“Sóng ngầm” ở Hormuz

AN LINH

Thứ hai, 29/07/2019 - 05:30 PM (GMT+7)
Font Size   |         Print

Biếm họa của GEZIENUS BRUINING

Những căng thẳng gần đây trong quan hệ giữa Iran và phương Tây ngày càng trở nên trầm trọng, sau khi Tehran bắt giữ tàu chở dầu treo cờ Anh ở eo biển Hormuz. Mặc dù Mỹ tuyên bố sẵn sàng tháo gỡ căng thẳng với Iran, song chính Washington và London lại đang tìm kiếm những động thái có thể làm phức tạp thêm tình hình.

AFP ngày 25-7 cho biết, Phái đoàn thường trực của Iran tại LHQ đã gửi thư tới Hội đồng Bảo an (HĐBA) LHQ để làm rõ một số vấn đề liên quan vụ bắt giữ tàu chở dầu Stena Impero treo cờ Anh ở eo biển Hormuz ngày 19-7 vừa qua. Trong bức thư, Iran cho biết tàu chở dầu của Anh đã va chạm với một tàu đánh cá của Iran và làm hư hại con tàu này. Một số thành viên trên tàu đánh cá đang trong tình trạng nguy kịch. Bên cạnh đó, tàu chở dầu của Anh đã phớt lờ cảnh báo của giới chức Iran, tắt thiết bị theo dõi hệ thống định vị toàn cầu (GPS) và đổi hướng di chuyển nguy hiểm.

Phái đoàn thường trực của Iran tại LHQ khẳng định, động thái bắt giữ tàu chở dầu của Anh là cần thiết để duy trì trật tự và luật pháp, cũng như bảo vệ an ninh hàng hải tại eo biển Hormuz tương ứng với các quy định quốc tế. Bức thư cho biết thêm, quốc gia này đã mở cuộc điều tra về các vi phạm của tàu chở dầu Stena Impero theo yêu cầu của giới chức tư pháp Iran, liên quan những thiệt hại đối với môi trường, tàu cá Iran và thủy thủ đoàn. Trên cơ sở đó, phái đoàn thường trực Iran tại LHQ bác bỏ tuyên bố của Anh liên quan tàu chở dầu Stena Impero mà nước này đã đệ trình lên LHQ.

Trước đó, trong thư đề ngày 20-7 gửi Chủ tịch HĐBA LHQ Gustavo Meza-Cuadra, Đại biện lâm thời Anh tại LHQ Jonathan Allen tuyên bố việc Iran bắt giữ tàu chở dầu Stena Impero là sự “can thiệp bất hợp pháp”, đồng thời bác bỏ tường trình của Tehran về vụ việc này. Ông Allen nhấn mạnh, thiết bị liên lạc của Stena Impero được bật, tàu đã tiếp cận lãnh hải của Oman và đã “sử dụng quyền hợp pháp khi đi qua một eo biển quốc tế”. Về tuyên bố tàu Stena Impero va chạm với tàu cá Iran, ông Allen khẳng định: “Không có bằng chứng về điều này. Thậm chí nếu nó đã xảy ra, vị trí của tàu này ở trong lãnh hải của Oman, đồng nghĩa Iran không được phép bắt giữ tàu Stena Impero”.

Quan hệ giữa Anh và Iran đang rơi vào tình trạng căng thẳng liên quan việc hai nước bắt giữ tàu chở dầu của nhau gần đây. Trước khi Iran bắt giữ tàu chở dầu Stena Impero, ngày 4-7, chính quyền vùng lãnh thổ Gibraltar thuộc Anh đã bắt giữ tàu chở dầu Grace-1 của Iran với lý do tàu này vi phạm các lệnh trừng phạt của Liên hiệp châu Âu (EU) đối với Syria.

Nhằm đề phòng các vụ bắt giữ tương tự của giới chức Iran, Bộ Quốc phòng Anh ngày 25-7 đã ra lệnh cho hải quân nước này hộ tống các tàu treo cờ Anh đi qua eo biển Hormuz. Cùng ngày, Bộ trưởng Ngoại giao Mỹ Mike Pompeo tuyên bố nước này đã mời Australia, Pháp, Đức, Nhật Bản, Na Uy, Hàn Quốc và Anh cùng nhiều nước khác tham gia một liên minh quốc tế để bảo đảm an ninh ở eo biển Hormuz, nối vịnh Persia với vịnh Oman. Ngoài ra, Lầu năm góc cũng thông báo Mỹ đang phát triển một khuôn khổ an ninh hàng hải quốc tế có tên “Chiến dịch canh gác” để bảo đảm an ninh ở vịnh Persia, eo biển Hormuz, eo biển Bab el-Mandeb và vịnh Oman sau một loạt vụ tiến công vào các tàu chở dầu tại đây.

Tuy nhiên, lời kêu gọi siết chặt an ninh ở eo biển Hormuz của Mỹ và Anh chưa nhận được sự quan tâm của các đồng minh. AFP dẫn lời người phát ngôn Bộ Ngoại giao Đức cho biết, quân đội nước này chưa sẵn sàng tham gia kế hoạch tuần tra bảo đảm an ninh hàng hải tại eo biển Hormuz ở vùng Vịnh do Anh khởi xướng, trong khi Pháp cùng ngày cho biết họ không sẵn sàng đưa thêm khí tài quân sự đến vùng Vịnh, dù sẵn sàng chia sẻ thông tin và điều phối các khí tài hiện đang được triển khai tại đây.

Những động thái xúc tiến bảo đảm an ninh của Mỹ và Anh ở vùng Vịnh đang làm dấy lên quan ngại về gia tăng căng thẳng với Iran. Trong trường hợp Tehran đáp trả bằng biện pháp đóng cửa eo biển Hormuz, nguy cơ bùng phát một cuộc xung đột quân sự sẽ là khó tránh khỏi. Những cơn “sóng ngầm” ở Hormuz có nguy trở thành sóng dữ nếu các bên không kịp thời có những động thái đối thoại với thiện chí thật sự.