Ký ức đau thương ở xóm An Kim Tiền

BÀI & ẢNH: THANH NGHỊ

Thứ năm, 25/04/2019 - 04:42 PM (GMT+7)
Font Size   |         Print

Ông Thoàn và ông Tư cùng nhớ lại ký ức đau thương.

Từ chợ Quán Rường (thôn An Mỹ 2, xã Tam An, huyện Phú Ninh, tỉnh Quảng Nam) trên tỉnh lộ 615 rẽ vào các hẻm bê-tông theo hướng nam, đi khoảng 400 mét là đến xóm An Kim Tiền - nơi đã xảy ra vụ lính Mỹ thảm sát 22 cán bộ, chiến sĩ và người dân, trong đó có hai trẻ em vào ngày 17 tháng Giêng âm lịch năm 1968.

Trong những ngày tháng Tư lịch sử, chúng tôi gặp gỡ những chứng nhân để tìm hiểu vụ thảm sát đau thương này. Ông Lê Đình Thoàn (ngụ thôn Phú Trung, xã Tam Phước, nguyên cán bộ Ban An ninh xã Kỳ Mỹ, nay là xã Tam An) cho biết: Trước khi cuộc hành quân càn quét diễn ra, thôn 2, thôn 3 (xã Kỳ Mỹ) là vùng trú ngụ của các lực lượng vũ trang cách mạng. Nơi đây có tuyến giao thông hào và các hầm bí mật men theo các bờ vườn nhà dân dài khoảng hai cây số. Nhân dân làm các hầm nổi, hầm chìm để tránh bom, đạn, pháo của địch.

Vào cuối năm 1967, đầu năm 1968, địch mở nhiều cuộc hành quân, càn quét vào khu vực này nhưng đều bị các lực lượng vũ trang xã Kỳ Mỹ đánh bật ra, bắn cháy nhiều xe tăng, gây cho lính Mỹ - ngụy nhiều tổn thất nặng nề. Phản công chiến dịch Mậu Thân Xuân năm 68 của ta, địch đã tổ chức nhiều cuộc hành quân càn quét, tái chiếm các vùng giải phóng, trong đó có xã Kỳ Mỹ, mà thôn 2, thôn 3, nhất là xóm An Kim Tiền là mục tiêu tấn công của chúng.

Hớp ngụm trà, ông Thoàn nói tiếp: Sáng sớm 17 tháng Giêng, hai máy bay HU10 quần đảo trên bầu trời khu vực Quán Rường. Tiếp đến, hai máy bay HU1A (máy bay chiến đấu) xuất hiện, rải đạn, báo hiệu một cuộc càn quét quy mô lớn bắt đầu. Chưa đầy năm phút sau, trên 30 chiếc xe tăng chở đầy lính Mỹ, chia ba hướng gọng kìm xuất hiện, xộc thẳng vào xóm An Cư, An Kim Hậu, An Kim Tiền. Xe tăng cày ủi nhà cửa, lính Mỹ đốt nhà, lửa cháy ngùn ngụt bao trùm thôn xóm. Lúc bấy giờ vì lính Mỹ bao vây thế gọng kìm và tập kích quá bất ngờ nên các cán bộ, chiến sĩ và những người dân bám trụ phải ẩn nấp ở các giao thông hào và hầm bí mật, còn tôi và đồng chí Trần Quốc Việt đã rút lên xóm Cây Thị, cách xóm An Kim Tiền khoảng nửa cây số.

Diễn biến tiếp theo được ông Võ Tâm Tư (Tư Tỵ, 65 tuổi) kể: Lúc ấy ông đã 15 tuổi. Nhà bị đốt cháy trước đó, gia đình ông vào ở nhờ nhà ông Thành trong xóm An Cư. Khi xe tăng vào, ông và các thanh niên đi lánh xuống xóm khác. Xe tăng cày ủi sập nhà ông Thành. Lính Mỹ đốt nhà, phá các điểm chúng nghi lực lượng cách mạng ở. Tiếng gầm rú của xe tăng, tiếng súng nổ từng đợt làm rung chuyển khắp xóm thôn.

Tiếp lời ông Tư Tỵ, ông Nguyễn Ngọc Anh (Cả Cường, ngụ xóm An Kim Tiền) cho biết: Lúc bấy giờ ông đã 16 tuổi, nhà cách nơi thảm sát khoảng hơn 100 mét. Hôm ấy, xe tăng từ đồng Cây Bút trước nhà ông tiến thẳng vào xóm. Lính Mỹ xí lô xí là đầy vẻ hung hăng. Chúng nổ súng, đốt nhà, lửa khói ngùn ngụt, bao trùm khắp xóm. Tiếng kêu khóc thảm thiết của người lớn, trẻ em náo động xóm thôn. Tôi cùng gia đình chui vào hầm ẩn núp. Sau đó nhà bị đốt, những người trong gia đình phải chạy sang nhà khác. Lẩn quẩn cả tiếng đồng hồ tránh đạn trong nỗi khiếp sợ, kinh hoàng. Ngớt tiếng súng, tôi chạy ra đường, thấy xác người ngổn ngang, máu tuôn lai láng, ớn quá tôi lại chạy về nhà. Nhưng nhà cháy, tôi lại chui vào hầm.

Nén niềm đau năm cũ, ông Võ Tâm Tư tiếp mạch chuyện: “Sau khi lính Mỹ rút đi, bà Huỳnh Thị Lũy (mẹ chiến sĩ, thường chăm sóc bộ đội, cán bộ) bảo tôi đi với bà, lên xem anh em, bà con chết thế nào để lo liệu. Tôi cùng bà lên xóm An Kim Tiền, vào nơi xảy ra vụ thảm sát. Hai bà cháu gom lại năm cái đầu và nhận biết từng người vì tôi cũng quen biết họ trước đó”.

Ký ức đau thương được bà Phạm Thị Kỳ (64 tuổi, ở xóm An Kim Hậu) nhớ lại: “Lúc bấy giờ tôi đã 12 tuổi. Sau khi lính Mỹ rút đi, tôi vào thấy nhà bà Lầu đã cháy thành tro. Bà Lầu bị chết cháy, thân người và tay chân co quắp”. Nói về cái chết tức tưởi của em trai, bà Phạm Thị Lý (60 tuổi) cho biết: “Lúc đó nghe tiếng súng nổ, cả nhà chui vào hầm núp. Lính Mỹ vào lí lô xí là inh ỏi. Người thông ngôn nói vọng vào hầm, bảo tất cả chui ra. Mẹ và anh chị em tôi chui ra nhưng còn em trai Phạm Thiết (6 tuổi) chưa ra kịp thì lính Mỹ ném lựu đạn vào. Khi đưa xác em ra, thấy máu từ mũi, miệng trào ra. Đến bây giờ tôi vẫn còn nhớ như in cái chết thảm thương của em trai ngày ấy”.

Ông Võ Tâm Tư cho rằng, lính Mỹ lúc đó quá hung hăng, tàn ác. Chúng xả súng bắn giết, ném lựu đạn, chặt đầu những người đã chết. Có người bị chúng ném xuống giếng rồi thả lựu đạn xuống giết chết như ông Duệ. Trong năm người bị chặt đầu có ông Huỳnh Hào (Ba Hào). Thu gom đầu họ lại nhưng chưa thấy xác, lòng tôi đau xót vô cùng.

Bà Phạm Thị Sở (68 tuổi, ở xóm An Cư) nói như muốn kết câu chuyện đau thương: “Sau khi lính Mỹ rút đi, liên tiếp trong hai ba ngày, cả xóm lo chôn cất người này rồi lại đưa người khác đi. Tang thương bao trùm khắp xóm. 22 người chết tức tưởi trong vòng chưa đầy một tiếng đồng hồ, nói lên sự tàn khốc của chiến tranh, sự tàn bạo, dã man của kẻ thù xâm lược”.

Trước những ký ức đau thương và mong muốn người dân đối với sự kiện này, Chủ tịch UBND xã Tam An Huỳnh Tuấn Nhật cho biết: Vụ giết người đẫm máu vào ngày 14-2-1968 (tức ngày 17 tháng giêng năm Mậu Thân) xảy ra tại xóm An Kim Tiền (xã Kỳ Mỹ trước đây) đã được lịch sử ghi lại trong cuốn “Lịch sử Đấu tranh cách mạng xã Tam An giai đoạn 1930-1975”. Việc xây dựng bia tưởng niệm để tưởng nhớ, tri ân những người đã ngã xuống là việc làm cần thiết, tuy nhiên, để thực hiện việc này, cần phải tiến hành khảo sát, lấy ý kiến các tầng lớp nhân dân trong xã; qua đó lập hồ sơ... trình các cơ quan chức năng cấp trên thẩm định, phê duyệt.

Xã Tam An (huyện Phú Ninh) được phong danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân vào tháng 9-1994 về thành tích đặc biệt xuất sắc trong kháng chiến chống Mỹ, cứu nước.
13 NGƯỜI ĐƯỢC CÔNG NHẬN LIỆT SĨ
1. Ông Phương (cán bộ An ninh huyện Bắc Tam Kỳ) 2. Ông Tám Xinh (du kích xã Kỳ Lý) 3. Mai Thành (Út Thành, xã đội Kỳ Mỹ) 4. Ông Út Đệ (du kích Kỳ Mỹ) 5. Ông Tịnh (cán bộ Quân báo huyện Tam Kỳ) 6. Ông Thành (bộ đội) 7. Ông Phạm Dõng (bộ đội) 8. Huỳnh Trương (cán bộ) 9. Ông Ngô Đức (dân bám trụ) 10. Ông Huỳnh Hào (dân bám trụ) 11. Ông Nguyễn Hảo 12. Bà Nguyễn Thị Muôn 13. Ông Nguyễn Ban (Nguyễn Chinh)
9 NGƯỜI DÂN BỊ GIẾT CHẾT VÀ MẤT TÍCH
1. Bà Võ Thị Nhái (bà Lầu, bị chết cháy trong nhà) 2. Ông Duệ (bị lính Mỹ nhận xuống giếng và ném lựu đạn) 3. Ông Phạm Thiên (núp trong hầm tại nhà bị ném lựu đạn vào) 4. Cháu Nguyễn Dũng (6 tuổi, ở trong hầm bị quăng lựu đạn vào giết chết) 5. Cháu Phạm Thiết (6 tuổi, bị ném lựu đạn vào hầm chết) 6. Ông Võ Bích (bị bắn chết) 7. Anh Nguyễn Hiến (bị bắn chết) 8. Bà Út Nhỏ (con gái bà Lầu, nhà cháy, bà Nhỏ bị thương, lính Mỹ xúc đi rồi mất tích) 9. Ông Huỳnh Nga bị máy bay xúc đi và mất tích.