“Ngân sách hạnh phúc” của New Zealand

TÂM THANH

Thứ hai, 24/06/2019 - 12:51 AM (GMT+7)
Font Size   |         Print

Bộ trưởng Tài chính New Zealand Grant Robertson giới thiệu kế hoạch Ngân sách hạnh phúc. Ảnh: NEWSROOM

Kinh tế New Zealand dù phát triển song vẫn còn nhiều người “ở lại phía sau”, phải sống trong nghèo đói. Để giải quyết tình trạng trên, chính phủ nước này vừa công bố kế hoạch trở thành quốc gia đầu tiên trên thế giới dành ngân sách phát triển chỉ số hạnh phúc cho người dân.

Đầu năm 2019, Quỹ Tiền tệ Quốc tế (IMF) công bố báo cáo dự đoán nền kinh tế New Zealand tăng trưởng ở mức ổn định, khoảng 2,5% vào năm 2019 và 2,9% vào năm 2020. Nhưng các báo cáo cũng nhấn mạnh những “góc tối” đang khiến chất lượng sống tại đây đi xuống, như tỷ lệ tự tử leo thang, số người xin trợ cấp vô gia cư và trợ cấp lương thực gia tăng, số dân sở hữu nhà ở đang ở mức thấp nhất trong 60 năm qua.

Trong bối cảnh đó, cuối tháng 5 vừa qua, Chính phủ của Thủ tướng Jacinda Ardern đã thông báo kế hoạch “Ngân sách hạnh phúc” của New Zealand, được hy vọng từng bước tháo gỡ những nút thắt trên. Thay vì tập trung tăng trưởng kinh tế truyền thống, ngân sách mới sẽ được thiết kế lại để hướng đến ba vấn đề ưu tiên, gồm xóa đói, giảm nghèo, đặc biệt là ở trẻ em; xóa sổ bạo lực gia đình và tăng cường sức khỏe tinh thần cho người dân. Đây được xem là bước đi “xoay trục” quan trọng của đảo quốc này nhằm phát triển tập trung vào con người.

Theo Bloomberg, cách làm của New Zealand có thể trở thành hình mẫu để các quốc gia khác học hỏi nhằm hướng đến tăng trưởng bền vững. Nhà kinh tế học người New Zealand, ông Cass Sunstein đánh giá cao những nỗ lực của chính phủ nước này, nổi bật là ưu tiên đầu tư cho ngành y tế. Ông cho rằng, việc tập trung ngân sách phát triển con người sẽ tạo thêm động lực thúc đẩy kinh tế, qua đó đạt được các mục tiêu tăng trưởng một cách đồng đều mà không một ai bị “chậm chân”. Sunstein đề cập việc ưu tiên giải quyết các chứng rối loạn lo âu và trầm cảm mà người dân nhiều nước phát triển gặp phải. Các chứng bệnh tâm thần có thể không khiến bệnh nhân phải nhập viện, nhưng lại luôn tác động tiêu cực cuộc sống của mọi người. Việc hóa giải vấn đề này được xem là “chìa khóa” đem đến hạnh phúc, điều mà người dân các nước phát triển đang hướng đến.

Không chỉ vậy, giới chức New Zealand cũng dự kiến xây dựng thêm nhiều trường học mới. Theo đó, ngành giáo dục sẽ là một trụ cột chính khi phân bổ ngân sách. Đặc biệt, giáo dục mầm non được phân bổ thêm hàng triệu USD để nâng cấp cơ sở hạ tầng và chất lượng giáo viên. Thủ tướng Ardern cho rằng, mỗi đứa trẻ, bất kể cha mẹ giàu hay nghèo, trẻ khuyết tật hoặc trẻ có nhu cầu đặc biệt… đều có quyền được hưởng một nền giáo dục “tầm cỡ thế giới”.

Với kế hoạch này, ngành giáo dục New Zealand cũng được kỳ vọng sẽ khởi sắc. Rebecca Harris, một giáo viên mầm non làm việc ở Auckland cho rằng, hơn ai hết cô trông đợi chính sách mới sẽ giúp giảm tải gánh nặng công việc và mang lại cho cô mức lương tốt hơn hiện nay.

Ngoài New Zealand, từng có nhiều quốc gia đặt chỉ số hạnh phúc, thịnh vượng của người dân lên trên mục tiêu tăng trưởng kinh tế. Trước đó, Bhutan đã giới thiệu “Chỉ số hạnh phúc quốc gia” nhằm đo lường sức khỏe, tâm lý, mức sống, y tế công cộng… từ năm 2008. Các nước Bắc Âu như Thụy Điển, Đan Mạch hay Phần Lan từ lâu chú trọng phúc lợi, sức khỏe cộng đồng, an sinh xã hội… và luôn nằm trong nhóm những quốc gia hạnh phúc nhất thế giới.

Mặc dù vậy, còn một số quan ngại rằng tác động của kế hoạch mới có thể làm giảm tăng trưởng các ngành kinh tế truyền thống. Có những nghiên cứu cho thấy tăng trưởng vẫn là yếu tố quan trọng quyết định “hạnh phúc”. Do vậy, người dân trông đợi giới chức nước này vừa có thể triển khai những chính sách đem lại nhiều lợi ích cho sức khỏe cộng đồng, mà vẫn bảo đảm các ngành kinh tế khác không bị ảnh hưởng.