Giải ngân chậm, hiệu quả sử dụng vốn thấp

NGUYỄN HÙNG

Thứ tư, 28/06/2017 - 03:41 AM (GMT+7)
Font Size   |         Print

Tốc độ giải ngân các dự án đầu tư công vẫn còn chậm. Ảnh: LAM ANH

Tại phiên chất vấn liên quan đầu tư công (ĐTC) trong Kỳ họp thứ 3 QH khóa XIV, Phó Thủ tướng Vương Đình Huệ đã tham gia giải trình thêm những vấn đề liên quan việc chậm giải ngân vốn ĐTC.

Đăng đàn trả lời chất vấn, chiều 14-6, Bộ trưởng Kế hoạch và Ðầu tư (KH&ÐT) Nguyễn Chí Dũng đã thẳng thắn nhận trách nhiệm khi chưa nghiêm túc, còn nể nang, chia sẻ với khó khăn của các bộ, ngành nên ÐTC chưa hiệu quả…

Theo Bộ trưởng, thời gian trước đây do hệ thống pháp luật chưa chặt chẽ nên hiệu quả quản lý và sử dụng vốn ÐTC chưa được bảo đảm. Từ đó, dẫn đến đầu tư dàn trải, nợ đọng xây dựng cơ bản (NÐXDCB) lớn, các DA phê duyệt vượt quá khả năng thu xếp vốn rất lớn, thường gấp ba lần khả năng thu xếp vốn. Thực tế này diễn ra trong thời gian dài vừa qua. Ðể khắc phục tình trạng này, Luật ÐTC đã được ban hành để giảm đầu tư dàn trải với các quy trình từ lựa chọn DA, phê duyệt đến thẩm định DA chặt chẽ hơn để kiểm soát các DA, tránh dàn trải và NÐXDCB. Nhưng thực tế thực hiện luật này, vẫn còn những dự án bố trí không được tập trung.

Về vấn đề giao vốn hằng năm chậm, Bộ trưởng cho biết, đây là năm đầu tiên thực hiện Luật ÐTC với mục tiêu là kiểm soát chặt chẽ các DA, các quy trình nhiều hơn, chặt chẽ hơn, các cơ quan tham gia lồng ghép nhiều hơn nên các bộ ngành, địa phương còn lúng túng. Trong khi đó, việc hướng dẫn của các bộ, ngành, trong đó có Bộ KH&ÐT chưa kịp thời, còn có cách hiểu khác nhau. Cũng chính từ nhu cầu lớn, khả năng cân đối vốn hạn chế, nên phải "co kéo", điều chỉnh các phương án khác nhau dẫn đến giao vốn chậm, giải ngân chậm, ảnh hưởng đến hiệu quả DA.

Sáng 15-6, giải trình thêm những vấn đề liên quan việc chậm giải ngân vốn ÐTC, Phó Thủ tướng Chính phủ Vương Ðình Huệ thẳng thắn, việc giải ngân vốn ÐTC năm 2016 và những tháng đầu năm 2017 tuy cao hơn cùng kỳ năm trước, nhưng thẳng thắn là còn chậm. Chúng ta không phân bổ hết dự toán. Số tiền trong dự toán này Bộ Tài chính luôn bảo đảm, nhưng không tiêu được hết. Ðây là một trong những nguyên nhân làm tăng trưởng kinh tế không đạt kế hoạch, làm giảm hiệu quả sử dụng vốn. Ðây là trách nhiệm của Chính phủ. Chính phủ hứa trước Quốc hội sẽ làm tốt hơn trong thời gian tới.

Theo Phó Thủ tướng Vương Ðình Huệ, nguyên nhân khách quan là Luật ÐTC có hiệu lực từ năm 2015 song thực hiện còn nhiều lúng túng từ ban hành văn bản đến thực hiện. Việc xây dựng Kế hoạch ÐTC trung hạn 2016-2020 là việc làm chưa có tiền lệ cho nên chưa có kinh nghiệm nhiều. Nhu cầu ÐTC rất lớn. Kế hoạch ÐTC theo Nghị quyết của QH phê duyệt, "chốt" là hai triệu tỷ đồng, trước đó đã phải cắt giảm khoảng 200.000 tỷ đồng, so phương án QH dự kiến phê duyệt vào cuối năm 2016. Vì vậy các bộ, ngành, địa phương phải mất rất nhiều thời gian để rà soát, sắp xếp theo thứ tự ưu tiên để cắt giảm. Cho nên tiến độ giải ngân bị ảnh hưởng. Còn nguyên nhân chủ quan, là do chậm trong rà soát, phát hiện để sửa đổi kịp thời những bất hợp lý trong văn bản hướng dẫn pháp luật về ÐTC. Nhiều bộ, ngành, địa phương chưa kiên quyết trong rà soát cắt giảm theo tinh thần nghị quyết của QH. Các bộ, ngành việc nào cũng muốn, nên rất khó khăn trong cắt giảm DA, mất công trong rà soát, điều chỉnh theo nguồn vốn cho phép. Việc phân cấp, phân quyền chưa quyết liệt, chưa hợp lý. Sự phối hợp giữa các bộ, ngành, địa phương vẫn còn yếu. Một bộ phận công chức chưa đề cao trách nhiệm, còn nhũng nhiễu, yếu kém.

Ðể đẩy nhanh việc xây dựng và giải ngân vốn ÐTC, Chính phủ đã thường xuyên rà soát tình hình, ban hành nhiều chủ trương, giải pháp, trong các Nghị quyết (NQ) hằng tháng, đặc biệt là NQ 60 về thúc đẩy giải ngân nhanh vốn ÐTC. Ðến nay đã cơ bản tháo gỡ khó khăn về thủ tục đầu tư; gắn trách nhiệm người đứng đầu các bộ, ngành, địa phương, công khai minh bạch trách nhiệm nếu để xảy chậm trễ.

Theo Phó Thủ tướng, nhờ đó, kết quả chuyển biến tích cực. Riêng 5 tháng cuối năm 2016, tốc độ giải ngân bằng gần ba lần so 7 tháng đầu năm 2016. 5 tháng đầu năm 2017, đã giải ngân được 24,7% vốn đã giao, cao hơn cùng kỳ năm trước. Nhưng vẫn còn rất chậm! Ðể tiếp tục đẩy nhanh tốc độ giải ngân vốn ÐTC năm 2017, tại kỳ họp tháng 5-2017, Chính phủ đã ban hành NQ mới về đẩy nhanh giải ngân vốn ÐTC, bổ sung nhiều giải pháp mới và quyết định duy trì tổ công tác đặc biệt đôn đốc giải ngân vốn ÐTC. Tăng cường kỷ luật, kỷ cương, nâng cao trách nhiệm người đứng đầu, của công chức và đạo đức công vụ. Ðồng thời, rà soát đánh giá toàn diện những bất cập trong các nghị định, thông tư, kể cả pháp luật liên quan ÐTC nếu cần thiết sẽ báo cáo QH để điều chỉnh, sửa đổi kịp thời.

Phó Thủ tướng cho biết, đến thời hạn nhất định, bộ ngành nào đã có quyết định phân bổ mà chưa giải ngân được mức tối thiểu, Thủ tướng đã có chỉ đạo là sẽ báo cáo Thường vụ QH và QH cho cắt giảm để đưa vào dự phòng chung, hoặc không phân bổ cho ngân sách năm 2018. Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ chỉ đạo thường xuyên tăng cường thanh tra, kiểm tra, kiểm toán xử lý nghiêm các cán bộ tham mưu dù ở cấp nào, làm chậm trễ quá trình phân bổ, giải ngân gây tiêu cực, thất thoát, tham nhũng trong ÐTC. Chính phủ cũng mong QH quan tâm, đôn đốc và thường xuyên giám sát công tác này.