Hoàn thiện kết nối hạ tầng giao thông

BÀI & ẢNH: THÀNH NAM, HÀ NGUYỄN

Chủ nhật, 14/07/2019 - 05:45 PM (GMT+7)
Font Size   |         Print

Hạ tầng giao thông quá tải và phát triển chưa tương xứng là nguyên nhân khiến cảnh kẹt xe thường xuyên xảy ra.

Hiện nay, hạ tầng giao thông (HTGT) khu vực Nam Bộ đã và đang quá tải, trong khi đó, sự tăng dân số và xu hướng công nghiệp hóa, đô thị hóa diễn ra nhanh chóng. Để nâng cao năng lực và đồng bộ kết nối HTGT khu vực này, các chuyên gia cho rằng, cần quy hoạch hệ thống HTGT đồng bằng sông Cửu Long (ĐBSCL) dựa trên chiến lược liên kết vùng ứng phó tác động biến đổi khí hậu.

Quá tải và thiếu đồng bộ

Theo Phó Viện trưởng Chiến lược và phát triển giao thông vận tải (Bộ GTVT) Lê Đỗ Mười, hiện kết nối giữa TP Hồ Chí Minh và khu vực Tây Nam Bộ, Đông Nam Bộ dù đã được quy hoạch tương đối đầy đủ nhưng việc triển khai đầu tư còn hạn chế và chưa đồng bộ nên đang gây ra tình trạng quá tải về HTGT cho khu vực này. Trong khi, lượng hàng qua cảng TP Hồ Chí Minh đã vượt công suất thiết kế thì các cảng khu vực Cái Mép - Thị Vải đang dư thừa năng lực. Hệ thống HTGT kết nối cảng biển còn yếu và thiếu, tình trạng ùn tắc thường xuyên xảy ra, đặc biệt khu vực cảng Cát Lái.

Còn theo ông Huỳnh Thành Đạt - Giám đốc Đại học Quốc gia TP Hồ Chí Minh, những năm qua, HTGT đang tạo ra động lực mới cho khu vực kinh tế trong điểm phía nam và vùng ĐBSCL như các tuyến đường vành đai; cao tốc TP Hồ Chí Minh - Trung Lương; cao tốc TP Hồ Chí Minh - Long Thành - Dầu Giây; cầu Mỹ Thuận; cầu Cần Thơ… Tuy nhiên, hiện HTGT khu vực Nam Bộ đã và đang quá tải. Sự quá tải này song hành với việc tăng dân số và xu hướng công nghiệp hóa, đô thị hóa diễn ra nhanh chóng. Theo báo cáo của TP Hồ Chí Minh, cứ mỗi năm, thành phố lại tăng thêm một triệu người. Còn theo một nghiên cứu khác, dự báo dân số của khu vực ĐBSCL sẽ tăng từ 18 triệu người lên khoảng 30 triệu người vào năm 2050. Đây sẽ là áp lực lớn đối với môi trường sống, giao thông, nhà ở, hạ tầng đô thị cho cả vùng.

Tại TP Hồ Chí Minh, các tuyến đường bộ ở cửa ngõ ra và vào đang quá tải trong ngày lễ, ngày cuối tuần. Các tuyến đường biển, đường sông vẫn đang được đánh giá là rất tiềm năng, nhưng còn chậm khai thác. Các dự án (DA) đường sắt, cụ thể là tuyến TP Hồ Chí Minh - Cần Thơ, còn nằm trong giai đoạn xây dựng kế hoạch.

Bên cạnh đó, HTGT hàng không thể hiện bằng một bức tranh rất nghịch lý, trong khi sân bay Tân Sơn Nhất quá tải, thì một số sân bay khác thừa công suất. Đến thời điểm này, HTGT hiện hữu của vùng kinh tế trọng điểm phía nam và ĐBSCL rõ ràng chưa đáp ứng được nhu cầu phát triển kinh tế - xã hội (KT-XH) của vùng. Đơn cử, khối lượng vận chuyển hàng hóa đường thủy gấp đôi đường bộ. Nghịch lý khi mà việc vận chuyển đường thủy về các cảng TP Hồ Chí Minh để xuất khẩu có chi phí rẻ hơn khoảng 10 đến 60% nhưng tổng đầu tư đường thủy và đường biển chỉ chiếm 14%, chưa tới 1/5 đầu tư cho đường bộ.

PGS, TS Nguyễn Chí Hải, Trường đại học Kinh tế - Luật TP Hồ Chí Minh cho hay, cơ sở hạ tầng kỹ thuật, nhất là hệ thống HTGT nhiều năm đang là “nút thắt” đối với phát triển KT-XH của vùng Nam Bộ. Cụ thể, vận tải nội vùng và liên vùng vẫn chủ yếu được đảm nhiệm bởi hệ thống đường bộ. Thế nhưng, hệ thống giao thông đường bộ của vùng theo các hành lang kết nối trục dọc, thiếu tính liên kết theo hướng đồng bộ đa cực. Hệ thống đường bộ mà chủ yếu là các đường quốc lộ qua các địa phương thường xuyên bị quá tải. Các DA trên thực tế không theo kịp với quy hoạch và thực tiễn phát triển kinh tế đã trở thành một trở ngại lớn cho sự phát triển của toàn vùng.

Tìm lời giải cho bài toán vốn đầu tư

Để nâng cao năng lực HTGT khu vực Nam Bộ góp phần vào phát triển KT-XH, TS Dương Như Hùng, Trưởng Khoa quản lý công nghiệp (Trường đại học Bách khoa TP Hồ Chí Minh) kiến nghị, quy hoạch hệ thống GTVT ở ĐBSCL cần dựa trên chiến lược liên kết vùng ứng phó tác động biến đổi khí hậu. Đồng thời, vùng Nam Bộ cần có một nhạc trưởng điều phối quản lý cấp vùng, TP Hồ Chí Minh phù hợp vai trò nhạc trưởng, nhưng cần phải có nguồn lực để thực hiện vai trò này. Bên cạnh đó, PPP là chủ trương đúng đắn để thu hút đầu tư HTGT nhưng Chính phủ cần sớm xây dựng Luật PPP để giải tỏa các quan ngại của nhà đầu tư nước ngoài. Ngoài ra, thực hiện đánh giá hiệu quả các DA sau khi hoàn thành.

Bên cạnh đó, xây dựng quy chế phối hợp liên vùng giữa TP Hồ Chí Minh và các tỉnh vùng Tây Nam Bộ, đồng thời duy trì cơ chế phối hợp các tỉnh Đông Nam Bộ bảo đảm hoạt động phối hợp thường xuyên và có hiệu quả trong triển khai đầu tư các DA giao thông. Mặt khác, chấp thuận chủ trương bổ sung vào quy hoạch một số DA nhằm tăng cường và hỗ trợ kết nối như: Cao tốc Gò Dầu - Xa Mát, cao tốc Chơn Thành - Hoa Lư, cao tốc Trung Lương - Bến Tre; cao tốc Hồng Ngự (cửa khẩu Dinh Bà) - Trà Vinh; trục động lực TP Hồ Chí Minh - Long An - Tiền Giang, các tuyến liên kết vùng…

Đồng thời, tiếp tục hoàn thiện các DA đã triển khai đầu tư trong giai đoạn 2016 - 2020 để sớm đưa vào khai thác làm cơ sở để triển khai các DA giai đoạn 2021 - 2025. Nhanh chóng hoàn thiện hệ thống thể chế đầu tư theo hình thức PPP để làm cơ sở kêu gọi các nhà đầu tư trong và ngoài nước tham gia các DA bảo đảm đúng tiến độ theo quy hoạch. Mặt khác, hoàn chỉnh hệ thống các quy hoạch, rà soát và triển khai xây dựng các quy hoạch ngành, vùng, tỉnh theo Luật Quy hoạch mới bảo đảm tính đồng bộ đáp ứng các yêu cầu phát triển KT-XH và phát triển bền vững ĐBSCL.

Phó Chủ tịch UBND TP Hồ Chí Minh Lê Thanh Liêm cho biết, TP Hồ Chí Minh sẽ khai thác triệt để năng lực kết cấu HTGT hiện có, chú trọng công tác bảo trì, tập trung đầu tư đồng bộ các công trình quan trọng bức thiết có vai trò động lực phát triển kinh tế, chú trọng phát triển giao thông địa phương đáp ứng yêu cầu xây dựng và phát triển nông thôn mới. Bên cạnh đó, tạo lập môi trường kinh doanh bình đẳng, khuyến khích mọi thành phần kinh tế tham gia kinh doanh vận tải, dịch vụ vận tải; đổi mới phương tiện, công nghệ, trang thiết bị dịch vụ vận tải, ưu tiên phát triển vận tải container, đa phương thức và dịch vụ logistics để điều tiết hợp lý giữa các phương thức vận tải; đổi mới công nghệ xếp dỡ tại các đầu mối vận tải, xây dựng và phát triển trung tâm dịch vụ logistics trong vùng. Đặc biệt, tăng cường phối hợp giữa các địa phương trong vùng, giữa các ngành trong việc nghiên cứu hoàn thiện, đề xuất các chính sách phù hợp đặc thù của vùng trong triển khai đầu tư HTGT đồng bộ và đạt hiệu quả.

Theo Tiến sĩ Nguyễn Trọng Tâm, Trường đại học GTVT TP Hồ Chí Minh, ngoài việc tập trung nguồn lực để triển khai, hoàn thành các DA đường cao tốc, hệ thống đường quốc lộ, các tuyến giao thông, đường thủy, hàng không kết nối liên vùng, tất yếu phải phát triển các loại hình giao thông đường sắt. Theo đó, cần dành quỹ đất theo quy hoạch để phát triển kết cấu hạ tầng đường sắt, công trình công nghiệp đường sắt. Xây dựng và ban hành cơ chế khuyến khích mọi thành phần kinh tế tham gia đầu tư phát triển kết cấu hạ tầng và kinh doanh vận tải đường sắt qua đó đồng bộ hệ thống HTGT khu vực quan trọng này.