Lành mạnh hóa thị trường cho vay tiêu dùng

THU THỦY, HẠNH DUNG

Thứ hai, 24/06/2019 - 12:51 AM (GMT+7)
Font Size   |         Print

Nhu cầu vay tiêu dùng của người dân ngày càng tăng. Ảnh: NAM ANH

Việc phát triển dịch vụ cho vay tiêu dùng (CVTD) nhằm đáp ứng nhu cầu tiêu dùng lành mạnh của các cá nhân mang lại tác động tích cực, đóng góp quan trọng vào tăng trưởng kinh tế của mỗi quốc gia, đồng thời ngăn chặn tình trạng cho vay tự phát trong xã hội (tín dụng “đen”). Các công ty tài chính (CTTC) cũ, mới đều đang đẩy mạnh cho vay tiêu dùng, phân khúc cho vay đầy tiềm năng. Tuy nhiên, theo các chuyên gia phân tích tài chính - tiền tệ, đã đến lúc phải nhìn nhận lại vấn đề này.

Kỳ 1: Cuộc đua giành thị phần cho vay tiền mặt

Từ chuyện tín dụng “đen” nở rộ…

Nhu cầu vay tiêu dùng của người dân ngày càng tăng, nhưng tiếp cận tín dụng tiêu dùng (TDTD) thông qua các kênh chính thống còn hạn chế đã vô tình tạo nên một thị trường màu mỡ cho tín dụng “đen”. Dù được các cơ quan chức năng cảnh báo rất nhiều, nhưng hoạt động tín dụng “đen” vẫn nở rộ và hoành hành, ảnh hưởng tiêu cực đến đời sống người dân. Có nhiều nguyên nhân dẫn tới tình trạng này, song nguyên nhân quan trọng là nhu cầu vay tiền của người dân là rất lớn, nhưng nhiều người chưa được tiếp cận dịch vụ tài chính của các tổ chức tín dụng (TCTD) hợp pháp dưới sự quản lý của Ngân hàng Nhà nước (NHNN), trong đó các tổ chức cho vay chủ yếu là các NHTM và các CTTC.

Theo ông Đàm Thế Thái, Phó Tổng giám đốc HD Saison, để vay được tiền từ NH, người vay phải có tài sản bảo đảm hoặc chứng minh được thu nhập, phải trải qua các quy trình xử lý kéo dài vài ngày, cung cấp nhiều loại chứng từ chứng minh. NH chủ yếu cho vay có thế chấp, nếu cho vay tín chấp thì sẽ hướng đến các khách hàng có thu nhập chuyển khoản qua NH, hoặc phải có hợp đồng lao động rõ ràng, với mức lương tương đối cao so mặt bằng chung. Trong khi khá nhiều người có nhu cầu tín dụng lại là lao động tự do, lao động phổ thông, không có hợp đồng lao động và không nhận lương qua chuyển khoản NH. Vì vậy, không phải ai cũng đủ điều kiện.

Chưa kể, nhiều người dân, nhất là những người có thu nhập thấp đến trung bình, chưa hội đủ điều kiện để tiếp cận nguồn tín dụng của NH, còn hạn chế về kiến thức tài chính. Do vậy, họ chưa được làm quen với các dịch vụ tài chính hiện đại và cũng không biết làm thế nào để vay được tiền từ các TCTD, trong khi tín dụng “đen” thì tràn lan trên thị trường và nhắm đến những đối tượng khách hàng thiếu thông tin, cần tiền ngay.

Nhiều người dù biết tín dụng “đen” là bất hợp pháp, lãi suất cắt cổ và do những đối tượng “xã hội đen” điều hành, nhưng họ vẫn vay do nghĩ rằng đây là giải pháp duy nhất để đáp ứng nhu cầu cấp thiết của mình. Nhiều khi người vay tín dụng “đen” cũng không lường hết những rủi ro, nguy hại sẽ xảy ra cho chính họ và gia đình.

Ông Đàm Thế Thái cho rằng, bản thân các NHTM cũng ngại cho những khách hàng dưới chuẩn vay tín dụng vì chi phí hoạt động cao và rủi ro lớn. Ngược lại, đối tượng có thu nhập thấp đến trung bình là khách hàng chính của các CTTC như HD Saison. Chính vì vậy, trải qua hơn 10 năm hình thành và phát triển, HD Saison đã đẩy mạnh phát triển mạng lưới giới thiệu dịch vụ về nông thôn, hải đảo, vùng sâu, vùng xa, thay vì chỉ tập trung ở các đô thị lớn. Các TCTD nên tăng cường các ưu đãi cho khách hàng, kiên trì giới thiệu dịch vụ đến từng khách hàng, giúp họ thay đổi nhận thức và dần hình thành thói quen vay tiêu dùng thay cho vay tín dụng “đen”. Người dân cần lưu ý khi lựa chọn kênh vay, cần có trách nhiệm với bản thân và gia đình, không nên vì mục đích vay nhanh gọn trước mắt mà tìm tới các nhóm tín dụng “đen”, dẫn đến nhiều hệ lụy nghiêm trọng sau này.

Nhiều người chưa được tiếp cận dịch vụ tài chính của các tổ chức tín dụng. Ảnh: NG.HẢI

… Đến cuộc đua cho vay tiền mặt

Theo đánh giá của các chuyên gia tài chính, thị trường TCTD với hình thức cho vay trả góp mua hàng đang trở nên bão hòa với việc ngày càng có nhiều CTTC chuyên CVTD mới xuất hiện. Chuyên gia phân tích của StoxPlus nhận định, cho vay tiền mặt là một cách hiệu quả để CTTC thâm nhập vào 48% dân số là phân khúc thu nhập phổ thông và thấp. Quy mô của khoản vay không có tài sản bảo đảm thường là 1 - 10 triệu đồng và quay vòng trong 30 ngày, lên tới 70 triệu đồng trong ba năm, tùy theo lịch sử tín dụng.

Kể từ khi chính thức giới thiệu thương hiệu TCTD Easy Credit tại TP Hồ Chí Minh và nhận được quyết định sửa đổi bổ sung nội dung giấy phép thành lập và cách thức hoạt động từ NHNN, EVN Finance, đã đẩy mạnh chủ trương cho vay tiền mặt, đáp ứng nhu cầu gia tăng của khách hàng cá nhân. Kể từ đầu tháng 10-2018, Easy Credit ra mắt thị trường gói cho vay tiền mặt. Khách hàng nhắm đến của DN là những người có thu nhập trung bình, với mức thu nhập tối thiểu hằng tháng 4,5 triệu đồng. Mới đầu, gói vay tiền mặt được DN này áp dụng tại 5 tỉnh, thành phố là TP Hồ Chí Minh, Đồng Nai, Bình Dương, Long An, Vũng Tàu, sau đó tiếp tục được triển khai tại 12 tỉnh đồng bằng sông Cửu Long, Đông Nam Bộ từ tháng 1-2019. Khoản vay bằng tiền mặt thấp nhất được Easy Credit áp dụng là 10 triệu đồng và tối đa không quá 90 triệu đồng, thời hạn vay từ 6 - 60 tháng tùy khoản vay. Mặt khác, sản phẩm CVTD bằng tiền mặt sẽ dễ dàng giúp Easy Credit giành được thị phần, đáp ứng được cầu vốn tiêu dùng tăng cao của khách hàng hiện nay. Với sản phẩm vay tiền mặt, Easy Credit áp dụng công nghệ xuyên suốt trải nghiệm của khách hàng, từ giai đoạn khách hàng nộp đơn vay vốn đến quá trình thẩm định, phê duyệt cho đến tất toán.

Tổng Giám đốc EVN Finance Bùi Xuân Dũng chia sẻ, EVN Finance nhắm đến mảng cho vay tiền mặt trước hết là do thị trường TCTD đã có nhiều đơn vị tham gia và liên kết phát triển dịch vụ này với các điểm bán, cửa hàng của nhiều thương hiệu, sản phẩm tiêu dùng…

Không chỉ có Easy Credit, SHB Finance tham gia thị trường TCTD kể từ 8-2018, với vốn điều lệ 1.000 tỷ đồng thuộc sở hữu 100% vốn của SHB cũng nhắm đến mảng cho vay tiền mặt tiêu dùng. Ngay từ thời điểm ra mắt, SHB Finance đã triển khai bán hàng toàn diện qua việc ra mắt gói sản phẩm cho vay tiền mặt tín chấp và khởi động kênh tư vấn dịch vụ, đăng ký vay trực tuyến.

Chủ tịch HĐQT SHB Đỗ Quang Hiển cho biết, với sản phẩm CVTD tiền mặt chủ đạo, SHB Finance đang thể hiện chiến lược tập trung, đáp ứng nhu cầu của đông đảo khách hàng đại chúng với mức thu nhập trung bình từ ba triệu đồng/tháng. Trước mắt, SHB Finance triển khai dịch vụ tại 5 tỉnh, thành phố gồm: Hà Nội, TP Hồ Chí Minh, Bình Dương, An Giang, Kiên Giang và sẽ có mặt tại gần 30 tỉnh, thành phố.

Tương tự, việc CTTC CP Xi-măng đổi tên thành CTTC CP Tín Việt (VietCredit Finance), hay SEABank mua lại toàn bộ vốn góp của Tập đoàn VNPT tại CTTC Bưu điện cũng nhắm đến mục tiêu cho vay tiền mặt. Ngoài ra, một số tập đoàn nước ngoài (như Shinhanbank, Tập đoàn Lotte) hay nhiều NH trong nước (Vietcombank, ACB, OCB) cũng muốn gia nhập thị trường này trong thời gian tới. Thực tế, không chỉ những “tân binh” vừa tham gia thị trường nhắm đến phân khúc CVTD tiền mặt mà ngay cả những CTTC thâm niên hoạt động lâu năm tại thị trường Việt Nam cũng đẩy mạnh sản phẩm này.

Đơn cử, Home Credit từng công bố con số tăng trưởng cho vay tiền mặt đến 80% chỉ trong bốn tháng đầu năm 2016, song kể từ đó đến nay, con số về CVTD tiền mặt luôn được DN này giữ bí mật. Hay FE Credit còn triển khai cả chương trình “tiền mặt nhanh”, giải ngân tiền mặt trong hạn mức thẻ tín dụng chỉ bằng một cuộc gọi thông thường; phí rút tiền mặt chỉ 1%; miễn phí lãi suất lên đến 45 ngày.

Trong bối cảnh cạnh tranh trên thị trường tài chính, tiêu dùng ngày càng gay gắt, các CTTC đã có tên tuổi như: Home Credit, FE Credit hay HD Saison vẫn giữ vai trò chiếm lĩnh và gần như trải khắp trên thị trường truyền thống, chủ yếu cho vay tiền mặt, trả góp tại các cửa hàng bán lẻ. Thậm chí, mỗi điểm bán lẻ còn có đến hai - ba CTTC cùng hoạt động để cho vay mua hàng trả góp.

Để khai thác được “mỏ vàng” TDTD, các CTTC mới gia nhập thị trường bắt buộc phải tung chiêu mới. Cụ thể, bên cạnh cho vay trực tiếp ở cửa hàng, hầu hết các CTTC đều đẩy mạnh phát hành thẻ tín dụng, cho vay tiền mặt hạn mức cao để thâm nhập phân khúc khách hàng chưa có tài khoản NH và thu nhập thấp.

Giới chuyên gia cũng đánh giá, đây là cách hiệu quả để thâm nhập phân khúc khách hàng có thu nhập phổ thông và thấp. Các CTTC mới tập trung cạnh tranh mở rộng thị phần thay vì cho vay mua hàng trả góp. Dự báo trong thời gian tới, cuộc đua giành thị phần cho vay tiền mặt sẽ càng nóng lên.

(Còn nữa)