Số phận của những “cô dâu trẻ em”

TRẦN ANH (BIÊN DỊCH)

Thứ tư, 13/03/2019 - 02:50 PM (GMT+7)
Font Size   |         Print

Một đám cưới với cô dâu trẻ em ở Ấn Độ. Ảnh: GETTY IMAGES

Dù giới chức nhiều quốc gia đã có những biện pháp nhằm hạn chế tình trạng trẻ em nữ bị ép phải lấy chồng, song tình trạng này vẫn diễn ra tại nhiều nơi trên thế giới. Không chỉ tiếp tay cho bọn buôn người, nạn tảo hôn còn khiến cuộc đời những “cô dâu nhí” rơi vào hoàn cảnh vô cùng bi đát…

Đấu giá… cô dâu

Theo Reuters, mới đây, một vụ đấu giá cô dâu nhí người Nam Sudan đã ngang nhiên diễn ra trên Facebook. Theo đó, Nyalong Ngong Deng, 16 tuổi, bị đăng ảnh lên trang mạng này kèm theo nội dung yêu cầu đấu giá, ai trả giá cao nhất sẽ được lấy cô bé về làm vợ. Trong số năm người đàn ông tham gia đấu giá Nyalong Ngong Deng có cả một quan chức của Chính phủ Nam Sudan. Kết quả cuối cùng, một doanh nhân giàu có đã “mua” được cô bé khi đồng ý trả cho gia đình cô 530 con bò, ba chiếc ô-tô và 10.000 USD. Sau đó đám cưới diễn ra tại bang Eastern Lakes và những bức ảnh chụp “cô dâu nhí” mặc áo cưới mầu trắng đã được chia sẻ trên các trang mạng xã hội.

Ngay khi xuất hiện trên Facebook, sự việc lập tức vấp phải những chỉ trích của dư luận ở Nam Sudan và quốc tế. Ông George Otim, Giám đốc một tổ chức về quyền trẻ em ở Nam Sudan cho biết: “Chuyện một cô bé được đem bán để lấy chồng trên mạng xã hội lớn nhất thế giới là không thể chấp nhận được. Cô bé này bị đối xử chẳng khác gì một đồ vật”. Otim khuyến khích các bé gái rơi vào tình huống tương tự cần trình báo cảnh sát lập tức. Nhà hoạt động này cũng kêu gọi Chính phủ Nam Sudan điều tra vụ việc, có hình thức kỷ luật nặng với quan chức tham gia vụ đấu giá, và ông nhận định: “Kết hôn với trẻ em là vi phạm nghiêm trọng về nhân quyền và là một hình thức bạo lực đối với trẻ em nữ. Nó có thể gây ra hậu quả sâu sắc đến mạng sống, sức khỏe, giáo dục, phát triển và hạnh phúc của đứa trẻ”.

Trong khi đó, Tổ chức từ thiện Equality Now đã lên tiếng chỉ trích các nhà điều hành của Facebook. Theo họ, các nhà quản lý của mạng xã hội lớn nhất thế giới đã không kiểm soát chặt chẽ những nội dung được đăng tải trên mạng xã hội này. Họ cũng cho rằng, vụ việc sẽ tạo ra tiền lệ nguy hiểm khi các gia đình có con gái có thể sử dụng các mạng xã hội để kiếm những món tiền lớn.

Trước phản ứng của dư luận, Facebook đã xóa bài viết với nội dung đấu giá kể trên, song mọi thứ dường như là quá muộn, khi đám cưới của cô bé 16 tuổi đã được tổ chức. Sau đó Facebook cho biết đã cải tiến phương pháp quản lý để xác định hiệu quả hơn các thông tin vi phạm chính sách của mình, trong đó có việc tăng gấp hai lần đội ngũ quản lý và kiểm soát an toàn nội dung lên hơn 30.000 người và đầu tư nhiều hơn về công nghệ. Mạng xã hội này cũng cam kết rằng, bất kỳ hình thức buôn người nào, cho dù là bài đăng, trang quảng cáo hoặc đưa thông tin trong nhóm... đều bị cấm trên nền tảng Facebook.

Nạn tảo hôn khiến nhiều cô dâu trẻ em ở Nam Sudan đối mặt cuộc sống không có tương lai. Ảnh: GETHIN CHAMBERLAIN

Hệ lụy nghiêm trọng

Theo số liệu của Quỹ Nhi đồng LHQ (UNICEF), 52% số trẻ em gái ở Nam Sudan kết hôn trước 18 tuổi. Không chỉ tại Nam Sudan, mà Ấn Độ, Malaysia, Beirut, Lebanon,… cũng là những quốc gia có số lượng các vụ trẻ em bị ép phải lấy chồng sớm khá lớn. Trong số đó, Ấn Độ có số “cô dâu trẻ em” cao nhất thế giới với khoảng 17 triệu trẻ em kết hôn trong độ tuổi dưới 18. Ở Lebanon, một nghiên cứu mới đây cho thấy khoảng 4-15% nữ giới Lebanon kết hôn khi chưa đến 18 tuổi.

Nghèo đói, bất ổn, bất bình đẳng giới ở các quốc gia nói trên là những nguyên nhân khiến gia đình các bé gái cho rằng kết hôn sớm là con đường giúp họ thoát nghèo. Đối với nhiều người cao tuổi tại các địa phương nghèo, nơi tập tục tảo hôn vẫn diễn ra, thời gian tối ưu cho một cô gái kết hôn là “càng trẻ càng tốt”. “Con gái học càng cao, tuổi càng lớn thì của hồi môn càng phải nhiều”, Rajni Devi sống ở làng Bhauna Mau, bang Uttar Pradesh (Ấn Độ) cho biết. Dù đã bị cấm, song tập tục đưa của hồi môn vẫn còn phổ biến ở quốc gia này.

Ngoài ra, hôn nhân trẻ em được cho là còn liên quan vấn đề danh dự gia đình. Con gái lớn tuổi mà vẫn chưa kết hôn sẽ khiến nhiều người trong gia đình và họ hàng bẽ mặt. Ở những vùng nghèo đói, các bậc phụ huynh và ngay cả một số bé gái tin rằng kết hôn là giải pháp bảo đảm tương lai của họ. Cho con gái kết hôn sẽ giúp phụ huynh giảm được chi phí nuôi dạy con.

Không chỉ vậy, vấn đề cơ sở hạ tầng cũng là nguyên nhân khiến nhiều gia đình quyết định để con gái kết hôn sớm. Nhiều ngôi làng ở nông thôn không có trường trung học nên các bé gái phải đi quãng đường xa để đến trường khiến cha mẹ họ lo ngại về sự an toàn. Do đó, họ buộc con gái mình phải nghỉ học để kết hôn sớm.

Dù vậy, theo ông Dhuwarakha Sriram, chuyên gia bảo vệ trẻ em và trẻ vị thành niên của UNICEF ở Ấn Độ, hôn nhân trẻ em có thể gây ra những hậu quả vô cùng nghiêm trọng như ảnh hưởng sức khỏe, khả năng sinh sản, tâm lý, tri thức và khả năng lao động. Giới chức Ấn Độ còn phát hiện không ít cô dâu trẻ em bị bán vào các nhà chứa, hoặc trở thành nô lệ trong các gia đình giàu có. Mới đây, một cô dâu trẻ em đã được giới chức Ấn Độ giải cứu trong tình trạng kiệt sức khi bị buộc phải làm việc quá mức tại một trang trại sau khi kết hôn.

Theo Reuters, nhà chức trách các nước đã có những biện pháp nhằm chấm dứt tình trạng trẻ em gái bị buộc lấy chồng sớm. Tại Ấn Độ, chính phủ nước này quy định độ tuổi được phép kết hôn là 18 đối với nữ và 21 đối với nam. Các bậc cha mẹ sẽ bị phạt 100.000 rupee (khoảng 1.535 USD) và hai năm tù giam nếu bị phát hiện tổ chức đám cưới cho con cái dưới độ tuổi này.

Tại Nam Sudan và Lebanon, nhiều tổ chức quốc tế hoạt động vì quyền lợi trẻ em đã thực hiện cuộc vận động chống lại nạn “cô dâu nhí”, nhằm gia tăng áp lực buộc chính phủ các nước này thay đổi luật và hình sự hóa nạn tảo hôn. Để tuyên truyền, vận động các gia đình chấm dứt tình trạng này, các tổ chức trên liên tục đăng tải trên website của họ những câu chuyện có thật về các cô bé lấy chồng sớm và chịu đau khổ, thậm chí một số còn bị chính người chồng ra tay sát hại.

Tuy nhiên, theo các chuyên gia về trẻ em thì “phép vua phải thua lệ làng”. Dù đã có những hình thức xử phạt cũng như đẩy mạnh tuyên truyền, song các vụ trẻ em gái bị ép lấy chồng vẫn tiếp tục diễn ra, đặc biệt là ở các địa phương nghèo, có trình độ dân trí không cao. Thực trạng đó đang đòi hỏi các nước trên thế giới cần phải có những biện pháp mạnh tay và chính sách vận động sâu rộng hơn nữa.