “thùng nước gạo” hoặc “lính cứu hỏa” vì gặp việc khó khăn (từ đưa người ốm đi cấp cứu, lên cơ quan công quyền giải quyết việc cho tổ dân phố) họ đều tìm đến mẹ. Mẹ có thời gian dài sống ở Hà Nội rồi mới quay trở lại quê cho nên nhiều kinh nghiệm ứng xử hơn, mọi người hay nhờ vả. Tôi từ mẹ, cũng quen với những việc như thế.

Nghệ sĩ violon Bùi Trị Điền: Không chỉ ngày Tết, nhà tôi lúc nào cũng ấm cúng, vui nhộn dù gia đình có hơi đặc biệt một chút. Tôi là con trai duy nhất trong số bốn chị em, ông bà nội ngoại rất gia giáo, thậm chí cổ hủ. Thế nhưng tôi lại lấy vợ nước ngoài. Cô ấy người Nga, hiện là nghệ sĩ piano của Nhà hát Nhạc vũ kịch. Mẹ tôi là nghệ sĩ piano Thái Thị Sâm. Trước khi về định cư ở Việt Nam, chúng tôi đã có thời gian sống cùng mẹ tại Pháp. Hai người phụ nữ của tôi không chỉ là mẹ chồng - nàng dâu, mà còn là đồng nghiệp và cũng gần như là bạn. Mẹ đã từng rất ngại khi chứng kiến con dâu cần mẫn ngồi giặt đồ cho mình bằng tay không. Vợ tôi vô cùng chiều mẹ chồng, ngược lại mẹ cũng chăm sóc con dâu chu đáo, tâm lý và để ý, quan tâm tới từng chi tiết nhỏ. Mẹ vẫn thường bảo: bà phục con dâu, một nghệ sĩ Nga nổi tiếng mà khéo léo tề gia nội trợ, nuôi dạy con và chăm sóc chồng chu đáo. Cả mẹ và vợ tôi đều không dùng người giúp việc để được tự tay chăm con, có sự quan tâm tốt nhất cho con. Tôi không ăn được món Nga, vợ tôi học nấu món Việt. Cô ấy nấu ăn rất khéo và từng đoạt giải nhất trong hội thi nấu ăn dành cho Việt kiều với món nem truyền thống.

GS-TS Lê Thị Quý: Tôi cũng may mắn vì được về làm dâu một gia đình trí thức. Tốt nghiệp đại học tôi kết hôn, rồi sống chung với bố mẹ chồng và các anh chị em nhà chồng. Điều kiện sống thời đó eo hẹp, cả gia đình có căn phòng chừng 30 m2 nhưng vẫn ấm cúng, hòa thuận. Bố mẹ chồng tôi thoáng tính, biết cảm thông và không khắt khe, áp đặt con cái cho nên tôi hòa nhập rất nhanh. Cả cụ ông cụ bà đều khuyến khích tôi học lên cao, động viên tôi phấn đấu sự nghiệp. Được các cụ ủng hộ, tôi mới dám gửi con lại nhà để đi nghiên cứu sinh. Tôi học ở Liên Xô, chồng tôi học ở Bun-ga-ri, cũng gần như cùng một thời kỳ cho nên việc con cái chúng tôi giao phó hết cho các cụ. Cụ bà chăm sóc cháu nội tận tâm và có phương pháp, cụ rèn cháu học, kiểm tra bài vở vô cùng cẩn thận, chu đáo. Tôi đã học được ở bố mẹ chồng cách tạo cơ hội bình đẳng cho mọi thành viên trong gia đình. Chồng tôi là con trai trưởng của GS Vũ Khiêu nhưng khi chúng tôi chỉ sinh có một cậu con trai, các cụ cũng không can thiệp. Khuynh hướng của gia đình luôn là tự do, tất nhiên không phải tự do vô lối mà trong khuôn khổ văn hóa. Có lẽ nhờ có sự tự vệ, khả năng phòng vệ cao cho nên các thành viên trong đại gia đình không bị ảnh hưởng bởi những cái xấu, cái xấu cứ chạm vào là bật ra ngay.