Rút ngắn thời gian lập nghiệp

ANH NHƯ

Thứ hai, 17/06/2019 - 11:05 PM (GMT+7)
Font Size   |         Print

Đào tạo nghề tại Trường CĐ Cơ điện Hà Nội. Ảnh: NGUYỄN HẢI

Theo dự kiến của Sở Giáo dục và Đào tạo (GD&ĐT) Hà Nội, mùa tuyển sinh 2019 - 2020 sẽ có khoảng 23.000 học sinh (HS) không được vào lớp 10 công lập. Con số này ở TP Hồ Chí Minh là 35.000 em. Vậy phương án đối với số HS không đủ điều kiện vào các trường công lập sẽ như thế nào?

Vừa tốt nghiệp phổ thông, vừa tốt nghiệp trung cấp

Hiện chương trình đào tạo cho cả trung cấp (TC) hoặc cao đẳng (CĐ) liên thông từ trung cấp cho HS tốt nghiệp THCS (gọi chung là đào tạo 9+) được kỳ vọng mở “cánh cửa” mới cho nhiều HS có cơ hội học tập và đào tạo nghề ngay từ khi còn rất trẻ.

Mấy năm trước, như bao bạn đồng lứa, Nguyễn Mạnh Hà (Phúc Thọ, Hà Nội) đăng ký nguyện vọng vào lớp 10 công lập và ra sức ôn tập, nhưng khả năng có giới hạn nên Hà không đỗ. Sau đó, Hà đi làm tại một gara sửa chữa ô-tô tư nhân tại quận Hai Bà Trưng. Hà kể: “Trong lúc đi làm tại gara, em có tìm hiểu và biết trường nghề có nhận học sinh chỉ cần tốt nghiệp THCS nên em đăng ký vào học ngành công nghệ ô-tô hệ TC của Trường CĐ Cơ điện Hà Nội. Sau hai năm, em đã có công việc ổn định và đúng ngành nghề mình yêu thích”.

“Bây giờ cho chọn lại, em vẫn chọn vào học trường nghề sau khi tốt nghiệp THCS. Học nghề rút ngắn được rất nhiều thời gian, không áp lực và cũng dễ xin việc khi mình đã thuận nghề”, Hà chia sẻ.

Ông Đồng Văn Ngọc, Hiệu trưởng Trường CĐ Cơ điện Hà Nội phân tích, HS học TC nghề vẫn có bằng THPT và vẫn có thể học lên CĐ - ĐH. HS học THPT đến khi học hết ĐH thì phải mất 7 - 7,5 năm. Còn học sinh THCS nếu vào trường TC chuyên nghiệp và lên tới ĐH thì các em chỉ mất 5 - 5,5 năm học. Cụ thể, HS vào trường TC chuyên nghiệp sẽ học khoảng ba năm, vừa có bằng nghề vừa có bằng THPT. Sau đó chỉ mất khoảng 2 - 2,5 năm học liên thông lên CĐ - ĐH. Trong ba năm học TC chuyên nghiệp học sinh còn được miễn học phí và chỉ phải đóng học phí hai năm học ĐH. “Nhiều phụ huynh xưa nay có quan niệm, học TC là con đường vòng để vào ĐH nhưng theo phân tích ở trên thì đó lại là con đường ngắn để các em đến gần hơn với cơ hội nghề nghiệp”, thầy Ngọc nhận xét.

Điều khiến phụ huynh và HS e dè khi vào học trong các trường TC nghề là tâm lý cho rằng tấm bằng TC không có giá trị bằng bằng ĐH. Tuy nhiên, theo các nhà tuyển dụng, đây là một sai lầm. Vì hiện nay, các doanh nghiệp (DN) không còn quá coi trọng bằng cấp mà chỉ dựa hiệu quả công việc. Và xã hội đang cần thợ nhiều hơn thầy.

Phó Chủ nhiệm Ủy ban Về các vấn đề xã hội của Quốc hội Bùi Sỹ Lợi nhận định: Học hết THCS, HS có thể vào học nghề, khi học nghề còn học cả văn hóa, thường là văn hóa bổ túc, khi ra trường sẽ có bằng công nhân kỹ thuật bậc 3 và bằng THPT thì cơ hội tìm kiếm việc làm sẽ cao hơn rất nhiều nếu chỉ có giấy chứng nhận tốt nghiệp THPT.

Ông Lợi cho rằng: “Ngành giáo dục cần đẩy mạnh phân luồng từ HS THCS. Sau đó đến học THPT, chúng ta tiếp tục phân luồng làm sao có khoảng 30% vào ĐH, còn lại là vào học nghề và đào tạo nghề để củng cố chất lượng nguồn nhân lực. Hiện nay, nước ta đang rơi vào tình trạng đào tạo thầy quá nhiều mà thợ quá ít”. Ngoài ra, xét về thời gian, một HS phải mất ba năm học THPT và bốn năm ĐH mới có được tấm bằng. Trong khi đó, nếu chọn học TC, các em chỉ mất 2,5 đến ba năm để vừa học văn hóa, vừa học nghề. Như vậy, đủ 18 tuổi, các em đã có thể tham gia thị trường lao động.

Mô hình 9+ hứa hẹn mở ra sự ổn định về nghề nghiệp, thu nhập cho thế hệ lao động tương lai. Ảnh: A.NAM

Hiệu quả “9+”

Hiện Bộ Lao động - Thương binh và Xã hội (LĐ-TB&XH) khuyến khích các trường nghề xây dựng chương trình, tuyển sinh và đào tạo theo chương trình 9+. Theo đó, người học sau khi được nhận bằng TC sẽ tiếp tục học liên thông ngay lên chương trình CĐ cùng ngành, nghề, những nội dung đã học không phải học lại. Trong quá trình học TC, HS được tăng cường học văn hóa theo chương trình của Bộ GD&ĐT.

Theo Thứ trưởng LĐTB&XH Lê Quân thì cú “bẻ lái” sang hệ TC ngay sau khi HS tốt nghiệp lớp 9 là một lựa chọn không tồi. Thay vì mất thêm ba năm theo học THPT, ngay từ khi học xong lớp 9, HS học hệ TC, CĐ và sẽ gia nhập thị trường lao động sớm hơn. Trong khi đó, cơ hội học lên CĐ - ĐH vẫn còn nhiều. Thị trường lao động và các DN đang quan tâm tới tay nghề, trình độ thực tế và thái độ làm việc của người lao động, thay vì việc chỉ quan tâm tới bằng cấp như thời kỳ trước đây.

“Tôi cho rằng, bên cạnh lựa chọn phát triển theo con đường THPT, nhiều em HS tốt nghiệp THCS rất có thể phù hợp với lựa chọn học hệ TC và CĐ. Điều này dựa vào sự đánh giá trung thực về năng lực cá nhân và định hướng nghề nghiệp”, ông Quân khẳng định.

Đồng quan điểm, ông Bùi Hồng Huế, Hiệu trưởng Trường CĐ Xây dựng công trình đô thị (CUWC) - Bộ Xây dựng nhìn nhận, 9+ là xu hướng tất yếu của giáo dục, nhiều nước trên thế giới đã phát triển thành công mô hình này. Dưới áp lực của thị trường lao động và việc làm, nhiều người sẽ dần dần nhận ra học ĐH không phải là con đường duy nhất. Đặc biệt, với sự phát triển của công nghiệp 4.0 hiện nay, HS tốt nghiệp THCS hoàn toàn có thể được đào tạo nghề nghiệp ở những lĩnh vực trí tuệ như công nghệ thông tin, kỹ thuật điều khiển, điện dân dụng...

Thực tế chương trình 9+ ở CUWC cho thấy, chương trình bước đầu đạt kết quả đáng khích lệ, được phụ huynh và HS đón nhận. Nếu như năm ngoái, số HS đăng ký theo học chương trình 9+ chỉ có chưa đầy 30 em thì năm nay đã có gần 300 HS theo học chương trình này. Đáng chú ý, nhiều gia đình đã rút hồ sơ từ các trường THPT công lập về để nộp và cho con theo học tại CUWC.

Ông Lê Quân cho biết: Khi Bộ LĐ-TB&XH thí điểm mô hình 9+ thì tỷ lệ và chất lượng người học nghề rất khả quan trong năm 2018. Như vậy, việc lựa chọn học nghề không phải do người học không có khả năng học lên cao hơn mới vào học nghề mà rất nhiều em tốt nghiệp THCS đã lựa chọn phù hợp với điều kiện kinh tế của gia đình và phù hợp với mong muốn của bản thân. Người học theo mô hình này đáp ứng được ngay yêu cầu của DN. Trong chương trình đào tạo có 40 - 50%, thậm chí 70% mô hình đào tạo thực hành, người học có thể ra thị trường lao động sớm, đáp ứng được yêu cầu của doanh nghiệp. Mô hình “9+” là mô hình từ ngắn hạn như đào tạo TC cho đến CĐ, tùy thuộc vào điều kiện bảo đảm chất lượng đào tạo của từng trường và đặc thù của từng ngành, từng nghề thì có chương trình đào tạo phù hợp chứ không phải đại trà. “Thời gian tới chúng tôi kỳ vọng với mô hình này sẽ thu hút được nhiều HS khá giỏi”, ông Quân bày tỏ.