Kỷ lục không mong muốn

TRẦN ANH (BIÊN DỊCH)

Chủ nhật, 20/01/2019 - 02:58 PM (GMT+7)
Font Size   |         Print

Do các đầu bếp nghỉ việc, Tổng thống Trump phải mua đồ ăn nhanh chiêu đãi khách đến Nhà trắng. Ảnh: USD TODAY

Những bất đồng giữa Tổng thống Donald Trump và Quốc hội Mỹ hiện do đảng Dân chủ kiểm soát liên quan việc xây dựng bức tường biên giới đã khiến Chính phủ nước này phải đóng cửa một phần. Dù tình trạng này đã bước sang tuần thứ tư và được ghi nhận là kéo dài nhất từ trước tới nay, nhưng cả Tổng thống lẫn Quốc hội Mỹ vẫn chưa có giải pháp cụ thể nào để chấm dứt.

Nhiều lần đóng cửa

Theo CNN, trong lịch sử, Chính phủ Mỹ đã từng nhiều lần phải đóng cửa. Tình trạng này xảy ra khi Tổng thống và Quốc hội không đạt được một thỏa thuận về ngân sách, dẫn tới việc thiếu ngân sách giúp một số cơ quan chính phủ duy trì hoạt động và chính phủ buộc phải đóng cửa. Khi chính phủ đóng cửa, các dịch vụ công ích cũng tạm thời ngừng hoạt động.

Tính từ lần đầu vào năm 1976 tới trước ngày 22-12-2018, Chính phủ Mỹ đã có tới 20 lần ngừng hoạt động vì nhiều căn nguyên khác nhau. Lần đầu chính phủ “xứ cờ hoa” phải đóng cửa là dưới thời cố Tổng thống Gerald Ford. Nguyên nhân khiến chính phủ phải tạm ngưng mọi hoạt động trong 10 ngày là do Tổng thống thứ 38 của Mỹ bác bỏ một dự luật tài trợ ngân sách trị giá 56 tỷ USD cho Bộ Lao động, và Bộ Y tế, Giáo dục và Phúc lợi.

Kể từ sau lần đóng cửa trên, việc đóng cửa Chính phủ Mỹ diễn ra hầu hết dưới thời các Tổng thống Mỹ tiếp theo. Cụ thể, trong giai đoạn cầm quyền của cựu Tổng thống Jimmy Carter (1977 - 1981), Chính phủ Mỹ từng có tới năm lần tuyên bố đóng cửa. Trong số đó, lần đóng cửa lâu nhất kéo dài 18 ngày vào năm 1978, do Quốc hội Mỹ không đồng tình một khoản chi ngân sách bị cho là phi lý trị giá 37 tỷ USD cho quốc phòng mà ông Carter đề xuất.

Khi bàn đến việc đóng cửa của Chính phủ Mỹ, không thể không nhắc tới cố Tổng thống Ronald Reagan, bởi trong thời gian ông tại nhiệm từ năm 1981 tới năm 1989, Chính phủ Mỹ đã phải đóng cửa tám lần. Đây là kỷ lục về số lần đóng cửa Chính phủ Mỹ mà chưa vị tổng thống nào có thể “xô đổ”. Mặc dù vậy, dưới thời ông Reagan, những lần Chính phủ Mỹ ngưng hoạt động đều kéo dài không quá ba ngày nên được đánh giá không quá nghiêm trọng, không gây ra những tác động lớn.

Trong khi đó, vào năm 1990, dưới thời cố Tổng thống George H.W. Bush (Bush cha), Chính phủ Mỹ chỉ đóng cửa một lần trong ba ngày. 5 năm sau đó, người kế nhiệm ông là cựu Tổng thống Mỹ Bill Clinton đã phải đóng cửa Chính phủ Mỹ hai lần. Trong đó, lần thứ hai đóng cửa đã kéo dài tới 21 ngày, trở thành lần đóng cửa dài nhất và nghiêm trọng nhất trong lịch sử cho đến trước ngày 22-12-2018.

Dưới thời cựu Tổng thống Barack Obama, Chính phủ Mỹ cũng phải trải qua đợt đóng cửa được đánh giá là nghiêm trọng thứ hai trong lịch sử. Vào lúc 0 giờ 1 phút ngày 1-10-2013, Chính phủ Mỹ buộc phải ngừng hoạt động trong 16 ngày sau khi Quốc hội không đồng ý khoản ngân sách cho một năm tài khóa liên quan gói bảo hiểm “Obamacare” do ông Obama đề xuất.

Biếm họa của LUO JIE

Không chịu nhượng bộ

0 giờ ngày 22-12-2018, Tổng thống Mỹ Donald Trump tuyên bố đóng cửa một phần Chính phủ Mỹ sau khi các Thượng nghị sĩ đảng Cộng hòa của ông thất bại trong việc tập hợp đủ số phiếu cần thiết để thông qua khoản ngân sách 5,6 tỷ USD mà Tổng thống Trump yêu cầu để xây dựng bức tường biên giới ngăn Mỹ với Mexico. Trước đó, Chính phủ Mỹ từng phải đóng cửa hai lần liên tiếp chỉ trong ba tuần cũng do những mâu thuẫn tương tự nhưng đều diễn ra không lâu, một trong số đó chỉ kéo dài trong vài giờ đồng hồ.

Theo CNN, xây dựng bức tường biên giới là một trong những cam kết trong chiến dịch tranh cử của ông Trump. Tổng thống Mỹ cho biết, việc này nhằm ngăn chặn dòng người tị nạn và tội phạm từ Mexico tràn vào Mỹ, bảo đảm an ninh cho nước Mỹ. Tuy nhiên, đảng Dân chủ kiểm soát Hạ viện lại kịch liệt phản đối bức tường này, cho rằng việc xây dựng bức tường là hành động vô đạo đức, không đem lại hiệu quả, đồng thời khẳng định sẽ chỉ thông qua mức chi 1,3 tỷ USD cho việc xây dựng bức tường.

The New York Times cho biết, lần này, Chính phủ Mỹ chỉ phải đóng cửa một phần vì nhiều cơ quan đã được cấp ngân sách cho năm tài khóa 2019 từ trước. Dù vậy, tình trạng chính phủ đóng cửa đã gây ra những thiệt hại nặng nề. Ước tính, gần 800.000 nhân viên thuộc các cơ quan liên quan bị chậm trả lương hoặc phải nghỉ ở nhà do các cơ quan đã hết ngân sách hoạt động. Các đầu bếp trong Nhà trắng cũng không phải là ngoại lệ. Tổng thống Mỹ thậm chí phải tự bỏ tiền túi để mua đồ ăn nhanh chiêu đãi khách. Không chỉ vậy, ít nhất một sân bay đã phải dừng hoạt động một đường bay do thiếu nhân viên an ninh, vì họ không nhận được lương trong những ngày qua. Ước tính, đợt đóng cửa này gây thiệt hại khoảng 6 tỷ USD cho nền kinh tế Mỹ.

Trước tình trạng đó, phe Dân chủ đã yêu cầu ông Trump mở lại chính phủ trước khi tiếp tục đàm phán về an ninh biên giới. Thượng nghị sĩ đảng Cộng hòa Lindsey Graham cũng đề nghị Tổng thống Mỹ mở cửa chính phủ tạm thời để cho phép các cuộc đàm phán được tiếp tục nhằm tìm giải pháp chất dứt tình trạng bế tắc chính trị hiện nay. Nhưng ngày 14-1 vừa qua, Tổng thống Donald Trump đã kiên quyết từ chối. Tham dự một hội nghị ở New Orleans (Mỹ), ông Trump cho biết: “Tôi đã từ chối lời đề nghị này. Tôi không thấy hứng thú. Tôi muốn việc xây bức tường được giải quyết. Tôi không muốn trì hoãn nó. Để giữ an toàn cho người dân Mỹ, tôi sẽ không bao giờ lùi bước”.

Trước đó, ông Trump cũng từng đe dọa sẽ dùng quyền Tổng thống để ban bố tình trạng khẩn cấp do cuộc khủng hoảng buôn lậu ma túy, phụ nữ và trẻ em ở biên giới để huy động ngân sách từ các nguồn quỹ khác, xây một phần bức tường biên giới mà không cần Quốc hội thông qua. Dù vậy, đảng Dân chủ phản đối kế hoạch trên và đe dọa sẽ kiện ra tòa nếu ông Trump làm như vậy. Một số thành viên của đảng Cộng hòa cũng đã bày tỏ lo ngại trước việc nếu tổng thống sử dụng quyền này.

Song bước sang tuần thứ tư, cũng là lần lâu nhất Chính phủ Mỹ phải đóng cửa một phần, Tổng thống Mỹ và Quốc hội vẫn thể hiện những động thái cứng rắn, không chịu nhượng bộ. Giới phân tích cho rằng, nếu không thể tìm ra giải pháp nhanh chóng trong những ngày tới, thế bế tắc giữa Tổng thống Mỹ và đảng Dân chủ thậm chí có thể bước vào giai đoạn chia rẽ sâu sắc, gây ra hậu quả vô cùng nghiêm trọng cho các hoạt động của chính phủ, cũng như gây thiệt hại nặng nề về tài chính.