Hình thành thói quen tiêu dùng mới

Thứ Hai, 06/04/2020, 00:58:54

Từ khi dịch Covid-19 xâm nhập và diễn biến phức tạp tại nước ta, để hạn chế việc phải đi ra ngoài, tiếp xúc nơi đông người, rất nhiều người đã chọn giải pháp mua sắm trực tuyến (online) và kể từ thời điểm Thủ tướng Chính phủ ban hành Chỉ thị số 16 về việc thực hiện cách ly xã hội, thì nhu cầu mua sắm trực tuyến đã thật sự bùng nổ. Nếu như trước đây, các mặt hàng được mua sắm trên mạng thường là đồ gia dụng, điện tử, quần áo, đồ văn phòng...; hay đồ ăn vặt, đặc sản vùng miền... thì trong những ngày gần đây, các mặt hàng mua bán trực tuyến nở rộ.

Ngoài những mặt hàng truyền thống nêu trên tiếp tục tăng trưởng, các mặt hàng ăn uống chế biến sẵn, thực phẩm tươi sống, từ thịt gia súc, gia cầm, thủy hải sản, cho đến rau xanh... đều có sự gia tăng mạnh. Cùng với thay đổi phương thức mua bán, nhiều người sử dụng phương pháp thanh toán bằng hình thức chuyển khoản, ví điện tử.

Trước nhu cầu gia tăng đột biến mua sắm trực tuyến, nhiều doanh nghiệp cũng nhanh chóng thích ứng với tình hình mới. Những biện pháp khuyến mãi đối với mua sắm online nhanh chóng được tung ra. Nhiều doanh nghiệp chạy đua về thời gian giao hàng, đẩy mạnh tiếp cận người tiêu dùng qua mạng xã hội... Ngoài các sàn giao dịch chỉ mua bán điện tử như: Tiki, Lazada, Shopee...; các doanh nghiệp lớn như hệ thống siêu thị Big C, Co.op mart, Vinmart, BRG... và nhiều nhà bán lẻ khác đều đạt mức tăng trưởng cao trong lĩnh vực bán hàng online. Một số doanh nghiệp đạt mức tăng trưởng lên đến 150% so với cùng kỳ năm 2019.

Tháng 5-2014, Chính phủ đã phê duyệt Chương trình phát triển thương mại điện tử quốc gia giai đoạn 2014-2020, với mục tiêu đưa mua sắm trực tuyến trở thành hình thức mua hàng phổ biến của người tiêu dùng; thẻ thanh toán được sử dụng rộng rãi để thay thế tiền mặt. Theo Bộ Công thương, những năm gần đây, tốc độ tăng trưởng của thương mại điện tử đạt khoảng 35%/năm. Năm 2019, doanh thu từ thương mại điện tử trên tổng mức bán lẻ hàng hóa cả nước đạt 4,2%. Do tiết giảm được nhiều chi phí, giá cả của hàng hóa qua thương mại điện tử thường rẻ hơn giá hàng mua bán theo hình thức thông thường. Trước khi xảy ra dịch Covid-19, các chuyên gia dự báo quy mô của thị trường thương mại điện tử Việt Nam năm 2020 có thể lên đến 20 tỷ USD. Tuy nhiên, việc mua bán qua mạng mới chỉ tương đối phổ biến ở một bộ phận cư dân đô thị. Phần lớn người Việt Nam vẫn có thói quen đến tận nơi xem mặt hàng rồi mới quyết định mua sắm, thanh toán. Sự thiếu tin tưởng này bắt nguồn từ việc không ít khách hàng chưa hài lòng về thời gian giao hàng; sản phẩm có mẫu mã, chất lượng chưa đúng với quảng cáo hay việc khắc phục lỗi sản phẩm còn chậm trễ...

Dịch Covid-19 khiến nhiều người buộc phải tìm đến giải pháp tình thế là mua bán online nhưng đây lại chính là cơ hội quý với các doanh nghiệp sử dụng kênh thương mại điện tử trong việc tạo niềm tin cho khách hàng. Nếu khắc phục được những nhược điểm vốn có trong thương mại điện tử, nâng cao hạ tầng để người dân dễ tiếp cận, bảo đảm chất lượng hàng hóa, thời gian giao hàng và các dịch vụ hậu mãi...; nếu các nhà quản lý vào cuộc “dọn dẹp” những hành vi gian lận, hỗ trợ các doanh nghiệp kinh doanh thì chúng ta có thể biến giải pháp tình thế thành thói quen tiêu dùng, thúc đẩy sự phát triển của thương mại điện tử, thanh toán không dùng tiền mặt một cách bền vững. Ðiều này đem lại lợi thế cho cả doanh nghiệp lẫn người tiêu dùng khi thương mại điện tử khắc phục được nhiều hạn chế của hình thức mua bán thông thường như giảm bớt khâu trung gian, nhất là tiết giảm chi phí, tiết kiệm thời gian đi lại. Mặt khác, hệ thống bán lẻ của Việt Nam lâu nay khá lộn xộn, “kinh tế vỉa hè” phát triển, chợ cóc, chợ tạm mọc lên khắp nơi. Phát triển thương mại điện tử còn gián tiếp khắc phục những yếu kém trong quản lý trật tự đô thị tại các thành phố lớn.

GIANG NAM