Cơ cấu sắc thuế, bảo đảm hài hòa lợi ích các bên

QUỐC BÌNH

Thứ năm, 08/06/2017 - 04:29 AM (GMT+7)
Font Size   |         Print

Đang có nhiều ý kiến liên quan đề xuất tăng thuế môi trường đối với xăng dầu. Ảnh L.ANH

Nếu đề xuất tăng các sắc thuế nội địa với sản phẩm xăng dầu vào năm 2018 của Hiệp hội Xăng dầu Việt Nam được chấp thuận, khi đó các loại thuế sẽ chiếm ít nhất 50% giá xăng dầu. Và như vậy, theo nhiều chuyên gia kinh tế, xăng dầu sẽ khó có cơ hội giảm giá dù thuế nhập khẩu (NK) ngày càng giảm, chưa kể do lợi nhuận, các doanh nghiệp (DN) NK xăng dầu có thể đẩy giá lên cao cho đối tác nước ngoài hưởng lợi, còn người tiêu dùng trong nước chịu thiệt.

Về đề xuất tăng các sắc thuế nội địa, ông Phan Thế Ruệ, Chủ tịch Hiệp hội Xăng dầu Việt Nam kiến nghị, ngay từ năm 2018 cần xem xét điều chỉnh tăng các sắc thuế nội địa của sản phẩm xăng dầu để bảo đảm nguồn thu ngân sách nhà nước (NSNN), bù đắp phần hụt thu do cắt giảm thuế NK theo cam kết quốc tế. Trong điều kiện mức thuế NK giảm sâu như vậy, cần có chiến lược điều chỉnh các sắc thuế nội địa. Bộ Tài chính nên có lộ trình điều chỉnh thuế tiêu thụ đặc biệt (TTĐB), bảo vệ (BV) môi trường (MT), tiến tới điều chỉnh thuế giá trị gia tăng (VAT). Ngay trong năm nay nên điều chỉnh thuế BVMT, năm 2018 điều chỉnh thuế TTĐB, giai đoạn năm 2020 - 2022 điều chỉnh thuế VAT. Cần bảo đảm mức bình quân các loại thuế chiếm 50% giá xăng dầu. Thuế NK giảm xuống 0%, phải tăng thuế khác để bù vào. Đây là trách nhiệm của người dân với đất nước. Giảm thuế NK mà tăng thuế nội địa, giá bán sẽ không thay đổi…

Liên quan đề xuất tăng thuế MT với xăng dầu lên khung tối đa là 8.000 đồng/lít, ông Phan Thế Ruệ cho rằng, đề nghị Bộ Tài chính sớm điều chỉnh, đưa thuế MT lên để bảo đảm nguồn thu cho NSNN. Tăng thuế MT là vấn đề cân đối NSNN, tăng thuế 1.000 đồng/lít đã thu hàng mấy chục tỷ đồng, do đó, nếu tăng lên 8.000 đồng/lít, sẽ thu về cho NSNN rất lớn. Chúng ta phải quan tâm ba lợi ích là Nhà nước, DN và người tiêu dùng. Trong đó, lợi ích của Nhà nước là quan trọng nhất, nên tăng thuế MT để lấy tiền xây dựng đất nước hoàn toàn hợp lý.

Trước đó, ngày 10-3, Bộ Tư pháp thay mặt Chính phủ ký tờ trình gửi Ủy ban Thường vụ Quốc hội (UBTVQH) đề nghị bổ sung dự án Luật thuế BVMT (sửa đổi), trong đó có nội dung nâng khung thuế BVMT với xăng dầu lên tối đa 8.000 đồng/lít vào Chương trình xây dựng luật, pháp lệnh năm 2017 của QH. Theo lộ trình được Bộ Tài chính đưa ra, tháng 9-2017 dự án luật sẽ được gửi đến đại biểu QH sau khi đã có ý kiến của UBTVQH. Tháng 10-2017 trình QH xem xét thông qua ngay trong một kỳ họp.

Thẳng thắn bác bỏ quan điểm này, ông Nguyễn Tiến Thỏa, nguyên Cục trưởng Quản lý giá (Bộ Tài chính), cho rằng, việc tận thu thuế bằng cách áp thuế cao ngay từ đầu vào sản phẩm là cách làm không hay dù đây là cách khá truyền thống của Bộ Tài chính. Đầu vào nên ít thôi, để sản xuất phát triển. Khi đó, thu chính ở khâu tiêu thụ mới là cách thu bền vững, giúp nuôi dưỡng nguồn thu mà ngành tài chính hay nhắc đến.

Nguyên Bộ trưởng Thương mại Trương Đình Tuyển cũng cho rằng, việc Nhà nước muốn bù đắp hụt thu NSNN bằng việc tăng thuế nội địa chỉ là giải pháp ngắn hạn. Việc giảm thuế sẽ làm giảm chi phí của nhiều DN, có thể tạo ra nhiều DN hơn, lúc đó Nhà nước sẽ thu được nhiều thuế hơn. Giảm thuế mới là con đường để tạo ra nguồn thu bền vững. Việc cắt giảm thuế xuất khẩu (XK), NK (trong đó có thuế NK xăng dầu) đương nhiên sẽ ảnh hưởng nguồn thu từ thuế XK, thuế NK vì khối lượng NK lớn, thuế suất những năm đầu còn khá cao, nhất là mặt hàng xăng. Tuy nhiên, đây là xu thế tất yếu của tiến trình toàn cầu hóa và hội nhập quốc tế.

Tuy nhiên, ông Trương Đình Tuyển chỉ ra những bất cập, do cam kết thuế quan khác nhau trong từng hiệp định thương mại tự do (FTA) nên một vấn đề đặt ra là mức thuế trong FTA nào sẽ được lấy làm căn cứ hình thành giá bán khi Nhà nước điều chỉnh giá và để tính thuế NK mà DN NK phải nộp? Vì lợi ích của mình, DN sẽ NK từ thị trường có lộ trình giảm thuế nhanh nhất với thuế suất thấp nhất tại thời điểm NK, trong khi thuế NK phải nộp vẫn là từ thị trường nào nộp thuế theo thuế suất cam kết trong các FTA áp dụng cho thị trường đó. Như vậy rất dễ bị các đối tác ép giá và không loại trừ việc các DN sẵn sàng trả giá cao hơn để được hưởng mức thuế thấp, kết quả là người bán nước ngoài hưởng lợi và giá bán trong nước bị đẩy lên, người tiêu dùng bị thiệt. Vì vậy, nên xem xét phương án chủ động tính thuế theo thị trường có mức thuế NK cam kết thấp nhất ở thời điểm NK dù họ NK từ các thị trường khác.

Theo chuyên gia kinh tế Lê Đăng Doanh, việc thu thuế MT với xăng dầu cho thấy Bộ Tài chính đã phát huy sáng kiến nhiều trong việc khai thác sản phẩm xăng dầu nhưng cũng cần phải nhìn nhận rằng tăng thuế MT không phải BVMT mà để bù hụt thu NSNN. Do đó, không nên tăng quá cao, làm ảnh hưởng năng lực cạnh tranh của DN Việt Nam, tới lạm phát và túi tiền của người dân.

Về vấn đề này, Vụ trưởng Thị trường trong nước (Bộ Công thương) Võ Văn Quyền cho rằng, thời gian tới, cần cơ cấu lại các sắc thuế nội địa với xăng dầu, trong đó có thuế môi trường sao cho phù hợp các sắc thuế NK. Tuy nhiên, việc điều chỉnh mức độ nào sẽ được QH, Chính phủ tính toán bảo đảm mục tiêu của sắc thuế đó để điều chỉnh phù hợp trên cơ sở sức chịu đựng của nền kinh tế, bảo đảm lợi ích các bên.