Cách nào xử lý rác hiệu quả?

QUỐC THÁI

Chủ nhật, 14/07/2019 - 05:45 PM (GMT+7)
Font Size   |         Print

Dây chuyền xử lý rác thải thành điện năng tại bãi rác Nam Sơn (Sóc Sơn, Hà Nội). Ảnh: HẢI NAM

Mấy ngày qua, hàng trăm tấn rác thải sinh hoạt trong thành phố Hà Nội bị ùn ứ, chất thành đống tại nhiều nơi. Nắng nóng cùng những trận mưa vừa qua khiến rác phân hủy nhanh hơn, làm môi trường chung quanh bị ô nhiễm nặng nề. Điều này không chỉ gây mất mỹ quan đô thị mà còn ảnh hưởng sức khỏe đời sống người dân.

Đau đầu vì rác

Những ngày qua, tại một số khu vực ở quận Thanh Xuân, Cầu Giấy, Nam Từ Liêm… (Hà Nội), người dân phải chịu cảnh sống chung với rác. Nguyên nhân xuất phát từ việc người dân sống gần bãi rác Nam Sơn (huyện Sóc Sơn, Hà Nội) ngăn không cho xe chở rác vào bãi.

Không ít chung cư ở nội đô Hà Nội buộc phải thông báo ngừng thu gom rác. Theo thông báo tại khu chung cư VOV ở Nam Từ Liêm, tạm ngừng phục vụ thu gom rác tại các tầng cho đến khi có kế hoạch thu gom rác trở lại. Ban quản lý tòa nhà đề nghị cư dân thu gom rác bỏ vào túi nylon buộc kín, tránh phát tán mùi hôi thối trong thời gian chưa được thu gom, xử lý và vận chuyển để tại phòng thu gom rác các tòa nhà. Tương tự tại Linh Đàm, Ban quản lý chung cư HUD3 thông báo, xe thu rác thành phố tạm ngừng thu rác do bãi rác Sóc Sơn đóng cửa, xe chở rác không vào được. Thời gian dự kiến từ ngày 4 tới 12-7. “Bỏ rác vào túi nylon và buộc chặt, không đổ trực tiếp vào thùng rác gây mất vệ sinh” là thông báo của ban quản lý chung cư tới người dân.

Một công nhân môi trường thuộc Công ty CP Môi trường Đô thị, phụ trách khu vực phường Đại Kim, quận Hoàng Mai cho biết, từ khi người dân chặn xe chở rác lên bãi rác Nam Sơn, rác trên địa bàn chị phụ trách ùn ứ nghiêm trọng, xếp hàng dài trên đường khiến người dân qua đây khó chịu. Tuy nhiên, đến buổi tối vẫn có xe ưu tiên giải phóng rác tại khu vực nội thành. Nhưng ở khu vực ngoại thành thì không được như vậy.

Tại một số nơi, nhiều đống rác lớn ứ đọng, không được chuyển đi đã hình thành những bãi rác thải chất cao bốc mùi hôi nồng nặc. Một số khu bãi đất trống được quy hoạch làm dự án nay cũng bị biến thành nơi tập kết rác thải sinh hoạt bất đắc dĩ. Mỗi khi bãi rác Nam Sơn bị quá tải, rất nhiều nơi trên địa bàn thành phố vô hình trung lại trở thành bãi tập kết rác. Tình trạng này không chỉ xảy ra một lần mà rất nhiều lần trong vài năm trở lại đây.

Cần chuyển đổi công nghệ xử lý

Hiện nay, chất thải rắn sinh hoạt vẫn được thực hiện chủ yếu bằng phương pháp chôn lấp (chiếm khoảng 89%), xử lý bằng phương pháp đốt không phát điện chiếm khoảng 11% khối lượng chất thải rắn sinh hoạt thu gom. Riêng hai bãi rác lớn là Nam Sơn và Xuân Sơn (thị xã Sơn Tây) đang phải hoạt động hết công suất và nếu không có giải pháp công nghệ thay thế thì sẽ buộc phải đóng bãi vào cuối năm 2020. Trong khi đó, các nhà máy xử lý rác bằng công nghệ đốt không phát điện đã lạc hậu, thường xuyên xảy ra hư hỏng. Còn một số khu xử lý chất thải rắn sinh hoạt cấp huyện bằng phương pháp chôn lấp hợp vệ sinh đã đầy và đóng cửa như Đông Lỗ, Vân Đình, Yến Vĩ, Cao Dương, Kiêu Kỵ khiến việc phân chia rác ra các huyện ngoại thành gặp khó khăn.

Trên thế giới, rác thải đang được coi là một vấn đề gây nhiều phiền toái. Nhưng cũng có nhiều quốc gia thành công trong việc quản lý rác thải, điển hình là Thụy Điển, Áo, Bỉ, Nhật Bản… So các nước châu Âu, Nhật Bản không phải là quốc gia đi đầu về tái chế rác thải. Nhưng họ là quốc gia đi đầu trong việc phân loại rác và xử lý rác hiệu quả bằng cách vùi rác vào một lớp cát, sau đó sử dụng lưu lượng không khí trong quá trình nung lò, cùng một số hóa chất khác để tiêu hủy rác… Bỉ lại khá thành công với hệ thống quản lý rác từ trước khi được thải ra. Trong đó, 75% số rác của Bỉ được tái sử dụng, tái chế hoặc ủ phân. Vì thế, tài nguyên của họ luôn được tái sử dụng. Một quốc gia khác là Thụy Điển cũng thành công trong việc tái chế rác thải. Lượng rác thải cần phải chôn lấp ở Thụy Điển chỉ chiếm khoảng 1%. Còn lại, 47% được tái chế và 52% được đốt để sản xuất nhiệt và điện. Vì thế, 50% lượng điện năng tiêu thụ của Thụy Điển đến từ năng lượng tái tạo. Họ thiết lập mạng lưới đốt rác để thu lại nguồn điện, hòa vào mạng điện quốc gia. Để đáp ứng nhu cầu về rác rất lớn này, người dân Thụy Điển đã và đang thực hiện theo một quy trình phân loại rác rất khoa học. Tuy nhiên, lượng rác trong nước không đủ, Thụy Điển phải nhập khẩu rác từ các nước khác. Đây là chính sách cực kỳ hữu dụng bởi ngoài việc tận dụng rác thải, các nước khác còn phải nhờ Thụy Điển xử lý hộ rác thải.

Ngoài các nước trên, một số nước trên thế giới cũng có công nghệ xử lý rác thải tiên tiến mà TP Hà Nội có thể áp dụng. Vấn đề đặt ra là nguồn lực để tiếp nhận, triển khai công nghệ xử lý tiên tiến đó. Được biết, chủ trương của TP Hà Nội là khuyến khích, kêu gọi xã hội hóa đầu tư xử lý chất thải để đạt được hiệu quả cao nhất. Nếu làm được, một lượng rác tái chế sẽ trở thành nguồn nguyên liệu phục vụ sản xuất; có thể chế biến thành phân bón phục vụ cho nông nghiệp. Điều này phù hợp mục tiêu TP Hà Nội đặt ra là xây dựng một đô thị văn minh, sáng - xanh - sạch - đẹp.