Nỗ lực tạo việc làm bền vững

AN NHƯ

Thứ sáu, 15/05/2020 - 02:36 PM (GMT+7)
Font Size   |         Print

Do ảnh hưởng của dịch Covid-19, nhiều doanh nghiệp phải cho công nhân giãn việc, nghỉ việc luân phiên. Ảnh: TTXVN

Hiện, Bộ Lao động - Thương binh và Xã hội đã hoàn thiện bản Dự thảo Kế hoạch sử dụng Quỹ Bảo hiểm thất nghiệp (BHTN) trình Chính phủ. Theo đó, các doanh nghiệp (DN) sẽ được hỗ trợ để đào tạo lại lao động (LĐ), tránh sa thải LĐ. Đặc biệt, mức hỗ trợ được đề xuất tăng gấp đôi, kéo dài thời gian hỗ trợ và giảm đến mức thấp nhất thủ tục hành chính để tạo điều kiện cho DN dễ tiếp cận nguồn kinh phí này.

Đào tạo lại để làm tốt hơn

Những con số được Tổng cục Thống kê công bố trong cuộc họp báo về tình hình LĐ, việc làm quý I-2020, ngày 24-4 tại Hà Nội cho thấy, số LĐ thất nghiệp trong quý I năm nay khoảng 1,1 triệu người, tăng khoảng 26 nghìn người so quý trước. Kết quả khảo sát, điều tra của Tổng cục Thống kê tại 131 nghìn DN trên cả nước và báo cáo của 59 tỉnh, thành phố về ảnh hưởng của dịch Covid-19, ghi nhận đến giữa tháng 4-2020 có gần 5 triệu LĐ bị mất việc, giãn việc, nghỉ luân phiên. Trong đó, số LĐ chịu ảnh hưởng trong ngành công nghiệp chế biến, chế tạo là 1,2 triệu người, ngành bán buôn, bán lẻ khoảng 1,1 triệu người, ngành dịch vụ lưu trú, ăn uống khoảng 740 nghìn người.

Ông Phạm Quang Vinh, Phó Tổng cục trưởng Thống kê cho biết, có khoảng 84,8% số DN được khảo sát cho biết gặp khó khăn do ảnh hưởng dịch Covid-19. Và trong bối cảnh dịch bệnh, DN quy mô lớn, quy mô vừa chịu tổn thương nhiều hơn DN quy mô nhỏ, siêu nhỏ. Trong bốn tháng qua, có 67% số DN cho biết, đã thực hiện các biện pháp cắt giảm LĐ, cho LĐ giãn việc, nghỉ luân phiên, cho LĐ nghỉ không lương, giảm lương LĐ. Bên cạnh đó, có gần 40% số DN thực hiện giãn việc, nghỉ luân phiên, 28% số DN cắt giảm lao động. Trong khi chỉ có 5,3% số DN thực hiện đào tạo nâng cao trình độ cho LĐ.

Ông Nguyễn Văn Khiêm, Tổng Giám đốc Công ty CP Giầy Thượng Đình cho biết, công ty bị thiệt hại rất lớn trong đợt dịch Covid-19. Nguồn nguyên liệu của công ty phụ thuộc vào đối tác Trung Quốc, tuy hiện nay cửa khẩu hai nước đã thông quan nhưng việc nhập nguyên liệu vẫn còn khó khăn, chưa thông suốt như thời điểm trước dịch. Hơn nữa, trong đợt này, bên châu Âu, Mỹ, Nhật Bản là các đối tác xuất khẩu của công ty, cũng đang chịu ảnh hưởng nặng nề bởi dịch Covid-19, nên nhiều đơn hàng công ty đã ký hợp đồng nhưng đối tác chưa nhận hàng. Công ty cũng không phát triển được đơn hàng mới. Doanh số bán hàng giảm đến 40%. Công ty đang phải hoạt động cầm chừng và buộc phải yêu cầu công nhân giãn việc, nghỉ việc luân phiên. “Nếu trước đây công nhân làm sáu ngày/tuần thì nay chỉ làm ba đến bốn ngày/tuần. Thu nhập của công nhân giảm đáng kể”, ông Khiêm nói.

Trước thực tế này, chuyên gia kinh tế Vũ Đình Ánh cho rằng, Chính phủ cần có chính sách đào tạo và đào tạo lại cho LĐ có nhu cầu trong thời gian thất nghiệp để họ có cơ hội việc làm tốt hơn sau khi hết dịch, bước vào thời kỳ kinh tế phục hồi. Trong trung và dài hạn, phải có chiến lược cơ cấu lại thị trường LĐ gắn với cơ cấu lại tổng thể nền kinh tế. Đối với NLĐ mất việc, thất nghiệp tạm thời thì thực hiện chính sách BHTN, còn lại hỗ trợ thông qua chính sách tạo việc làm thay thế tạm thời có tính thời vụ (sáu tháng đến một năm) trong thời gian chờ dịch qua.

Ông Nguyễn Xuân Dương, Chủ tịch HĐQT Tổng công ty May Hưng Yên cho rằng, trong giai đoạn ảnh hưởng của dịch Covid-19, việc đào tạo lại LĐ để làm tốt hơn là rất cần thiết, vì hiện nay, các DN trong ngành dệt may, tỷ lệ được đào tạo chính quy mới chỉ khoảng 30 - 50%.

Đã có nhiều DN trong giai đoạn này chủ động đào tạo nghề cho NLĐ, như Công ty May Tinh Lợi (Hải Dương) đang sử dụng hơn 20 nghìn LĐ là một thí dụ. Xuất phát từ nhu cầu thực tế cũng như chất lượng tay nghề của NLĐ, thay vì cắt giảm LĐ, giãn việc hay nghỉ luân phiên, DN này đã lập một danh sách để NLĐ chủ động đăng ký đào tạo lại nhằm nâng cao tay nghề. Chị Nguyễn Thị Hoa, 21 tuổi cho biết: “Tôi mới chân ướt chân ráo vào công ty, nên dịp này đăng ký ngay khóa đào tạo nghề ngắn hạn để hiểu rõ hơn công việc mình đang làm. Từ đó có thể có thêm kỹ năng, thuần thục hơn trong công việc để đạt năng suất cao hơn và nâng cao thu nhập”. Bà Trần Thị Vượng, Giám đốc Nhân sự và Hành chính Công ty May Tinh Lợi cho rằng, do tốc độ mở rộng sản xuất nhanh, đơn hàng nhiều nên khi tuyển dụng, công ty mới chỉ hướng dẫn NLĐ các kỹ năng cơ bản, biết vận hành máy móc, nên trong giai đoạn này, đào tạo lại là rất quan trọng. “Khi có tay nghề vững vàng, nền kinh tế khôi phục trở lại, DN nhiều đơn hàng hơn thì chắc chắn NLĐ sẽ có thu nhập tốt hơn”, bà Vượng nói.

Trong giai đoạn ảnh hưởng của dịch Covid-19, việc đào tạo lại LĐ để làm tốt hơn là rất cần thiết. Ảnh: TTXVN

Quỹ BHTN sẽ được sử dụng ở quy mô lớn

BHTN là chính sách mới và là một trong những chính sách quan trọng trong hệ thống an sinh xã hội. Chính sách này được coi là công cụ quản trị thị trường lao động, là chế độ nhằm bù đắp thu nhập của NLĐ khi mất việc làm. Quan trọng hơn là tư vấn, giới thiệu việc làm, hỗ trợ NLĐ học nghề, duy trì việc làm cho NLĐ.

Theo ông Lê Quân, Thứ trưởng Lao động - Thương binh và Xã hội (LĐ-TB&XH), năm đầu tiên thực hiện chính sách BHTN, chỉ có 300 NLĐ đăng ký để hỗ trợ đào tạo, chuyển đổi nghề nghiệp, nhưng đến năm 2019, con số này đã là 40 nghìn người. Sau một năm tích lũy, hiện Quỹ BHTN kết dư khoảng 80 nghìn tỷ đồng. Thực tế, những lúc kinh tế tăng trưởng tốt , DN hoạt động tốt thì chúng ta nộp vào quỹ, còn những lúc khó khăn, nguy cơ thất nghiệp cao thì hỗ trợ lại DN và NLĐ. Mục tiêu của Quỹ là hỗ trợ khó khăn và tạo việc làm bền vững. Đặc biệt, năm nay, do ảnh hưởng lớn của đại dịch Covid-19, với trường hợp bất khả kháng thì Quỹ sẽ được sử dụng ở quy mô lớn. Theo đó, Quỹ BHTN sẽ được sử dụng để hỗ trợ cho NLĐ chi trả trợ cấp TN, chi hỗ trợ học nghề tạo việc làm và hỗ trợ DN chi đào tạo lại LĐ.

Ông Trần Việt Anh (Tổng Giám đốc Công ty Nam Thái Sơn) cho rằng, đây là giai đoạn rất quan trọng để giữ chân NLĐ nên các chính sách như BHYT, BHXH, BHTN cần phải được “mở”, nếu không khi dịch qua đi thì việc tìm lại nguồn LĐ để tiếp tục duy trì sản xuất lại càng khó khăn hơn. Chính vì thế, việc chính sách hỗ trợ DN nói chung và NLĐ nói riêng dù đã có chủ trương nhưng tôi thấy rằng, để thực thi được nó vẫn còn một khoảng cách khá xa. Cơ quan chức năng cần thúc đẩy nhanh các thủ tục hướng dẫn, cũng như phát tín hiệu cho đồng bộ để ở trên lẫn ở dưới đều có sự liên thông khi thực hiện.

Ông Lê Quang Trung, nguyên Phó Cục trưởng Việc làm (Bộ LĐ-TB&XH) cho rằng, bên cạnh việc tập trung giải quyết chế độ cho LĐ thất nghiệp, để NLĐ có một khoản kinh phí trang trải cuộc sống. Về lâu dài, cần tập trung cho công tác đào tạo, đào tạo nghề dự phòng cho NLĐ để họ có nhiều phương án ứng phó tình hình kinh tế - xã hội biến đổi khôn lường. Việc đào tạo không chỉ tập trung vào đào tạo nghề mới, đào tạo nâng cao trình độ, mà còn đào tạo cả về kỹ năng, thái độ làm việc, để NLĐ làm việc chuyên tâm, chuyên nghiệp. Đối tượng cần đào tạo nên tập trung vào LĐ dễ mất việc làm, LĐ nữ.

Theo Thứ trưởng Lê Quân cho biết, hiện Bộ LĐ-TB&XH đã hoàn thiện bản Dự thảo Kế hoạch sử dụng Quỹ BHTN để trình Chính phủ. Nếu như theo quy định tại Nghị định 68 của Chính phủ và Quyết định 77 của Thủ tướng Chính phủ thì mức hỗ trợ là một triệu đồng/người và thời gian hỗ trợ là ba tháng. Nay Bộ đã đề xuất và trình Chính phủ tăng thời gian thụ hưởng lên sáu tháng và mức hỗ trợ tăng gấp đôi là 2 triệu đồng/tháng; và đặc biệt cắt giảm thủ tục hành chính, đồng thời tạo điều kiện để DN dễ tiếp cận nguồn kinh phí này.

Về mặt thủ tục, nếu DN có đề xuất đào tạo bồi dưỡng NLĐ đủ điều kiện đóng BHTN và chứng minh DN đang gặp khó khăn tài chính thì cần có bộ hồ sơ gồm Báo cáo kinh doanh và Kế hoạch đào tạo nộp lên Sở LĐ-TB&XH. Trong vòng 10 ngày, Sở LĐ-TB&XH địa phương sẽ trả lời đồng ý hay không. Sau đó, với các DN được hỗ trợ sẽ có giám sát hậu kiểm.

Ông Lê Quân nói: “Quỹ BHTN hiện còn 80 nghìn tỷ đồng, nhưng chủ yếu sử dụng hỗ trợ NLĐ thất nghiệp. Chúng ta đang hướng đến việc tạo việc làm bền vững, nên sẽ hướng sử dụng ở mức 3.000 tỷ vào mục đích này. Điều này cũng còn phụ thuộc nhu cầu của DN và triển khai hiệu quả ra sao”. Ước tính, hiện có khoảng 13,5 triệu người tham gia BHTN và theo ông Quân, với tình hình như hiện nay, có khoảng 500 nghìn đến 1,5 triệu NLĐ được tham gia bồi dưỡng, đào tạo nghề.

Hiện, chính sách sử dụng Quỹ BHTN đang chờ Chính phủ ra nghị quyết để đưa vào thực hiện.