Tăng tốc độ thẩm định và cấp quyền sở hữu công nghiệp

Thứ Năm, 15/08/2019, 04:00:01

Theo số liệu của Cục Sở hữu trí tuệ (Bộ Khoa học và Công nghệ), sáu tháng đầu năm 2019, số lượng đơn đăng ký xác lập quyền sở hữu công nghiệp tăng 15% so với cùng kỳ năm 2018.

Trong đó, số đơn đăng ký sáng chế tăng 22,7%, đơn đăng ký kiểu dáng công nghiệp tăng 23,5%, đơn đăng ký nhãn hiệu quốc gia tăng 11,4% và đơn đăng ký quốc tế nhãn hiệu có chỉ định Việt Nam tăng 27,5%. Ðối tượng đăng ký nhãn hiệu, kiểu dáng công nghiệp chủ yếu là doanh nghiệp; đăng ký sáng chế, giải pháp hữu ích chủ yếu là các nhà khoa học. Số lượng đơn đăng ký xác lập quyền sở hữu công nghiệp tăng liên tục thời gian gần đây cho thấy, nhu cầu bảo hộ quyền sở hữu trí tuệ đang ngày càng được xã hội quan tâm.

Doanh nghiệp muốn được bảo hộ các đối tượng sở hữu công nghiệp để phát triển hoạt động sản xuất, kinh doanh, nhất là trong hoạt động quảng bá nhằm tăng tính cạnh tranh cho sản phẩm và bảo vệ quyền lợi của họ khi có tranh chấp xảy ra. Các nhà khoa học quan tâm hơn đến tính ứng dụng của kết quả nghiên cứu khi nhiều viện nghiên cứu, trường đại học yêu cầu đầu ra của đề tài là bằng độc quyền sáng chế,

bằng độc quyền giải pháp hữu ích. Bên cạnh đó, các địa phương, viện nghiên cứu, trường đại học có nhiều cơ chế hỗ trợ đăng ký quyền sở hữu trí tuệ, như đào tạo, tập huấn, nâng cao khả năng nhận diện và lựa chọn cơ chế bảo hộ tài sản trí tuệ phù hợp cho các doanh nghiệp. Nhu cầu đăng ký quyền sở hữu trí tuệ tăng nhanh cũng là chỉ dấu quan trọng thể hiện ý thức ngày càng cao của nhà khoa học và doanh nghiệp trong quá trình bảo vệ ý tưởng, sáng chế của mình trong cuộc cách mạng công nghiệp 4.0 hiện nay.

Tuy nhiên, có một thực tế là lượng đơn nộp ngày càng tăng cũng là thách thức đối với Cục Sở hữu trí tuệ do năng lực thẩm định, cơ sở vật chất còn hạn chế. Tuy sáu tháng đầu năm, công tác xử lý đơn đăng ký sở hữu công nghiệp tăng 66,8% so với cùng kỳ năm 2018 và Cục đã có nhiều giải pháp để đẩy nhanh tốc độ thẩm định đơn, nhưng mới chỉ tập trung giải quyết đơn tồn đọng của một số năm trước, các đơn nộp từ các năm 2018, 2019 vẫn đang phải chờ đợi. Do đó, công tác thẩm định, cấp quyền sở hữu công nghiệp mới chỉ đáp ứng được một phần yêu cầu của xã hội.

Theo quy định, thời hạn cấp bằng độc quyền sáng chế là 21 tháng, kiểu dáng công nghiệp là 10 tháng, nhãn hiệu là 12 tháng (tính từ ngày nộp đơn), nhưng trên thực tế, thời hạn thường bị kéo dài từ ba đến bốn năm. Ðiều này ảnh hưởng không nhỏ đến hoạt động và hiệu quả kinh doanh của doanh nghiệp. Ðại diện một doanh nghiệp cho biết, phải chờ ba năm mới được cấp bằng độc quyền giải pháp hữu ích, trong thời gian đó, dù biết có một số cơ sở nhái sản phẩm cơ khí của mình, nhưng doanh nghiệp không thể kiện. Ðến khi được cấp văn bằng bảo hộ, thì sản phẩm nhái đã được bán nhiều năm trên thị trường, quá trình đi kiện mất rất nhiều thời gian, tiền bạc.

Một doanh nghiệp khác cho biết, đến nay đã chờ đợi hai năm để được cấp giấy chứng nhận đăng ký nhãn hiệu cho sản phẩm thực phẩm chức năng. Hiện, kế hoạch ra sản phẩm vẫn phải dừng, trong khi doanh nghiệp đã đầu tư dây chuyền sản xuất và không biết khi được cấp đăng ký nhãn hiệu thì sản phẩm còn có thể cạnh tranh được trên thị trường hay không. Việc chậm được cấp bằng độc quyền cũng ảnh hưởng đến các nhà khoa học.

Nhiều đề tài nghiên cứu có thời hạn nghiệm thu là sau hai năm triển khai; thời hạn cấp bằng độc quyền kéo dài như hiện nay khiến một số đề tài khi nghiệm thu chưa có bằng độc quyền (mới chỉ có quyết định chấp nhận đơn hợp lệ) dẫn đến không đạt mục tiêu của nghiên cứu là phải có bằng độc quyền sáng chế, giải pháp hữu ích. Nếu chờ đến khi có bằng mới nghiệm thu đề tài thì trong thời gian đó, nhiều nhà khoa học không được làm chủ nhiệm đề tài mới do chưa kết thúc nhiệm vụ của đề tài cũ. Nhiều chuyên gia cảnh báo, nguy cơ xảy ra xung đột quyền khi quyền ưu tiên nộp đơn, quyền độc quyền của chủ thể sở hữu không được cơ quan cấp bằng bảo đảm thực hiện, nhất là trong bối cảnh thời hạn cấp văn bằng bảo hộ bị kéo dài.

Với mức độ quan tâm và nhận thức về sự phát triển bền vững của doanh nghiệp, cùng với các cơ chế hỗ trợ đăng ký quyền sở hữu trí tuệ, dự báo số lượng đơn đăng ký sở hữu công nghiệp sẽ tiếp tục tăng nhanh. Do đó, công tác thẩm định để cấp văn bằng bảo hộ các đối tượng sở hữu công nghiệp cần được đẩy nhanh tốc độ để có thể giải quyết được khối lượng lớn nhu cầu đang ngày càng bức thiết khi quỹ thời gian đang cạn dần. Các giải pháp tổng thể cần triển khai để tháo gỡ nút thắt về xử lý đơn tồn đọng trong công tác cấp văn bằng bảo hộ các đối tượng sở hữu công nghiệp, như: Ứng dụng công nghệ thông tin để quản lý đơn; tăng cường và nâng cao chất lượng thẩm định viên, đầu tư cơ sở vật chất, trang thiết bị cho công tác thẩm định đơn; mua quyền truy cập cơ sở dữ liệu chuyên ngành của các nước…

HÀ LINH