Góc khuất báo cáo

DIỄM HƯƠNG

Thứ ba, 09/04/2019 - 06:31 PM (GMT+7)
Font Size   |         Print

Tại cuộc tọa đàm được tổ chức mới đây, một lãnh đạo ngành chứng khoán đã nêu ý kiến về việc phải quy trách nhiệm với báo cáo của công ty chứng khoán (CTCK).

Ý kiến này lập tức nhận được nhiều sự quan tâm của giới đầu tư chứng khoán bao gồm cả ý kiến ủng hộ và cả phản biện. Một giám đốc phân tích than thở: “em biết sống sao đây?”. Trong khi một nhà đầu tư (NĐT) khác lại cho rằng, dù chỉ là ý kiến cá nhân thì cũng góp phần giảm thiểu những báo cáo phân tích “có mùi”.

Không phải vô cớ mà ý kiến có phần cứng rắn này được nêu ra, nhất là từ trước đến nay các CTCK vẫn thường công bố báo cáo chỉ mang tính tham khảo và được hiện một cách khách quan. Và thực tế thì đứng ở nhiều góc nhìn, sự nghi ngờ là không tránh khỏi. Đơn cử, sau khi CTCK phát hành báo cáo khuyến nghị về cổ phiếu (CP) nào đó, giá CP đó lập tức tăng trong ngắn hạn.

Người ủng hộ thì cho rằng, CTCK rất nhạy bén trong việc bắt sóng thị trường, nhưng ý kiến khác lại nghi ngờ có gì khuất tất phía sau. Ở đây cũng có nhiều giả thiết, chẳng hạn một “đội lái” hay “nhà cái” nào đó mượn chuyện CTCK ra báo cáo để đánh lên CP cho có tính khách quan. Thậm chí, một số NĐT còn suy luận ngược rằng, có báo cáo, chắc sẽ có nhà cái tranh thủ, CP lên, nên NĐT mua vào mà không biết rằng chính nhiều người hành động giống mình là tác nhân đẩy giá CP. CTCK rơi vào tình huống này quả thật rất khó khăn, nếu im lặng theo kiểu “cây ngay không sợ chết đứng” thì những nghi kỵ vẫn xuất hiện, nhưng nếu lên tiếng thì có người lại cho rằng “chắc có gì đó mới phải thanh minh”.

Nhưng áp lực kể trên, thực tế cũng không nhằm nhò gì so những áp lực phía sau mà bộ phận phân tích của CTCK phải đối mặt. Trong những lúc trà dư tửu hậu, dân phân tích (analyst) vẫn nói đến một giả thiết dù khó kiểm chứng nhưng cũng đáng suy ngẫm, chẳng hạn, nếu một quỹ đầu tư có cổ phần tại một CTCK thì liệu quỹ này có thể tác động để CTCK phát hành báo cáo “nói tốt” cho những CP khác của mình hay không? Giả sử như áp lực này có, cũng không dễ để kiểm chứng vì ảnh hưởng của quỹ đầu tư trong vai trò cổ đông lớn tại doanh nghiệp (DN) là những câu chuyện nội bộ. Đã từng có trường hợp phòng phân tích của một CTCK lớn, ghét nhau ra mặt với một quỹ nước ngoài và nói một cách cường điệu là sự xung đột này nhằm bảo đảm tính độc lập.

Những vụ xung đột giữa CTCK và DN chung quanh các báo cáo phân tích vốn xảy ra như cơm bữa. Giám đốc một quỹ đầu tư kể lại, thời anh còn làm analyst, trong khi rất nhiều chuyên gia khuyến nghị mua một CP công nghệ thì anh lại nhận định rằng giá CP đã ở gần đỉnh. Thậm chí, sếp của anh còn nói nửa đùa nửa thật là trước khi công bố báo cáo nên tìm sẵn một căn nhà ngoài đảo. Rồi cũng có chuyện CTCK công bố báo cáo mà phía DN cho là quá “phũ”, gây áp lực, cũng buộc CEO của CTCK vào cuộc, xin lỗi, giảng hòa.

Trong những trường hợp này, rõ ràng analyst cũng phải chịu những áp lực không đáng có. Những vụ việc kiểu này đôi khi có thể khiến các báo cáo phân tích có phần nể nang, hoặc thậm chí thiếu đi sự trực diện, chính xác. NĐT khi tiếp cận nếu không tinh ý hoàn toàn có thể bị thiệt hại. Có lẽ, đã đến lúc các CTCK phải ý thức hơn nữa với bộ phận phân tích, để vừa bảo đảm tính khách quan, vừa bảo đảm cả quyền lợi cho analyst của mình.