Chuyện căn bếp bên đê

BÀI & ẢNH: TRẦN KHÁNH

Thứ sáu, 20/03/2020 - 04:00 PM (GMT+7)
Font Size   |         Print

Công trình vi phạm của hộ ông Bùi Huy Lễ sau khi đã phá dỡ.

Ngày cuối năm 2019, hộ ông Bùi Huy Lễ, (xã Thành Lợi, huyện Vụ Bản, Nam Định) bị Hạt quản lý đê cấp huyện lập biên bản vi phạm pháp luật về đê điều và phòng, chống lụt bão, do tiến hành xây dựng một công trình nằm trong hành lang bảo vệ đê hữu sông Đào. Vi phạm đã rõ ràng, nhưng phía sau còn những câu chuyện thuộc về lịch sử, giữa những bất cập của luật định với thực tế, giữa đan xen cái lý - cái tình…

Nơi đê sông xen đất ở

Phó Chủ tịch thường trực UBND huyện Vụ Bản Phạm Ngọc Chi lý giải như vậy về hiện trạng của 98 hộ dân nằm trong hành lang bảo vệ đê hữu sông Đào, thuộc địa bàn ba xã Tân Thành, Thành Lợi và Đại Thắng. Các hộ dân đã sinh sống ở đây từ những năm 1960 của thế kỷ trước, thời điểm có trạm bơm Cốc Thành. Đê khi ấy chỉ được đắp thủ công bằng đất, nằm xa nhà dân, xa nữa mới đến bờ sông. Sau những trận vỡ đê vào các năm 1969 và 1972, đê được đắp to dần ra, và sau này được kiên cố hóa bằng bê-tông, rộng rãi thành đường như bây giờ.

Hộ ông Bùi Huy Lễ (ở xóm Trại Nội, xã Thành Lợi) nằm trong số rất nhiều hộ dân khác đã được cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, hay cách gọi quen thuộc trước đây là sổ đỏ, do từ lâu đã sinh sống trên mảnh đất ông cha phía ngoài đê. Hầu hết các hộ dân được cấp sổ đỏ trước các mốc năm 2000 (thời điểm có Pháp lệnh về đê điều) và mốc năm 2006 (ban hành Luật Đê điều).

Theo ông Đặng Ngọc Thắng - Quyền Chi cục trưởng Thủy lợi tỉnh Nam Định, để tăng cường xử lý vi phạm pháp luật về đê điều, UBND tỉnh Nam Định đã ra Chỉ thị số 14 (năm 2014) và Chỉ thị số 10 (năm 2017). Các chỉ thị này quy định công trình trên mặt đê, mái đê và trong phạm vi 5 m tính từ chân đê thuộc diện phải giải tỏa; công trình nằm ngoài phạm vi 5 m từ chân đê chỉ được sửa chữa, cải tạo trong trường hợp xuống cấp, nhưng không được cơi nới hoặc xây mới.

Hiện tại, hộ ông Lễ và các hộ vi phạm đã tiến hành phá dỡ công trình, theo biên bản xử lý của Hạt quản lý đê Vụ Bản và yêu cầu của chính quyền địa phương.

Cần giải pháp tháo gỡ có lý, có tình

“Đất của chúng tôi là đất ở, có sổ đỏ, qua mấy chục năm vách bong, tường nứt mà không được xây sửa. Dân ở đây ngày nào cũng nơm nớp sống trong cảnh nhà cửa xập xệ mà không biết làm sao, vì trên thì hành lang đê điều, dưới thì hành lang thoát lũ”, ông Đặng Văn Sơn, người dân xã Thành Lợi than phiền. Theo ông Sơn, sự “vênh” nhau giữa Luật Đất đai và Luật Đê điều trong hoàn cảnh cụ thể này đang làm khó người dân nơi đây.

Bản thân ông Bùi Huy Lễ cũng ý thức được vi phạm của mình. Tuy nhiên do căn bếp xưa được xây bằng gạch bi, đã xuống cấp nhiều, lại gồm công trình phụ nên ông đành “tặc lưỡi” phá đi xây lại trên diện tích cũ, để phục vụ nhu cầu gia đình. Khi được tuyên truyền, vận động, yêu cầu phá dỡ phần vi phạm, ông tự giác thực hiện, trả lại nguyên trạng cho mái đê. Ông Lễ phủ nhận thông tin cho rằng, gia đình ông không chấp hành, hợp tác khi trong quá trình cơ quan chức năng xử lý vụ việc.

Chủ tịch UBND xã Thành Lợi Lê Văn Tuyền trăn trở: Xã đông dân, với hơn 16 nghìn người, chia 23 xóm, hiện còn tới hơn 40 hộ dân sinh sống trong hành lang bảo vệ đê. Việc giải tỏa rất khó khăn bởi người dân đã sống ở đây qua nhiều thế hệ. Xét theo một khía cạnh nào đó, nhu cầu xây dựng, sửa chữa, cải tạo nhà cửa của họ là chính đáng. Đứng trên xóm Trại Nội, ông Tuyền chỉ tay về những mái ngói đã xô lệch, những mảng tường nứt vỡ, rêu phong, chông chênh bên đê. Khi người dân hỏi chuyện di dời, vị chủ tịch xã không thể có câu trả lời.

Lịch sử để lại những hộ dân mưu sinh bên đê hữu sông Đào. Nhiều năm nay, con đê được kiên cố hóa đã bình yên trước mưa to gió lớn. Nhưng bên bờ sông, nguy cơ sạt lở vẫn là ẩn họa khôn lường. Chuyện không riêng ở ba xã Tân Thành, Thành Lợi, Đại Thắng của huyện Vụ Bản, mà là nỗi lo chung ở nhiều nơi khác trên địa bàn tỉnh Nam Định. Nếu các cơ quan chức năng của tỉnh không sớm vào cuộc, sự việc tương tự căn bếp của ông bí thư xã sẽ còn tái diễn.

Theo UBND huyện Vụ Bản, từ năm 2007 đến nay, huyện đã giải tỏa chín trường hợp vi phạm hành lang bảo vệ đê hữu sông Đào. Hiện, địa bàn huyện còn 98 hộ dân nằm trong hành lang bảo vệ đê, trong đó có 28 hộ có công trình cách chân đê dưới 5 m. Ngày 24-2, trong báo cáo gửi UBND tỉnh Nam Định, UBND huyện Vụ Bản nêu rõ: “Các trường hợp vi phạm hành lang bảo vệ đê nằm trong diện tích đất ông cha, đất có sổ đỏ. UBND huyện đề nghị UBND tỉnh, các sở, ban, ngành có kế hoạch, cơ chế hỗ trợ để UBND huyện tiếp tục giải tỏa triệt để các trường hợp này”.