Nợ công đã được kiểm soát tích cực

NGUYỄN HÙNG

Chủ nhật, 25/06/2017 - 11:36 AM (GMT+7)
Font Size   |         Print

Giám sát chặt chẽ nguồn chi ngân sách để bảo đảm an toàn nợ công. Ảnh: Lam Anh

Chiều 9-6, Bộ trưởng Tài chính Đinh Tiến Dũng đã giải trình trước Quốc hội (QH) về một số vấn đề được các đại biểu (ĐB) QH quan tâm như: nợ công, thu chi ngân sách nhà nước (NSNN)… Theo đó, “trong giai đoạn gần đây, nợ công ngày càng được kiểm soát tích cực thông qua việc kéo dài kỳ hạn phát hành trái phiếu Chính phủ (TPCP), giảm lãi suất”.

Bộ trưởng Tài chính Ðinh Tiến Dũng cho biết, trong giai đoạn 2011 - 2015, NSNN gặp khó khăn trên nền những khó khăn về tình hình kinh tế trong và ngoài nước. Do những biến động của tình hình kinh tế, mục tiêu tăng trưởng kinh tế (TTKT) đã được điều chỉnh từ 7,5% xuống còn 6 - 7%. Trên thực tế, mức tăng trưởng bình quân giai đoạn này đạt 5,91%. Cũng trong nhiệm kỳ này, giá dầu thô thế giới giảm sâu và giảm nhanh, chúng ta đồng thời cắt giảm nhiều sắc thuế theo lộ trình hội nhập đã cam kết. Ở trong nước, do khó khăn của nền kinh tế, các sắc thuế được điều chỉnh giảm nhanh hơn lộ trình để tháo gỡ khó khăn, tạo điều kiện thuận lợi cho doanh nghiệp (DN). Cụ thể, thuế thu nhập (TN) DN được điều chỉnh từ mức 25% xuống 22%, riêng thuế với DN nhỏ và vừa giảm xuống 20% ngay từ năm 2013, trong khi lộ trình là đến năm 2020 mới giảm thuế… Trong khi đó, tuy TTKT không đạt nhưng thu NSNN giai đoạn 2011 - 2015 đã tăng 1,95 lần so giai đoạn 2006 - 2010. Cơ cấu thu NSNN chuyển dịch tích cực. Thu nội địa năm 2011 đạt 61,5% tổng thu NSNN, đến năm 2016 đạt 79% và trong dự toán thu năm 2017, thu nội địa đã đạt đến 81,5%. Tỷ trọng thu từ dầu thô năm 2011 chiếm 11,3% trong tổng thu NSNN, đến năm 2016 còn 3,6%, dự toán năm 2017 còn 3,2% tổng thu NSNN… Ngoài ra, trong giai đoạn 2011 - 2015, chúng ta đã thực hiện rất nhiều chính sách giãn, hoãn, miễn thuế cho DN, tạo thuận lợi cho DN, thúc đẩy phát triển kinh tế.

Về chi NSNN, dù khó khăn, chúng ta vẫn tập trung chi cho con người, cho an sinh xã hội (ASXH). Tốc độ tăng ASXH giai đoạn này không kể tiền lương là 18%, cao hơn nhiều tốc độ tăng thu NSNN. Nếu như năm 2011, chúng ta có 11 nhóm chính sách về ASXH với mức chi 18.500 tỷ đồng, thì đến năm 2016 có 21 nhóm chính sách về ASXH với kinh phí là 57.100 tỷ đồng/năm, khiến chi thường xuyên tăng cao.

Về chi đầu tư phát triển, trong giai đoạn 2011 - 2015, chúng ta bố trí dự toán khoảng 18,2% tổng chi NSNN. Tuy nhiên trong điều hành hằng năm, chúng ta đã bổ sung từ nguồn dự phòng, nguồn tăng thu NSNN, bổ sung kế hoạch giải ngân ODA, đưa tỷ lệ đầu tư phát triển tăng lên 23,6% trong tổng chi NSNN.

Bên cạnh đó, trong giai đoạn năm 2014 - 2016, QH đã phê duyệt thêm 170.000 tỷ đồng TPCP, ngoài con số 225.000 tỷ đồng kế hoạch. Giải ngân ODA tăng cao so dự toán, lên đến 251.000 tỷ đồng (dự toán 142.000 tỷ) để tập trung đầu tư cho cơ sở hạ tầng. Do giải ngân quá cao so dự toán như vậy nên bội chi giai đoạn này tăng cao, lên đến 5,8% so kế hoạch là 5%.

Ðiều này tất yếu dẫn đến nợ công tăng cao, Bộ trưởng Ðinh Tiến Dũng cho biết. Tỷ lệ nợ công năm 2010 ở mức 50% thì 2015 ở mức 62,5%. Xét về quy mô, nợ công năm 2015 gấp 2,3 lần năm 2010. Trước tình hình này, Bộ Tài chính đã báo cáo Chính phủ, trình Bộ Chính trị, ban hành Nghị quyết 07 về cơ cấu lại NSNN, bảo đảm an toàn nợ công.

Tuy nhiên, theo Bộ trưởng Tài chính, điểm tích cực về nợ công giai đoạn 2016 - 2017 là cơ cấu nợ đã được kiểm soát rất tiến bộ qua việc kéo dài kỳ hạn phát hành TPCP. Nếu năm 2013, kỳ hạn TPCP là ba năm thì đến năm 2016, kỳ hạn đã tăng hơn tám năm, đến năm 2017 là 15,6 năm, từ đó kéo danh mục kỳ hạn TPCP từ 2,98 năm 2013 lên bình quân hơn sáu năm. Quan trọng hơn nữa là toàn bộ các khoản vay 2011 - 2013 với lãi suất cao vừa qua đã được phát hành lại, giảm lãi xuống còn quanh mức 6%. Ðến thời điểm này của năm 2017, tất cả các khoản TPCP được phát hành đều có kỳ hạn từ 5 năm trở lên theo Nghị quyết của QH.

Bộ trưởng Tài chính Ðinh Tiến Dũng khẳng định, thời gian tới, sẽ triển khai quyết liệt các giải pháp về cơ cấu lại thu NSNN. Trong đó có việc trình QH Luật Thuế tài sản, dự án một luật sửa năm luật thuế, cùng với việc tập trung siết chặt chi tiêu, nhất là chi tiêu thường xuyên. Cụ thể, Bộ sẽ trình Chính phủ ban hành quyết định chế độ về xe công, triển khai quyết liệt Luật Quản lý tài sản công sau khi QH thông qua, đi cùng với đó là các giải pháp về khoán chi, tinh giản bộ máy, tinh giản biên chế, sắp xếp bộ máy, đẩy mạnh sự nghiệp công… Các giải pháp về tiết kiệm chi tiêu thường xuyên sẽ được tập trung ráo riết cùng với quản lý thu. Các giải pháp này được tiến hành đồng bộ thì nhiệm vụ cơ cấu lại NSNN, bảo đảm an toàn nợ công sẽ đạt kết quả rõ nét hơn.

ĐBQH Trần Hoàng Ngân: Hiện nay, nợ của DNNN do Chính phủ bảo lãnh đã chiếm đến khoảng 18% tổng nợ công của cả nước. Nếu giảm được khoản vay này thì sẽ giảm nợ công, tạo dư địa cho đầu tư phát triển nhiều hơn. Hạn chế tối đa việc Chính phủ bảo lãnh vay nợ cho DN là giải pháp khả thi có thể thực hiện ngay để kéo giảm nợ công.

Tổng Kiểm toán Nhà nước Hồ Đức Phớc: Việc quản lý nợ công cần được quy về một đầu mối, và đầu mối đó phải chịu trách nhiệm toàn diện trước Chính phủ, chịu trách nhiệm giải trình cũng như theo dõi, giám sát về nợ công. Các cơ quan khác thì theo sự phân công của Chính phủ phối hợp chặt chẽ theo chức năng, nhiệm vụ của mình.