“Nan giải” điều hành ngân sách do khó giảm chi

NGUYỄN HÙNG

Thứ tư, 28/06/2017 - 04:21 AM (GMT+7)
Font Size   |         Print

Ngành thuế đã đổi mới phương thức quản lý, đẩy mạnh cải cách kê khai thuế điện tử, hóa đơn điện tử, chữ ký điện tử. Ảnh: LAM ANH

Tại phiên thảo luận của Quốc hội (QH) sáng 12-6 về quyết toán ngân sách nhà nước (NSNN) năm 2015, Bộ trưởng Tài chính Đinh Tiến Dũng đã giải trình về nhiều nội dung được các đại biểu (ĐB) QH nêu. Bộ trưởng thẳng thắn nêu rõ: “Để cơ cấu lại NSNN một cách lành mạnh, cần có sự phối hợp đồng bộ triển khai của tất cả các ngành, các cấp, địa phương. Không thể cắt giảm chi khi biên chế không tinh giản, mà ngược lại bộ máy ngày một phình to”.

Theo Bộ trưởng Đinh Tiến Dũng, thời gian qua, do điều kiện kinh tế khó khăn nên chúng ta đã sử dụng chính sách tài khóa rất linh hoạt, tập trung vào điều chỉnh chính sách thu để khuyến khích phát triển trong nước. Nhìn lại, nhiều chính sách miễn, giảm thuế đã thực hiện rất nhanh, các chính sách thuế được lồng ghép nhiều vào các luật chuyên ngành, lồng ghép vào các chính sách an sinh xã hội. Cụ thể như, thuế thu nhập doanh nghiệp (TNDN) giảm nhanh từ 25% xuống 22% và 20%, trong khi lộ trình là đến năm 2020 mới giảm đến mức 20%. Để khuyến khích đầu tư, rất nhiều chính sách về miễn giảm thuế TNDN, miễn giảm vùng khó khăn, miễn giảm cho các lĩnh vực đã được triển khai… Các chính sách này làm giảm tỷ lệ động viên vào NS khoảng 1% GDP. Thực tế, chính sách thuế TNDN của Việt Nam đang thấp hơn ASEAN. Tuy nhiên, tỷ lệ huy động cao hơn các nước ASEAN là do chính sách về chế độ bảo hiểm xã hội, bảo hiểm thất nghiệp cao hơn. Để cơ cấu lại nguồn thu, trong đó cụ thể là sẽ đổi mới chính sách thuế, tới đây Chính phủ sẽ trình QH Luật Thuế bảo vệ môi trường; một luật sửa 5 luật thuế... Đây là những đổi mới mang tính căn cơ về chính sách thuế.

Liên quan việc quản lý thuế, đồng tình với đánh giá của các ĐBQH, Bộ trưởng Tài chính cũng cho biết, những năm gần đây ngành thuế đã đi tiên phong trong đổi mới phương thức quản lý, hiện đại hóa. Về kê khai thuế điện tử đã đạt 99,8% số DN. Tới đây, ngành sẽ đẩy mạnh cải cách với hóa đơn điện tử, chữ ký điện tử, để giải quyết vấn đề về năng suất lao động, tinh giản biên chế. Riêng với ngành thuế, biên chế đang giảm theo Nghị quyết 39, trong khi khối lượng, quy mô công việc tăng nhiều lần. Bên cạnh đó, Bộ trưởng cũng nhấn mạnh tính cần thiết phải tăng cường thanh tra, kiểm soát. Những năm gần đây, mỗi năm ngành đã thanh tra, kiểm tra 80.000 - 90.000 DN, thu về NSNN hàng chục nghìn tỷ đồng. Cụ thể, năm 2016 đã kiểm tra, thanh tra hơn 91.000 DN, kiến nghị thu vào NSNN 17.284 tỷ đồng, phạt và hoàn 1.400 tỷ đồng, giảm khấu trừ 79.000 tỷ đồng.

Từ những nỗ lực trong việc tăng cường thanh tra, kiểm tra, số thu nợ đọng thuế thời gian qua cũng tăng nhanh. Năm 2014 số thu là 31.000 tỷ, năm 2015 là 37.000 tỷ, năm 2016 đạt 42.000 tỷ đồng…

Theo ĐBQH Hoàng Quang Hàm (Đoàn ĐBQH tỉnh Phú Thọ), Ủy viên Thường trực Ủy ban Tài chính - Ngân sách của QH, Chính phủ điều hành theo mục tiêu bảo đảm nguồn thu để có đủ nguồn chi theo dự toán, nên chỉ khống chế được một cách tương đối tổng số bội chi và tổng số vay, khi GDP không đạt thì không khống chế được tỷ lệ nợ công, bội chi trên GDP. Thực tế bội chi năm nào cũng vượt ngưỡng, tỷ lệ nợ công vượt kỳ vọng đặt ra và đã áp sát trần. Năm 2017 và các năm sau dư địa điều hành nợ công chỉ còn 1,3%/GDP nên chỉ cần nới lỏng kiểm soát bội chi hoặc GDP không đạt thì nợ công sẽ vượt trần. Phấn đấu tăng trưởng ở mức cao là cần thiết để đưa đất nước phát triển. Nhưng điều hành NSNN lại khác, thu, chi NS, vay trả nợ bằng tiền thật, không thể thả nổi cho số phấn đấu là GDP. Đề nghị điều hành NS phải có dự phòng để khi GDP không đạt thì cắt giảm vay nhằm khống chế bội chi nợ công cả số tương đối và số tuyệt đối.

Về vấn đề này, Bộ trưởng Tài chính hoàn toàn đồng tình và cho biết các năm vừa qua, bội chi đều bảo đảm theo số tuyệt đối QH phê chuẩn. Tuy nhiên, trong ba - bốn năm gần đây, GDP đều không đạt kế hoạch nên số tương đối về bội chi, nợ công tăng nhanh. Theo Luật NSNN, nếu thu không đạt, để quản lý nợ công, bội chi thì phải cắt giảm chi.

Tuy nhiên, Bộ trưởng cho biết, rất khó cắt giảm chi sau khi đã phân bổ, cam kết với địa phương. Do đó, cần chú trọng giải pháp sâu hơn, căn cơ hơn là tiết kiệm chi. Cụ thể là các giải pháp đẩy mạnh khoán chi, nhất là chi thường xuyên, cùng với việc xã hội hóa, tinh giản biên chế, bộ máy… Về NS thì phải được triển khai đồng bộ tất cả các ngành, các cấp, địa phương. Cắt gì thì cắt nhưng bộ máy phình ra, biên chế cứ phình ra thì không tài nào giảm chi được, không thể cơ cấu lại NSNN được. Trong điều kiện NS hiện nay có những vấn đề như: chi thường xuyên cao, nợ công, bội chi “ngấp nghé” vượt trần... Bội chi NS bảo đảm trong số tuyệt đối, nhưng do GDP không đạt kế hoạch nên xét về tương đối thì bội chi, nợ công tăng nhanh. Trong bối cảnh đó, không còn cách nào khác là phải tiết kiệm chi, đẩy mạnh khoán chi thường xuyên; sắp xếp lại tổ chức bộ máy, tinh giản biên chế; đẩy mạnh xã hội hóa về dịch vụ công.

ĐBQH Nguyễn Tiến Sinh (Đoàn ĐBQH tỉnh Hòa Bình): Thời gian qua, chúng ta thực hiện quyết liệt tinh giản biên chế, nhưng biên chế không giảm mà tăng hơn 5%. Khoán chi, khoán chế độ cho một số chức danh cũng thực hiện hết sức nửa vời.
ĐBQH Nguyễn Văn Thể (Đoàn ĐBQH tỉnh Sóc Trăng): Kỷ cương NS không được siết lại thì nguy cơ nợ công vượt trần là hoàn toàn có thể xảy ra. Nợ công đã tới 63,7%, việc điều hành NS chặt chẽ là hết sức quan trọng. Nếu cách điều hành NS không có sự chuyển biến thì nguy cơ này là hiện hữu.