Vượt “rào cản” giảm tốc

QUỐC BÌNH

Thứ hai, 15/04/2019 - 01:14 AM (GMT+7)
Font Size   |         Print

Xuất, nhập khẩu quý I năm nay tăng thấp hơn so cùng kỳ nhiều năm trước. Ảnh: THANH LONG

Không quá khó để nhận ra, một trong những điểm đáng chú ý của nền kinh tế trong quý I-2019 là sự giảm tốc của kim ngạch (KN) xuất nhập, khẩu (XNK). Đây chính là một trong những thách thức lớn của nền kinh tế trong năm 2019. Cụ thể, quý I-2019, tăng trưởng xuất khẩu (TTXK) chỉ đạt 4,7%, thấp hơn nhiều so mức tăng 22% của cùng kỳ 2018.

Theo số liệu được Bộ Kế hoạch và Đầu tư báo cáo lên Chính phủ, quý đầu năm, KNXK ước đạt 58,51 tỷ USD, tăng 4,7% so cùng kỳ. Trong khi đó, nhập khẩu (NK) ước đạt 57,98 tỷ USD, tăng 8,9% so quý I-2018. Vẫn tăng, nhưng tốc độ đã giảm khá nhiều so cùng kỳ năm trước. Thực tế, quý I-2018, TTXK lên tới 24,8%, còn TTNK tăng 13,3%.

Khi bình luận về những điểm đáng lưu ý của kinh tế quý I-2019, ông Trần Hoàng Ngân, thành viên Tổ Tư vấn kinh tế của Thủ tướng Chính phủ, cũng đã nhấn mạnh điều này. Theo ông Trần Hoàng Ngân, XNK của quý I năm nay tăng thấp hơn nhiều so mức tăng cùng kỳ nhiều năm trước.

Thực tế, không quá khó để nhận diện nguyên nhân khiến XNK giảm tốc trong quý I năm nay. Đặc biệt là lượng XK của nhóm hàng điện thoại và linh kiện (ĐT&LK), mặt hàng vốn luôn chiếm tới hơn 20% tổng KNXK của cả nước, đã giảm tới 4,3% so quý I năm ngoái, chỉ đạt 12,1 tỷ USD. Không chỉ nhóm hàng ĐT&LK giảm, XK các mặt hàng nông sản cũng giảm, như: rau quả giảm 8,7%, cà-phê giảm 15,3%, gạo giảm 11,5%, sắn các loại giảm 22,8%... Tuy vậy, nhóm hàng này chỉ chiếm 4,3% tổng KNXK của cả nước, nên tác động không quá lớn.

Lý giải về nguyên nhân của việc KNXNK giảm tốc, Thứ trưởng Công thương Đỗ Thắng Hải cho biết, nguyên nhân lớn nhất của việc KNXNK giảm tốc có lẽ vẫn nằm ở sự sụt giảm XK của mặt hàng ĐT&LK. Samsung đang trong chu kỳ chuyển đổi sản phẩm, nên cả sản lượng và XK đều tăng trưởng chậm lại. Đó cũng là lý do khiến quý đầu năm nay, TTXK của các doanh nghiệp có vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI), không kể dầu thô, đạt thấp so các năm trước đây và tỷ trọng cũng giảm trong tổng KNXK. Ngoài ra, xu hướng tăng trưởng chậm lại còn do ảnh hưởng bởi những diễn biến kém tích cực của nền kinh tế thế giới, đặc biệt là các nền kinh tế chủ chốt, những đối tác thương mại hàng đầu của Việt Nam trong bối cảnh căng thẳng thương mại Mỹ - Trung Quốc và việc Anh rời khỏi EU (Brexit) có những diễn biến hết sức phức tạp.

Chỉ tiêu TTXK năm 2019 Quốc hội giao là khoảng 7-8%, Chính phủ giao cho Bộ Công thương phấn đấu mức tăng trưởng 8-10%. Để đạt mức tăng trưởng 8%, KNXK cần đạt 263 tỷ USD. Như vậy, XK chín tháng tiếp theo phải đạt khoảng 205 tỷ USD, tức là bình quân một tháng phải đạt khoảng 22,7 tỷ USD. Đây là một nhiệm vụ rất khó khăn.

Báo cáo Chính phủ, Bộ trưởng KH&ĐT Nguyễn Chí Dũng cũng cho biết, TTXK của khu vực FDI (không kể dầu thô) thấp hơn so TTXK chung của cả nước là xu hướng trái ngược so các năm trước đây, khi tỷ trọng của khu vực này tăng dần qua các năm và luôn đạt tốc độ tăng trưởng cao hơn tốc độ tăng trưởng chung. Cụ thể, quý I-2019, trong khi TTXK của khu vực trong nước tăng 9,7%, đạt 17,05 tỷ USD, thì khu vực FDI chỉ tăng 2,7%, đạt 41,46 tỷ USD (kể cả dầu thô). Động lực TTXK của Việt Nam lâu nay vẫn nằm ở khu vực FDI, nên khi khu vực này giảm tốc, thì tốc độ TTXK chung toàn nền kinh tế cũng chậm lại là đương nhiên.

Khi đề cập diễn biến XNK quý I-2019 giảm tốc, ông Đỗ Thắng Hải đã khá lạc quan khi nhắc tới Samsung, Formosa, Lọc hóa dầu Nghi Sơn như là những động lực quan trọng thúc đẩy tăng trưởng sản xuất công nghiệp và XK trong thời gian tới. Thậm chí còn kỳ vọng, với việc vừa ra mắt dòng điện thoại Galaxy S10, thì cả sản xuất và XK của Samsung sẽ tăng mạnh trong các tháng tới. Đây là điều cũng đã xảy ra trong nhiều năm qua, khi Samsung tung ra các dòng sản phẩm chiến lược.

Tuy vậy, năm nay, tình hình có thể khó khăn hơn nhiều, nếu nhìn vào cạnh tranh gay gắt trên thị trường thiết bị di động toàn cầu hiện nay, cũng như nhìn vào kết quả kinh doanh không được khả quan của Samsung toàn cầu. Câu chuyện giảm XK nhóm hàng ĐT&LK của Samsung Việt Nam không liên quan nhiều tới điện thoại, mà khả năng là linh kiện, bởi Galaxy S10 hiện vẫn sản xuất và kinh doanh tốt. Quý I các năm trước đây, dù cũng ở giai đoạn chuyển đổi sản phẩm, nhưng XK mặt hàng ĐT&LK vẫn tăng trưởng tốt. Thực tế, Nhà máy Samsung Display ở Bắc Ninh chuyên sản xuất các loại màn hình điện thoại. Một phần không nhỏ sản lượng của nhà máy này vốn được cung cấp cho Apple, nhưng gần đây, Apple gặp khó khăn, nên sẽ ảnh hưởng các đơn đặt hàng linh kiện. Đây có thể là lý do khiến XK của Samsung không như kỳ vọng.

Trong những điều kiện như thế, TTXK của nền kinh tế Việt Nam rõ ràng phần nào cũng bị ảnh hưởng. Thêm vào đó, kinh tế thế giới được dự báo giảm tốc và điều này sẽ khiến hoạt động XNK của Việt Nam gặp những khó khăn nhất định.

Báo cáo Chính phủ, Bộ KH&ĐT cũng nêu rõ về những khó khăn này, đồng thời nhắc đến những cơ hội do Hiệp định Đối tác toàn diện và tiến bộ xuyên Thái Bình Dương (CPTPP) mang lại, qua đó có thể mở rộng XK, đa dạng hóa thị trường, cũng như khả năng tham gia các công đoạn sản xuất có giá trị gia tăng cao hơn. Tuy nhiên, những khó khăn trong thúc đẩy XK là có thật. Quý I năm nay, xuất siêu của cả nước cũng chỉ còn 536 triệu USD, thấp hơn nhiều so mức 2,7 tỷ USD của cùng kỳ năm 2018.

Ở một nền kinh tế định hướng XK, tăng trưởng dựa nhiều vào XNK như Việt Nam, việc cả XNK đều giảm tốc được cho là sẽ ảnh hưởng tới tăng trưởng kinh tế. Do đó, đây là điều cần quan tâm trong điều hành kinh tế vĩ mô.