Tranh cãi từ việc Mỹ rút quân khỏi Syria

TRẦN ANH (TỔNG HỢP)

Thứ hai, 07/01/2019 - 10:58 AM (GMT+7)
Font Size   |         Print

Biếm họa của BRAMHALL

Vào ngày cuối cùng của năm 2018, Tổng thống Mỹ Donald Trump đăng tải một thông điệp trên tài khoản Twitter, trong đó cho biết quân đội nước này sẽ rút hoàn toàn khỏi Syria trong vòng bốn tháng tới. Dù đã nới thời hạn thêm khoảng ba tháng so với lúc đầu, song tuyên bố của Tổng thống Trump về việc rút quân khỏi Syria vẫn gây nhiều tranh cãi về những nguy cơ tiềm tàng từ quyết định này.

Quyết định bất ngờ

Ngày 19-12-2018, Tổng thống Donald Trump bất ngờ tuyên bố sẽ rút toàn bộ 2.000 quân Mỹ ra khỏi Syria. Ông Trump cho rằng “Mỹ đã đánh bại tổ chức khủng bố tự xưng Nhà nước Hồi giáo (IS) và giờ đây quân đội Mỹ không còn lý do gì để tiếp tục ở lại quốc gia này”. Ngày 28-12, một nhóm quân đầu tiên gồm khoảng 50 binh sĩ Mỹ đã lên xe bọc thép và xe tải quân sự rời khỏi Syria, để lại một nhà kho rộng 400 m2 ở tỉnh Al-Hasakah.

Theo CNN, quyết định bất ngờ của Tổng thống Donald Trump và các động thái đầu tiên sau tuyên bố trên đã khiến nhiều nghị sĩ Quốc hội Mỹ và lãnh đạo một số nước đồng minh phải “choáng váng”. Nhiều nghị sĩ đảng Dân chủ đánh giá, việc rút quân khỏi Syria của ông Trump là “sai lầm khủng khiếp”, đồng nghĩa với việc cho phép các chiến binh thánh chiến có cơ hội tập hợp lại và nhen nhóm mối đe dọa khủng bố mới không chỉ ở Syria mà còn lan rộng hơn ở châu Âu và các nơi khác.

Đồng quan điểm với các nghị sĩ đảng Dân chủ Mỹ là các đồng minh Anh, Pháp và Đức. Sau khi Tổng thống Mỹ đưa ra tuyên bố, người đồng cấp Pháp, ông Emmanuel Macron đã chỉ trích Tổng thống Trump không phải là đồng minh đáng tin cậy trong cuộc chiến chống khủng bố. Trong chuyến thăm căn cứ quân sự ở N’Djamena (CH Chad), Tổng thống Macron phát biểu: “Làm đồng minh nghĩa là phải chiến đấu kề vai sát cánh, một đồng minh phải đáng tin cậy và phải hợp tác với các đồng minh khác. Nếu nói về Mỹ, tôi rất lấy làm tiếc cho quyết định rút khỏi Syria của ông Trump”.

Không những không nhận được sự ủng hộ từ các phe đối lập, ngay cả những nhân vật thân tín nhất của ông Trump cũng lên tiếng phản đối quyết định rút quân Mỹ khỏi Syria của ông. Ngày 20-12, Bộ trưởng Quốc phòng Mỹ James Mattis đã viết một lá thư xin từ chức gửi Tổng thống. Nguyên nhân từ chức của ông Mattis được cho là do mâu thuẫn với Tổng thống Donald Trump về chính sách ngoại giao, trong đó có quyết định rút quân Mỹ khỏi Syria và quan hệ của nước này với các đồng minh. Người đứng đầu Lầu năm góc bày tỏ rằng ông không thể tiếp tục phục vụ người không tôn trọng các đồng minh then chốt.

Trong khi đó, phát biểu ý kiến tại cuộc họp báo lớn cuối năm 2018, Tổng thống Nga V.Putin nhận định, quyết định rút quân khỏi Syria của Tổng thống Mỹ Donald Trump là đúng đắn. Ông Putin cho rằng, sự hiện diện quân sự của Mỹ ở Syria là bất hợp pháp và không tuân theo nghị quyết của Hội đồng Bảo an LHQ về chống khủng bố. Theo nghị quyết này, bất cứ ai muốn chống khủng bố trên lãnh thổ một quốc gia khác nhất thiết phải được quốc gia đó cho phép. Chỉ có Nga và Iran được Tổng thống Syria Bashar al-Assad mời đưa lực lượng quân sự tới đất nước này để chống khủng bố.

Các tay súng người Kurd tại Syria. Ảnh: EPA

Nguy cơ tiềm tàng

Theo CNN, quyết định rút quân khỏi Syria của Tổng thống Mỹ tiềm ẩn nhiều mối nguy. Những nạn nhân đầu tiên của quyết định này được cho là các tay súng thuộc Đơn vị bảo vệ nhân dân người Kurd, lực lượng vốn được Mỹ hỗ trợ trong cuộc chiến chống IS tại Syria. Đây là lực lượng nòng cốt của Các lực lượng dân chủ Syria (SDF), kiểm soát khoảng một phần tư lãnh thổ Syria với sự hậu thuẫn của Mỹ.

Các tay súng người Kurd là lực lượng mà Tổng thống Thổ Nhĩ Kỳ Recep Tayyip Erdogan cho là có liên hệ với đảng Công nhân người Kurd (PKK). Và PKK bị Thổ Nhĩ Kỳ và các đồng minh phương Tây liệt vào danh sách các nhóm khủng bố. Do đó, ngay sau khi dòng tin của Tổng thống Mỹ được đăng tải trên Twitter, ông Erdogan đã tuyên bố sẽ quét sạch các tay súng này. Trước đây, Thổ Nhĩ Kỳ luôn phải hành động cẩn trọng từng bước một tại Syria vì lo ngại sự hiện diện của Mỹ.

Trong khi đó, các chuyên gia chống khủng bố cho rằng, dù đã chịu những tổn thất nặng nề từ các cuộc tiến công của liên minh quốc tế do Mỹ đứng đầu, khiến nhiều thủ lĩnh và tay súng bị tiêu diệt, mất hầu hết các vùng đất mà chúng kiểm soát tại Syria và Iraq, song IS vẫn có thể trỗi dậy sau khi Mỹ rút quân và tiến hành những cuộc tiến công đẫm máu. Trước đây, IS đã từng hồi sinh tại Iraq sau khi cựu Tổng thống Mỹ Barack Obama, người muốn chấm dứt chiến dịch quân sự từ thời chính quyền tiền nhiệm, rút quân khỏi nước này.

Theo cựu nhân viên ngoại giao Mỹ, ông Ilan Goldenberg, lực lượng kế cận của IS có thể sẽ tái sinh, từ đó lại thôi thúc Mỹ tiến hành chiến dịch can thiệp quân sự mới. Trên tài khoản Twitter, ông Ilan cho biết: “Chúng ta sắp lặp lại đúng sai lầm tại Trung Đông mà chúng ta từng phạm phải nhiều lần trong suốt 20 năm qua”.

Mặc dù IS đã mất gần như toàn bộ địa bàn hoạt động tại Syria, song tổ chức này được cho là vẫn còn hàng nghìn tín đồ sẵn sàng tiến hành các cuộc tiến công ở nước ngoài. Nhiều chiến binh thánh chiến của IS cũng được cho là đang trà trộn vào dòng người di cư tới châu Âu. Quyết định rút quân khỏi Syria của ông Trump đồng nghĩa với việc Mỹ sẽ bỏ rơi Anh và Pháp, các quốc gia được cho là đã âm thầm triển khai nhiều binh sĩ tại Syria.

Theo The Guardian, dù Mỹ tuyên bố rút quân khỏi Syria, nhưng hai lực lượng hậu thuẫn chính quyền Tổng thống Syria Bashar al-Assad là Nga và Iran, chưa cho thấy dấu hiệu sẽ rời đi. Nga vẫn luôn coi Syria là một đồng minh lâu năm của Moscow, là “quân bài” chiến lược để khôi phục vai trò toàn cầu của nước này. Jonas Parello-Plesner, nhà ngoại giao Đan Mạch tại Viện Nghiên cứu Hudson có trụ sở tại Washington D.C (Mỹ) cho rằng quyết định rút quân của Tổng thống Trump sẽ đặt Nga vào vị thế của quốc gia bảo trợ quyền lực tại Syria. Trong khi đó, cựu Thủ tướng Bỉ Guy Verhofstadt nhận định việc Mỹ rút quân sẽ là chiến thắng đối với Nga, Iran và chính quyền Syria.

Ngay đối với Mỹ, quyết định của Tổng thống Trump có thể tác động tới chính trị quốc gia này. Tương tự người tiền nhiệm Obama, ông Trump đã kêu gọi Mỹ chấm dứt các hành động can thiệp quân sự ở nước ngoài trong dài hạn vì cho rằng đây là động thái gây tốn kém. Giới phân tích nhận định, dù quyết định của Tổng thống Mỹ là đúng đắn, song khi được đưa ra trong thời điểm không thích hợp, quyết định này tiềm ẩn nhiều mối nguy và thậm chí có thể phản tác dụng.