Khi triết gia thất tình

HẢI ĐĂNG
Thứ Tư, 12-12-2018, 14:48

Nhắc đến các triết gia vĩ đại, bạn đọc thường nghĩ ngay đến những tác phẩm, học thuyết lớn lao của họ cùng tham vọng giải quyết những vấn đề chung và cơ bản mà nhân loại hằng đau đầu. Thế nhưng trớ trêu thay những khối óc vĩ đại ấy vẫn mất ăn, mất ngủ trong việc giải mã sự tồn tại của một thứ cảm xúc bình thường từ trái tim - Tình yêu! Đó cũng là nội dung của cuốn sách dẫn nhập triết học được viết bởi Andrew Shaffer.

Dẫu có sự khác biệt về thời đại sống, các mối ưu tư về triết học cho đến dung mạo bản thân, điểm chung của 36 triết gia có mặt trong tác phẩm chính là sự thất bại trong tình yêu. Trong đó, có không ít cá nhân kiệt xuất như Diogenes, Platon hay I. Kant không biết yêu là gì theo cả nghĩa đen lẫn nghĩa bóng. Ở chiều ngược lại, nhà tiên nghiệm chủ nghĩa H. D. Thoreau và ông tổ của triết học hiện sinh F. Nietzche có lẽ chỉ biết than thân trách phận khi tình yêu xâm chiếm, chứ không phải những cuốn sách kinh điển mới chính là thứ vắt kiệt sức lực và trí não của họ. Đối với J. J. Rousseau hay J. P. Sartre, triết học dường như không phải công cụ thích hợp để bào chữa cho thói lăng nhăng và vô trách nhiệm của hai vĩ nhân đến từ nước Pháp này.

Dưới ngòi bút của A. Shaffer, muôn chuyện tình yêu dở khóc, dở cười của các triết gia cứ như vậy lần lượt được trải ra trước mắt bạn đọc.

Rõ ràng, thất tình không phải thứ cảm xúc mà ai cũng sẵn sàng nếm trải và thuật lại. Sự ngao ngán về tình yêu đã khiến D. Hume phải thốt lên, hôn nhân dẫu có quyền được lựa chọn “vẫn cứ là nhà tù”. Mặc dù vậy, không thể phủ nhận chuyện yêu đương đã ảnh hưởng trực tiếp hay gián tiếp đến sự ra đời của quan điểm nhân bản nổi tiếng cho đến những tác phẩm triết học đồ sộ. Ngay từ thế kỷ XVI, J. Calvin đã đưa ra những tư tưởng tích cực về hôn nhân, bất chấp những giáo điều cổ hủ mà ông phục tùng. Niềm hân hoan và nỗi đau trong tình yêu là điểm tựa để Dostoievsky và L. Tolstoy tạo ra những tiểu thuyết mang màu sắc tự truyện song cũng đầy suy nghiệm triết học. Trong khi đó, mối tình với Regine là một trong những nguồn cơn thúc đẩy Kierkegaard vùi đầu vào nghiên cứu triết học, thần học để rồi cho ra đời những trước tác vĩ đại ảnh hưởng sâu sắc đến sự hình thành và phát triển của ý thức hệ châu Âu đầu thế kỷ 20.

Kết hợp nhuần nhuyễn giữa tiểu sử và tác phẩm của các nhà triết học, “Great Philosophers Who Failed at Love” là một cuốn sách dẫn nhập thú vị đối với những bạn đọc đương muốn tìm hiểu bộ môn “khoa học của mọi khoa học này”. Và, bạn có thể an tâm tận hưởng một bản dịch trôi chảy, nhưng vẫn giữ được văn phong hài hước, châm biếm của A. Shafffer.

.