Nhiều hệ lụy trong quy hoạch & quản lý đất đai

NGUYỄN HÙNG

Chủ nhật, 02/06/2019 - 05:46 PM (GMT+7)
Font Size   |         Print

Một góc đô thị Hà Nội. Ảnh: HẢI NAM

Trên cả nước có khoảng 1.390 dự án (DA) điều chỉnh quy hoạch từ 1 đến 6 lần. Quy hoạch được điều chỉnh luôn có xu hướng tuân theo lợi ích của nhà đầu tư (NĐT), giảm các tiện tích công cộng và lợi ích của người sử dụng. Đồng thời, các khu tái định cư cho dân lại có chỉ tiêu thấp nhất về hạ tầng, tiện ích, chất lượng đô thị. Đây là vấn đề đã và đang gây ra hệ lụy, tổn hại về kinh tế, gây bức xúc cho xã hội.

Trình bày trước Quốc hội (QH) Báo cáo của Đoàn giám sát của QH về việc thực hiện chính sách, pháp luật về quy hoạch, quản lý, sử dụng đất đai tại đô thị từ khi Luật Đất đai năm 2013 có hiệu lực đến hết năm 2018, Chủ nhiệm Ủy ban Kinh tế của QH Vũ Hồng Thanh cho biết, theo báo cáo của Chính phủ, trên cả nước có tổng cộng 4.438 DA khu đô thị mới, nhà ở đô thị, tổng diện tích chiếm đất theo quy hoạch là 110.331 ha, 3.045 DA đang triển khai. Nhìn chung, công tác quản lý đầu tư, phát triển đô thị (PTĐT) mới, khu đô thị mới ngày càng được tăng cường, bước đầu có sự thống nhất, đồng bộ theo quy hoạch. Nhiều khu đô thị mới, nhiều DA nhà ở, thương mại, dịch vụ, công cộng được đầu tư xây dựng đã làm thay đổi diện mạo đô thị theo hướng khang trang, hiện đại hơn, đáp ứng tốt hơn yêu cầu của người dân và yêu cầu PTĐT.

Tuy nhiên, ông Vũ Hồng Thanh cũng thẳng thắn nêu rõ, công tác này còn một số hạn chế, bất cập, như: quy định pháp luật chưa bao hàm hết những đặc thù của DA PTĐT, một số quy định về chỉnh trang, cải tạo đô thị, đô thị xanh, thông minh… còn thiếu và chưa cụ thể; các địa phương chậm lập chương trình PTĐT, khu vực PTĐT; một số DA đô thị mới chưa tuân thủ quy hoạch, điều chỉnh tùy tiện, đầu tư nhà ở thương mại không đồng bộ với đầu tư hạ tầng khu đô thị và giao thông kết nối với khu vực lân cận.

Điển hình về vi phạm đã được đoàn giám sát của QH chỉ ra như: DA 8B Lê Trực (quận Ba Đình, Hà Nội) có phần công trình cao tầng của DA sai phạm so giấy phép xây dựng. Một số khu vực: Đầm Bông, Đầm Sòi (quận Hoàng Mai, Hà Nội) trong quy hoạch xác định là đất cây xanh, tuy nhiên hiện tồn tại các khu dân cư. Việc giao đất thực hiện DA Khu đô thị Tràng Cát tại quận Hải An, TP Hải Phòng chưa phù hợp quy hoạch sử dụng đất... Nhiều DA PTĐT triển khai chậm tiến độ, một số NĐT có biểu hiện giữ đất, trì hoãn bằng cách xin điều chỉnh quy hoạch, điều chỉnh chủ trương đầu tư để chờ khi có điều kiện mới thực hiện hoặc chuyển nhượng cho NĐT khác. Một dạng sai phạm đáng lưu ý khác là việc điều chỉnh quy hoạch diễn ra khá phổ biến. Có thể kể đến DA tổ hợp công trình dịch vụ, thương mại, văn phòng và nhà ở cao tầng tại ô HH1, HH2, HH3 và HH4 lô CC6 Khu dịch vụ tổng hợp và nhà ở hồ Linh Đàm, điều chỉnh chỉ tiêu mật độ xây dựng từ 24,6% lên gần 40%, tầng cao trung bình từ 20,33 tầng lên tối đa 40 tầng…

Phiên thảo luận cũng nêu lên một số vấn đề cần được quan tâm trong việc thực hiện chính sách pháp luật về đất đai. Trong đó, về giá đất để tính tiền bồi thường cho người có đất bị thu hồi và tính tiền sử dụng đất, cho thuê đất phải nộp NS, ĐB Hoàng Quang Hàm (đoàn ĐBQH tỉnh Phú Thọ) cho rằng, việc giá đất không sát với thị trường đã làm thiệt hại cho người dân, gây bức xúc, khiếu kiện, thất thu NS. Khung giá đất cần được điều chỉnh kịp thời theo sát diễn biến của thị trường, đồng thời cần hoàn thiện các phương pháp tính giá đất và các vấn đề liên quan xác định giá đất để các địa phương xác định bảng giá đất, giá đất cụ thể phù hợp thị trường, bảo đảm lợi ích cho người dân và không gây thất thoát NS.

Về quản lý đất đai ở đô thị, ĐB Hoàng Quang Hàm đề nghị, cần rà soát lại các DA không tuân thủ quy chuẩn xây dựng Việt Nam về bố trí đất cho giáo dục, y tế, bãi đỗ xe, cây xanh, giao thông nội bộ…; các DA không tuân thủ giấy phép xây dựng, các quy định về phòng cháy, chữa cháy… không tuân thủ hợp đồng đã ký kết với người dân mua nhà, đất, căn hộ để yêu cầu chủ đầu tư có phương án giải quyết, bảo đảm quyền lợi hợp pháp cho người dân. Đề nghị Chính phủ cần rà soát lại các DA treo để xử lý dứt điểm bảo đảm quyền lợi cho người dân; đối với những vùng đất quy hoạch cho lâu dài, chưa thực hiện DA ngay được, thì cần di dời người dân để tạo quỹ đất sạch hoặc phải có chính sách để bảo đảm quyền lợi cho người dân.

Cùng vấn đề này, ĐB Đinh Duy Vượt (đoàn ĐBQH tỉnh Gia Lai) cho rằng, chất lượng quy hoạch đô thị thời gian qua còn thấp, vẫn hiển hiện quy hoạch theo tư duy nhiệm kỳ, có dấu hiệu lợi ích nhóm, bị NĐT chi phối, dẫn dắt làm thay đổi quy hoạch, thậm chí làm nát quy hoạch ban đầu. Theo báo cáo chưa đầy đủ, trên cả nước có 1.390 DA điều chỉnh quy hoạch từ 1 đến 6 lần. Quy hoạch được điều chỉnh luôn có xu hướng tuân theo lợi ích của NĐT, giảm tối đa các tiện tích công cộng và lợi ích của người sử dụng. Đồng thời, các khu tái định cư cho dân lại có chỉ tiêu thấp nhất về hạ tầng, các tiện ích, chất lượng đô thị. Đây là vấn đề đã và đang gây ra hệ lụy, tổn hại về kinh tế, gây bức xúc cho xã hội, cho mọi người dân. Đề nghị QH và Chính phủ chỉ đạo thắt chặt quy hoạch, quản lý quy hoạch, đồng thời thường xuyên kiểm tra, giám sát, xử lý nghiêm trách nhiệm nhằm chặn đứng những hiện tượng nêu trên.

Trước thực tế và những bất cập trên, Đoàn giám sát kiến nghị, QH sớm xem xét, sửa đổi Luật Đất đai 2013 và các luật liên quan quy hoạch; đề nghị Chính phủ chỉ đạo các bộ, ngành, địa phương khắc phục các vi phạm trong lĩnh vực đất đai, quy hoạch đô thị, để làm rõ trách nhiệm của tổ chức, cá nhân liên quan. Giải pháp xử lý khắc phục cần được báo cáo QH tại kỳ họp tháng 10-2019.