Hỗ trợ doanh nghiệp phát triển

QUỐC BÌNH

Chủ nhật, 04/08/2019 - 05:32 PM (GMT+7)
Font Size   |         Print

Môi trường kinh doanh bình đẳng là một trong nhiều yếu tố giúp doanh nghiệp phát triển. Ảnh: LAM ANH

Từ nay đến năm 2020, Việt Nam cần thêm gần 300.000 doanh nghiệp (DN) mới thành lập để hiện thực hóa mục tiêu một triệu DN. Mục tiêu này liệu có khả thi khi DN đang gặp phải quá nhiều rào cản, và ngay cả thủ tục thành lập DN cũng không hề dễ dàng? Vấn đề cần quan tâm là làm sao để DN Việt Nam thật sự lớn lên, trở thành động lực chủ yếu cho phát triển kinh tế đất nước.

Bộ Kế hoạch và Đầu tư (KH&ĐT) cho biết, tính đến ngày 31-12-2018, cả nước có 714.755 DN đang hoạt động, tăng 9,2% so cùng thời điểm năm 2017. Để khuyến khích hộ kinh doanh chuyển đổi lên DN, Quốc hội đã thông qua Luật Hỗ trợ DN nhỏ và vừa (DNNVV) có hiệu lực thi hành từ ngày 1-1-2018 nhưng nhiều nội dung quan trọng có tính chất hỗ trợ quá trình chuyển đổi này đến nay vẫn chưa đi vào cuộc sống.

Theo Tổng cục trưởng Thống kê Nguyễn Bích Lâm, để đạt được mục tiêu một triệu DN, từ nay đến năm 2020 phải có khoảng 285.000 DN mới thành lập, là mục tiêu rất khó. Hơn nữa, cần phải nhìn nhận bên cạnh số DN thành lập mới, hằng năm cũng có một lượng lớn DN rút lui khỏi thị trường. Riêng sáu tháng đầu năm 2019, cả nước có gần 67.000 DN thành lập mới nhưng cũng có hơn 50.000 DN rút lui khỏi thị trường.

Bộ trưởng KH&ĐT Nguyễn Chí Dũng cũng lo lắng, nhiều DN phản ánh vẫn gặp khó khăn trong giải quyết thủ tục hành chính (TTHC), điều kiện kinh doanh, khó khăn trong tiếp cận vốn. Mục tiêu đạt một triệu DN vào năm 2020 đang gặp nhiều thách thức. Hiện nay, tổng điều tra cả nước có 5,3 triệu hộ kinh doanh cá thể (HKDCT). Số lượng HKDCT chuyển sang thành lập DN không đáng kể, vẫn còn tình trạng nhiều HKDCT không muốn phát triển thành DN vì muốn né nhiều chi phí phát sinh, nhất là thuế.

Báo cáo của Bộ KH&ĐT mới đây thừa nhận, bên cạnh những kết quả đạt được, sau một năm triển khai thực hiện Luật Hỗ trợ DNNVV đã bộc lộ một số vướng mắc và khó khăn. Một trong những bất cập phải kể tới là nguồn lực để triển khai các chính sách hỗ trợ (CSHT) còn hạn chế dẫn đến các địa phương chưa chủ động bố trí được kinh phí hỗ trợ theo quy định. Nhiều địa phương xây dựng kế hoạch, chương trình hoặc đề án hỗ trợ DNNVV theo quy định tại Luật nhưng chưa bố trí được kinh phí triển khai, trong khi ngân sách hỗ trợ DNNVV chưa được bố trí trong kế hoạch ngân sách trung hạn giai đoạn 2016-2020. Thực tế, một số CSHT DNNVV chưa triển khai do quy định pháp lý chưa hoàn thiện hoặc mới được ban hành. Một số CSHT chưa đủ hấp dẫn để triển khai có hiệu quả việc hỗ trợ DN. Đặc biệt là hỗ trợ DN chuyển đổi từ HKDCT chưa đủ mạnh để khuyến khích các HKDCT có động lực chuyển đổi lên DN.

Phần lớn các đề án, kế hoạch hỗ trợ DNNVV của địa phương ban hành còn chưa cụ thể, chủ yếu dừng lại ở khâu giao nhiệm vụ cho sở, ban, ngành thực hiện, chỉ có một số địa phương quy định các nội dung hỗ trợ DNNVV cụ thể và bố trí được ngân sách để thực hiện. Một số bộ chuyên ngành chưa chủ động xây dựng đề án hỗ trợ DNNVV trong phạm vi lĩnh vực, ngành quản lý. Đồng thời, khả năng tiếp cận các CSHT quy định theo Luật Hỗ trợ DNNVV của các DNNVV còn rất hạn chế do quy trình, thủ tục xét chọn, tuyển chọn, thẩm định kinh phí, thanh quyết toán kinh phí hỗ trợ từ ngân sách nhà nước còn khá rườm rà, nhiều thủ tục, gây tâm lý e ngại cho các DN khi tham gia các chương trình, đề án hỗ trợ của Nhà nước; chưa có một đầu mối thống nhất cung cấp các thông tin về CSHT cho DNNVV…

Mặt khác, quy định hiện hành về trình tự, thủ tục gia nhập thị trường có một số hạn chế, bất cập. Nếu so quốc tế và khu vực, quá trình thành lập DN và khởi sự kinh doanh (KSKD) ở Việt Nam tốn kém về thời gian, chi phí hơn và còn nhiều phức tạp. Theo báo cáo của Ngân hàng Thế giới, năm 2019, Việt Nam được xếp hạng 104/190 quốc gia và nền kinh tế về quá trình KSKD. Cụ thể, nếu đo bằng số thủ tục và thời gian, KSKD ở Việt Nam bao gồm tám bước thủ tục và khoảng 17 ngày làm việc, không kể ngày nghỉ và thời gian chờ. Tính riêng theo quy định của Luật DN, có 5 TTHC mà DN phải hoàn thành để có thể bắt đầu kinh doanh. Kết quả đầu ra PCI năm 2018 cũng cho thấy có 16% số DN cho biết phải chờ hơn một tháng mới có đủ tất cả giấy tờ cần thiết khác ngoài giấy chứng nhận đăng ký DN để chính thức đi vào hoạt động, chỉ tiêu này có dấu hiệu gia tăng trong 5 năm trở lại đây.

Theo chuyên gia kinh tế Trần Đình Thiên, nguyên Viện trưởng Kinh tế Việt Nam, mục tiêu có một triệu DN đăng ký theo luật hoạt động vào năm 2020 không quá quan trọng. Vấn đề cần quan tâm là làm sao DN Việt Nam thật sự lớn lên được và trở thành động lực chủ yếu cho phát triển kinh tế đất nước. Hiện nay, DN mới thành lập đang gặp nhiều rào cản từ TTHC, thuế, phí... Nghĩa là việc sửa đổi Luật DN không chỉ đơn thuần nhằm mục tiêu giải quyết các bất cập trong thi hành luật như sửa đổi điều khoản kém rõ ràng hoặc chưa cụ thể, mà mục tiêu lớn hơn là hỗ trợ DN có thể KSKD với chi phí rẻ hơn, an toàn hơn, qua đó tăng cường thu hút và huy động mọi nguồn lực, vốn đầu tư vào sản xuất, kinh doanh.

Chuyên gia kinh tế Bùi Trinh thì cho rằng, cần tư duy lại về phương thức tạo lập môi trường đầu tư, môi trường kinh doanh bình đẳng, công bằng cho tất cả các loại hình DN sản xuất, kinh doanh, tạo cơ hội cho các DN ngoài nhà nước tiếp cận đầu tư vào tất cả các lĩnh vực mà khu vực kinh tế nhà nước không nắm giữ. Đồng thời, cần chống tham nhũng vặt quyết liệt, giảm chi phí cho DN. Thành công phụ thuộc vào cải cách thể chế và hiện thực hóa các CSHT thích hợp.