Quỹ quốc gia về việc làm cần đổi mới

VĂN HẢI

Thứ năm, 12/09/2019 - 09:18 AM (GMT+7)
Font Size   |         Print

Lao động ở khu vực nông thôn có cơ hội tiếp cận các nguồn tín dụng ưu đãi để mở rộng, phát triển sản xuất, kinh doanh. Ảnh: H.NAM

Thời gian qua, hoạt động cho vay của Quỹ quốc gia về giải quyết việc làm, nay gọi là Quỹ quốc gia về việc làm góp phần quan trọng hỗ trợ giải quyết việc làm cho người lao động. Tuy nhiên, trong hoàn cảnh kinh tế mới, hoạt động cho vay vốn tạo việc làm từ nguồn quỹ này cần có sự đổi mới.

Góp phần quan trọng giải quyết việc làm

Tại cơ sở sản xuất mây tre đan xuất khẩu Tây An, xã Tây An (Tiền Hải, Thái Bình) do bà Phạm Thị Ngắn làm chủ, từ nguồn vốn tín dụng chính sách xã hội hơn 630 triệu đồng vay từ Quỹ quốc gia về giải quyết việc làm, đến nay cơ sở đã tạo việc làm cho hơn 7.000 lao động nông thôn với thu nhập bình quân ba triệu đồng/người/tháng. Bà Ngắn cho biết: Với số vốn vay nêu trên, tôi đã đầu tư máy móc, nguyên liệu và mở rộng sản xuất. Hiện tại, sản phẩm của cơ sở đã có mặt khắp các tỉnh, thành phố trong cả nước, nhiều mặt hàng đã xuất khẩu sang Mỹ, Nhật Bản... tạo việc làm ổn định cho hàng nghìn lao động.

Theo báo cáo của Ngân hàng Chính sách xã hội, đến ngày 31- 5-2019, tổng nguồn vốn cho vay hỗ trợ tạo việc làm, duy trì và mở rộng việc làm đạt 16.999 tỷ đồng. Doanh số cho vay giải quyết việc làm giai đoạn từ năm 2015 đến tháng 5-2019 đạt 24.459 tỷ đồng, với gần 800 nghìn lượt khách hàng được vay vốn, góp phần hỗ trợ tạo việc làm, duy trì và mở rộng việc làm cho 885 nghìn lao động; doanh số thu nợ cho vay giải quyết việc làm đạt 13.857 tỷ đồng.

Đặc biệt, thông qua Quỹ quốc gia về việc làm, nhiều đối tượng lao động yếu thế như lao động là người khuyết tật, lao động người dân tộc thiểu số, lao động ở khu vực nông thôn có cơ hội tiếp cận các nguồn tín dụng ưu đãi để mở rộng, phát triển sản xuất, kinh doanh, góp phần tạo và tự tạo việc làm cho bản thân, gia đình và cộng đồng.

Có thể kể đến nhiều mô hình cho vay hiệu quả từ Quỹ quốc gia về việc làm, như mô hình khôi phục làng nghề bó chổi truyền thống ở thôn Mỹ Thành (xã Hòa Thắng, huyện Phú Hòa, Phú Yên); mô hình kinh tế nông trại câu lạc bộ Nông trang (xã Dực Yên, huyện Đầm Hà, Quảng Ninh); mô hình tổ tiết kiệm và vay vốn của Hội Phụ nữ Đông Thịnh (phường Đồng Tâm, TP Vĩnh Yên, Vĩnh Phúc); tổ tiết kiệm và vay vốn khối 9 phường Đông Kinh (TP Lạng Sơn, Lạng Sơn);… đã góp phần hỗ trợ tạo việc làm cho hàng nghìn lao động, tạo thu nhập và nâng cao đời sống cho người lao động và gia đình họ…

Còn nhiều hạn chế

Bên cạnh những kết quả đạt được, hoạt động cho vay vốn tạo việc làm từ Quỹ quốc gia về việc làm cũng gặp những hạn chế, vướng mắc. Đó là, nguồn vốn cho vay của Quỹ quốc gia về việc làm còn hạn chế, hằng năm ngân sách Nhà nước (NSNN) bổ sung vốn cho Quỹ rất thấp. Từ năm 2016 đến nay NSNN không cấp bổ sung vốn cho Quỹ, nguồn vốn của Quỹ chỉ được bổ sung một phần từ tiền lãi cho vay (10% tiền lãi cho vay từ Quỹ quốc gia về việc làm hằng năm) nên chưa đáp ứng được nhu cầu vốn tạo việc làm, duy trì và mở rộng việc làm. Bên cạnh đó, mức vay và thời hạn vay vốn chưa phù hợp quy mô và chu kỳ sản xuất, kinh doanh trong tình hình mới.

Theo báo cáo của Ngân hàng Chính sách xã hội, giai đoạn từ năm 2016 đến nay, quy mô sản xuất, kinh doanh của các cơ sở sản xuất, kinh doanh và người lao động ngày càng nâng lên, từng bước chuyển từ hoạt động sản xuất với quy mô nhỏ lẻ, giới hạn sang quy mô lớn. Ngoài nguồn vốn được vay tối đa từ Quỹ, các cơ sở sản xuất, kinh doanh và người lao động phải tiếp cận với nguồn vốn của các tổ chức tín dụng khác mới đủ vốn để đầu tư sản xuất, kinh doanh. Trong khi biến động của giá cả thị trường tăng lên hằng năm, chi phí để đầu tư máy móc… đầu vào cho hoạt động sản xuất, kinh doanh ngày càng tăng.

Một bất cập nhận thấy rõ nữa là lãi suất cho vay từ Quỹ bằng lãi suất cho vay đối với hộ nghèo (thấp hơn mức lãi suất cho vay đối với hộ cận nghèo, hộ mới thoát nghèo) trong khi đây không phải là các đối tượng ưu tiên, dẫn đến tâm lý ỷ lại của các đối tượng, không khuyến khích họ trả nợ đúng hạn và tạo sự không công bằng với các chương trình tín dụng ưu đãi khác của Ngân hàng Chính sách xã hội.

Để khắc phục các hạn chế nêu trên, đại diện Cục Việc làm (Bộ Lao động - Thương binh và Xã hội) cho rằng, cần thiết phải sửa đổi, bổ sung một số điều trong Nghị định số 61/2015/NĐ-CP.

Theo đó, Cục đề xuất nâng mức vay tối đa và thời hạn vay vốn quy định trong Điều 14 lên hai tỷ đồng đối với cơ sở sản xuất kinh doanh; và 100 triệu đồng đối với người lao động. Tăng thời hạn vay vốn tối đa quy định tại Điều 25 lên 120 tháng. Tăng lãi suất vay vốn đối với cơ sở sản xuất, kinh doanh và người lao động trong Khoản 1, Điều 26 theo hướng từ bằng lãi suất cho vay đối với hộ nghèo lên bằng lãi suất cho vay đối với hộ cận nghèo theo quy định pháp luật. Mức vay có tài sản bảo đảm theo quy định tại Điều 27 và Điều 37 cũng nên nâng từ 50 triệu đồng lên 100 triệu đồng đối với cơ sở sản xuất, kinh doanh và người lao động đi làm việc ở nước ngoài theo hợp đồng…