Không để khoảng trống pháp lý về nợ đọng thuế

THU THỦY

Thứ năm, 12/09/2019 - 09:18 AM (GMT+7)
Font Size   |         Print

Người nộp thuế làm thủ tục kê khai tại Cục Thuế Hà Nội. Ảnh: LAM ANH

Theo Bộ Tài chính, tình hình nợ đọng thuế (NĐT) hiện nay vẫn còn cao. Tính đến ngày 31-12-2018, tổng số tiền thuế nợ đọng là 81.618 tỷ đồng, tăng 4% so thời điểm ngày 31-12-2017, trong đó tiền thuế nợ không có khả năng thu nộp ngân sách nhà nước (NSNN) là 41.387 tỷ đồng. Để giải quyết NĐT không còn khả năng nộp NSNN, cần thiết phải xây dựng nghị quyết (NQ) của Quốc hội (QH) về xử lý tiền thuế nợ của người nộp thuế (NNT) không còn khả năng nộp NSNN.

Báo cáo về xây dựng NQ của QH về xử lý tiền thuế nợ đối với NNT không còn khả năng nộp NSNN, ông Nguyễn Thế Mạnh, Phó Tổng cục trưởng Tổng cục Thuế cho biết, thực hiện quy định của Luật Quản lý thuế (QLT) năm 2006 và Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật QLT, Bộ Tài chính đã tổ chức bộ phận quản lý nợ thuế và cưỡng chế nợ thuế từ T.Ư đến địa phương. Cơ quan quản lý thuế (CQQLT) đã triển khai đồng bộ, quyết liệt các biện pháp thu hồi NĐT. Theo đó, số thu hồi nợ đọng tăng dần qua các năm, năm sau luôn cao hơn năm trước, bình quân từ năm 2015 - 2018 thu đạt 80% số nợ có khả năng thu hồi, tốc độ tăng bình quân 14,4%/năm. Tỷ trọng tổng nợ trên tổng thu nội địa đã giảm mạnh, từ 12,2% năm 2014 xuống ở mức 7,6% năm 2017 và tính đến cuối năm 2018 giảm xuống chỉ còn 6,7%. Tuy nhiên, tình hình NĐT vẫn còn cao, tổng số tiền thuế nợ tính đến ngày 31-12-2018 là 81.618 tỷ đồng, tăng 4% so thời điểm ngày 31-12-2017, trong đó tiền thuế nợ không có khả năng thu NS là 41.387 tỷ đồng, chiếm 50,7% tổng số tiền thuế nợ.

Bộ Tài chính nhận định, số tiền thuế nợ tăng cao do nhiều nguyên nhân. Theo đó, có 731.696 NNT bỏ địa chỉ kinh doanh không hoạt động tại địa chỉ đã đăng ký kinh doanh, địa chỉ liên lạc đã đăng ký với CQQLT; NNT đã bị cơ quan có thẩm quyền thu hồi giấy chứng nhận đăng ký kinh doanh với số tiền thuế nợ là 23.889 tỷ đồng, trong đó tiền phạt chậm nộp, tiền chậm nộp là 9.360 tỷ đồng. Bên cạnh đó, tiền thuế nợ cao là do tiền phạt chậm nộp phát sinh hằng năm. Luật QLT quy định tiền chậm nộp là 0,03%/ngày tính trên số tiền thuế chậm nộp, quy định này là chế tài xử lý cần thiết. Tuy nhiên, do NNT đã chết, mất tích hoặc tự giải thể, phá sản, thực tế không hoạt động tại địa chỉ đã đăng ký kinh doanh, địa chỉ liên lạc đã đăng ký với CQQLT, không còn khả năng nộp thuế nên số tiền chậm nộp ngày càng tăng theo thời gian (đây có thể gọi là nợ ảo). Tổng số tiền phạt chậm nộp, tiền chậm nộp CQQLT đã tính và quản lý của các đối tượng nêu trên đến ngày 31-12-2018 lên đến 11.896 tỷ đồng, song thực tế không có khả năng thu hồi… Do đó, để giải quyết NĐT không còn khả năng nộp NSNN, cần thiết phải xây dựng NQ của QH về xử lý tiền thuế nợ của NNT không còn khả năng nộp NSNN.

Nêu thực tế tại các địa phương, ông Mai Sơn, Cục trưởng Thuế TP Hà Nội cho biết, những năm gần đây, Cục Thuế TP Hà Nội đã triển khai đồng bộ, quyết liệt các biện pháp thu hồi NĐT. Do đó, số nợ luôn có xu hướng năm sau giảm so năm trước. Theo thống kê, tính đến tháng 8-2019, Cục Thuế TP Hà Nội có tới 314.680 NNT bỏ địa chỉ kinh doanh không khai báo với cơ quan thuế. Số nợ khó thu tăng cao chủ yếu do tăng tiền chậm nộp. Riêng tiền chậm nộp của nhóm khó thu tại Cục Thuế TP Hà Nội bình quân mỗi năm phát sinh gần… 500 tỷ đồng.

Cũng gặp khó khăn tương tự, theo ông Lê Duy Minh, Phó Cục trưởng Thuế TP Hồ Chí Minh, nhiều năm qua, thành phố luôn bị đánh giá không hoàn thành nhiệm vụ về chỉ tiêu nợ. Quy định nợ không được vượt quá 5% tổng thu NSNN, nhưng ở TP Hồ Chí Minh, số nợ phải lên tới 7 - 8% tổng thu NSNN. Tính đến ngày 31-12-2018 tổng nợ của thành phố là 23.564 tỷ đồng, đây là số luỹ kế nhiều năm. Với con số như vậy rất khó để hoàn thành chỉ tiêu thu nợ. Tính gần tám tháng năm 2019, thu NS trên địa bàn đạt gần 180.000 tỷ đồng, số nợ chỉ là hơn 2.000 tỷ đồng. Tuy nhiên tính lũy kế, tổng số nợ của thành phố đã lên đến hơn 23.500 tỷ đồng.

Bộ trưởng Tài chính Đinh Tiến Dũng cho biết, việc trình QH ban hành NQ về xử lý tiền thuế nợ đối với NNT không còn khả năng nộp NSNN là nhằm thể chế hóa kịp thời chủ trương, quan điểm của QH và Chính phủ đối với pháp luật quản lý thuế nói chung và pháp luật về quản lý nợ thuế nói riêng; xử lý và khắc phục triệt để số NĐT không còn khả năng nộp NSNN đã tồn tại qua nhiều năm, không để dây dưa kéo dài. Đồng thời, đây là biện pháp tháo gỡ khó khăn cho những NNT có phát sinh tiền phạt chậm nộp, tiền chậm nộp do gặp thiên tai, thảm họa, dịch bệnh, hỏa hoạn, tai nạn bất ngờ hoặc trường hợp bất khả kháng khác.

Luật Quản lý thuế số 38/2019/QH14 vừa được QH thông qua có hiệu lực thi hành từ ngày 1-7-2020, trong đó đã có quy định khoanh tiền thuế nợ, xóa nợ tiền thuế, tiền phạt, tiền chậm nộp. Các quy định này được áp dụng cho đối tượng nợ thuế phát sinh từ ngày 1-7-2020 trở đi, không áp dụng đối với các trường hợp nợ thuế phát sinh trước ngày 1-7-2020. Do đó, cần thiết phải ban hành NQ xử lý nợ đối với một số trường hợp phát sinh trước ngày 1-7-2020, không để tạo khoảng trống pháp lý trước khi luật có hiệu lực thi hành.