Công nhân vẫn chờ... chính sách nhà ở

AN NHƯ

Thứ năm, 29/06/2017 - 09:57 AM (GMT+7)
Font Size   |         Print

Khu nhà ở công nhân xã Kim Chung (Đông Anh, Hà Nội). Ảnh: HẢI TÂM

Nhà trọ chật hẹp, phòng thấp, mái lợp phi-prô xi-măng, điện nước sử dụng dè sẻn... là tình trạng phổ biến ở tất cả các xóm trọ công nhân (CN) trong các khu công nghiệp - khu chế xuất (KCN-KCX) ở Hà Nội. Đợt nắng nóng vừa qua họ đã trải qua rất nhiều khó khăn. Thế nhưng, những chính sách về nhà ở dành cho người lao động đến nay vẫn còn nhiều bất cập hoặc mới chỉ là đề án.

90% số công nhân phải thuê nhà

Xã Kim Chung, xã Võng La và Hải Bối (Đông Anh, Hà Nội) là khu vực tập trung nhiều công nhân (CN) làm việc tại Khu công nghiệp (KCN) Bắc Thăng Long ở trọ. Không chỉ vào đợt nắng nóng vừa qua mà không khí ở đây lúc nào cũng ngột ngạt.
Nguyễn Thúy Hạnh (quê Lào Cai) vừa trở về nhà trọ sau ca sáng tâm sự, những ngày hè này, sau tám tiếng làm việc mệt nhoài, đáng lẽ CN nào cũng muốn được về nhà để nghỉ ngơi nhưng cô và đồng nghiệp lại rất sợ phải “chui” vào nhà trọ. “Ngoài trời cứ hừng hực bốc hơi nóng bỏng rát người, nhưng về phòng thì chả khác gì chui vào cái lò thiêu”, Hạnh nói.

Căn phòng trọ của họ chật hẹp, chỉ nhỉnh hơn 10 m² lại lợp bằng mái tôn, nằm tít sâu trong con ngõ nhỏ trên địa bàn xã Hải Bối. Nắng nóng, họ không dám nấu nướng vì sợ không khí thêm oi bức, ngột ngạt. “Dạo này em và các bạn toàn ăn mì tôm, uống nước lọc cho qua bữa”, Hạnh kể.
Với những CN đã lập gia đình, có con nhỏ thì việc ở trọ trong những ngày hè thật quá vất vả. Vợ chồng Hiển và cậu con trai ba tuổi đang trọ ở xã Kim Chung. Căn phòng trọ lợp phi-prô xi-măng, vỏn vẹn 12 m² kê vừa đủ một chiếc giường và một bếp gas. Nóng bức là thế nhưng họ lại chưa bao giờ dám mơ đến việc lắp điều hòa nhiệt độ. Bởi lẽ, tiền điện phải dùng theo giá điện kinh doanh của chủ nhà trọ, nếu thêm khoản tiền điện dùng điều hòa họ không chi trả nổi. “Thương nhất là con nhỏ. Nóng quá ăn không được, ngủ không xong thành ra ốm đau suốt mùa hè. Thế rồi lại tiền thuốc thang, tiền lương vợ chồng bị trừ vì xin nghỉ chăm con ốm. Khổ đủ đường”, Hiển thở dài.

Theo khảo sát của công đoàn các KCN - KCX Hà Nội, trên địa bàn thành phố hiện có tám KCN đang hoạt động với hơn 144.000 lao động. Trong số này, gần 70% là lao động nhập cư, phải thuê nhà ở với số tiền từ 500.000 đồng đến 1,2 triệu đồng/tháng. Nhà ở vẫn là vấn đề bức xúc của CN tại các KCN - KCX với khoảng 90% số công nhân phải thuê.

Một khu nhà trọ công nhân. Ảnh: NGUYỄN HẢI

Trong khi đó, tại một số KCN chưa bố trí được quỹ đất xây nhà ở cho CN; hoặc có những dự án đang được triển khai xây dựng như Bambo Tre Xanh gần KCN Thạch Thất - Quốc Oai đang hoàn thiện, nhưng giá thành quá cao, lãi suất vay ngân hàng cũng cao khiến CN không thể tiếp cận được. Hay trước đây, thành phố cũng đã thí điểm xây nhà cho CN độc thân tại xã Kim Chung. Tuy nhiên, đến nay khu nhà ở đó không còn phù hợp, bởi các CN đều xây dựng gia đình và có con cái…
Qua điều tra hơn 100 KCN ở Việt Nam, ông Kenichi Hashimoto, Trưởng đoàn nghiên cứu của tổ chức JICA (Nhật Bản) nhận định, vấn đề nhà ở chính là trở ngại đối với các doanh nghiệp sản xuất trong KCN trong việc giữ chân người lao động có tay nghề cao. Bên cạnh đó, cũng làm giảm sức cạnh tranh của Việt Nam với các quốc gia cùng khu vực trong vai trò là một thị trường đầu tư trực tiếp nước ngoài và gây ảnh hưởng tiêu cực tới các vấn đề xã hội.

Mong mỏi được an cư

Dự kiến, nhu cầu về nhà ở của CN tại các KCN sẽ tiếp tục tăng cao. Hiện cả nước có hơn 300 KCN. Chỉ tính riêng tổ hợp nhà máy của SamSung tại hai tỉnh Thái Nguyên và Bắc Ninh, mỗi năm số lượng lao động cần tuyển mới lên tới hàng chục nghìn người. Thế nhưng, hiện nay các doanh nghiệp bất động sản lại không “mặn mà” với phân khúc này. Lý do được đưa ra là bởi biên độ lợi nhuận không cao, trong khi mục tiêu của các doanh nghiệp bất động sản thường là phát triển nhanh, tăng trưởng nóng…“Nhà ở là mong mỏi rất lớn của CN trong hàng chục năm nay. Chúng tôi đã kiến nghị thành phố nên xây dựng nhà ở cho CN giống như mô hình nhà ở xã hội. Theo đó, mỗi KCN - KCX dành 20.000 - 30.000 m² để xây nhà cho CN. Chúng tôi mong muốn đề án xây nhà giá rẻ cho CN sớm được triển khai, để người lao động được thụ hưởng những chính sách ưu đãi của Đảng và Nhà nước”, Ông Đinh Quốc Toản, Chủ tịch Công đoàn các KCN - KCX Hà Nội cho biết.

CN của nhiều doanh nghiệp như Công ty TNHH Cannon Việt Nam, Công ty TNHH Điện tử ASTI Hà Nội, Công ty TNHH Nippon Paint Việt Nam cũng đề xuất đối với mỗi KCN thành phố nên đầu tư xây dựng khu nhà ở cho CN, theo hình thức nhà ở xã hội bán cho người lao động, giúp họ giảm được chi phí thuê nhà, đi lại, tiết kiệm được thời gian và có điều kiện gặp gỡ giao lưu tìm kiếm bạn đời, hạn chế tệ nạn xã hội.

Trước thực trạng này, ông Mai Đức Chính, Phó Chủ tịch Tổng LĐLĐ Việt Nam cho biết, sẽ triển khai xây dựng 15 khu nhà ở tại các KCN - KCX để bán cho CN với mức giá khoảng 500 triệu đồng/căn. Riêng tầng một để dành làm nhà trẻ, văn phòng tư vấn pháp luật, siêu thị công đoàn… phục vụ các tiện ích cho người lao động.

Trong năm 2017, Tổng LĐLĐ Việt Nam triển khai đề án tại năm tỉnh, thành phố, gồm TP Hồ Chí Minh, Hà Nội, Quảng Nam, Hà Nam và Tiền Giang. Trong đó, ba tỉnh có sẵn quỹ đất gồm Quảng Nam, Hà Nam và Tiền Giang sẽ ưu tiên triển khai sớm. Còn TP Hồ Chí Minh và Hà Nội do nguồn đất hạn hẹp và giá cao hơn nhiều nên đang khảo sát quỹ đất để có phương án triển khai hợp lý.

Ông Chính cho biết, Tổng LĐLĐ Việt Nam đang xây dựng quy chế phân phối nhà ở xã hội dành cho CN theo các tiêu chí, trong đó tính toán đến thời gian công tác, mức chi trả, thời hạn chi trả... “Sau khi thí điểm tại 15 KCN - KCX tại các tỉnh, thành phố, theo lộ trình Tổng LĐLĐ Việt Nam sẽ triển khai 50 khu nhà ở dành cho công nhân trong cả nước để bảo đảm người lao động an cư lạc nghiệp, gắn bó lâu dài với doanh nghiệp, với những nơi họ đến lập nghiệp”, ông Chính nói thêm.

Tại buổi đối thoại giữa lãnh đạo TP Hà Nội với CN lao động các KCN - KCX Hà Nội được tổ chức mới đây, Chủ tịch UBND thành phố Hà Nội Nguyễn Đức Chung cho biết, để tiếp tục giải quyết những bức xúc về nhu cầu chỗ ở của CN lao động tại các KCN, lãnh đạo UBND thành phố đã làm việc với Tổng LĐLĐ Việt Nam và Tổng LĐLĐ Việt Nam hứa dành khoảng 700 tỷ đồng cùng thành phố xây dựng nhà ở cho CN. Chủ trương của Hà Nội là sẽ phối hợp với Tổng LĐLĐ Việt Nam theo phương thức: Địa phương và Ban Quản lý KCN bảo đảm quỹ đất sạch, Tổng LĐLĐ Việt Nam sẽ xây dựng chung cư với các căn hộ có diện tích 30-50 m², giá thành khoảng 5 triệu đồng/m²; bảo đảm người lao động tại các KCN có thể sở hữu căn hộ với số tiền chỉ từ 150 triệu đồng trở lên, đi kèm với đó sẽ có nhà trẻ, siêu thị, hạ tầng phục vụ CN.

Được biết, hiện nay, TP Hà Nội đang giao Sở Quy hoạch Kiến trúc kiểm tra, rà soát và đề xuất bố trí quỹ đất để phát triển nhà ở công nhân. Với KCN Quang Minh I, thành phố đã chấp thuận chủ trương cho chủ đầu tư KCN điều chỉnh quy hoạch chi tiết khu công nghiệp sử dụng 41 ha tại xã Kim Hoa, thị trấn Chi Đông (thuộc phần diện tích 63 ha đất quy hoạch KCN Quang Minh mở rộng) tạo quỹ đất xây dựng nhà ở CN lao động trong KCN.
Với KCN Quang Minh II, thành phố đã chấp thuận chủ trương điều chỉnh quy hoạch KCN tạo quỹ đất (khoảng 14 ha) dành cho xây dựng nhà ở CN và giao Sở Quy hoạch & Kiến trúc hướng dẫn Công ty TNHH đầu tư Hợp Quần điều chỉnh quy hoạch chi tiết KCN cho phù hợp quy hoạch chung Thủ đô và quy hoạch phân khu.

Cùng với chủ trương xây dựng nhà ở cho CN, UBND thành phố Hà Nội yêu cầu các KCN đã có quy hoạch phải đầu tư xây dựng nhà trẻ, nhà văn hóa đồng bộ với xây dựng khu nhà ở CN để bảo đảm sinh hoạt cho người lao động tại các KCN. Đối với các KCN đang điều chỉnh quy hoạch, cần bổ sung, bố trí đủ trường học, nhà trẻ, nhà văn hóa cũng như các công trình văn hóa - thể thao phục vụ CN theo quy định. Mục tiêu của Hà Nội là đến năm 2018, thành phố sẽ hoàn thành quy hoạch xây dựng hệ thống thiết chế văn hóa - thể thao, khu vui chơi giải trí, nhà trẻ, trường học phục vụ CN, người lao động tại các khu, cụm công nghiệp trên địa bàn.