Về Cao Bằng ăn Tết Ðắp nọi

Thứ Ba, 06/02/2018, 02:59:51
 Font Size:     |        Print
 

Gia đình bà Hoàng Thị Hương (xã Bảo Toàn, huyện Bảo Lạc) gói bánh chưng đen cúng tổ tiên dịpTết Ðắp nọi.

Ở Cao Bằng, một năm mười hai tháng, với người địa phương, tháng nào cũng có tết. Mỗi tháng một tết, không tết nào giống nhau. Cuối tháng Giêng, người Tày, Nùng xứ này có thói quen "ăn tết lại", gọi là tục ăn Tết Ðắp nọi. "Ðắp" trong tiếng Tày cổ có nghĩa là kết thúc, ý chỉ thời gian thường diễn ra vào ngày 29 hoặc 30, ngày cuối cùng của tháng Giêng hằng năm.

"Nọi" có nghĩa là ít. "Ðắp nọi" nôm na là "Tết bé", "em" của Tết Nguyên đán. Mỗi năm vào dịp này, người Cao Bằng đều gói bánh chưng, làm bánh khảo, bánh chè lam, bánh sì chen bằng lá cây su mạ, cây nhả héo trộn với bột gạo nếp. Bà Hoàng Thị Hương, người Tày sống ở huyện vùng cao Bảo Lạc kể: "Từ bé đến lớn, Tết Ðắp nọi là truyền thống, không thể quên được. Năm nào gia đình tôi cũng có bánh chưng đen trong mâm cỗ cúng ông bà, tổ tiên". Khắp các chợ những ngày cuối tháng Giêng, lá gói bánh được bày bán xanh mướt các sạp, người ta nô nức, tấp nập như không khí Tết Nguyên đán. Trẻ con lại được quây quần bên nồi nấu bánh, người lớn thêm dịp hàn huyên trong không khí phấn khởi chuẩn bị năm làm ăn mới.

Theo nhà nghiên cứu Lê Chí Thanh, tục Ðắp nọi xưa có ý nghĩa kết thúc tháng Giêng, cầu mong tổ tiên phù hộ con cháu mạnh khỏe, hạnh phúc, làm ăn phát đạt. Tết là dịp đoàn viên, đón con cháu đi xa trở về, đón những người lính Tày, Nùng bảo vệ đất nước về hội ngộ sau những ngày thực hiện nhiệm vụ bảo vệ Tổ quốc, không được ăn Tết Nguyên đán cùng gia đình. Tết này không biết có từ bao giờ, tương truyền từ sau đại thắng của Vua Quang Trung mùa xuân Kỷ Dậu. Hoàng đế khao quân, tổ chức cho quân sĩ đón Tết xa quê vui vẻ. Từ đó trở đi, người dân gìn giữ nét đẹp này, tự hào, mừng vui đón những người lính về ăn Tết lại vào ngày 29 hoặc 30 tháng Giêng.

Ðắp nọi là cái Tết có ý nghĩa nhân văn, khi là ngày đoàn tụ năm mới của mọi gia đình người Tày, Nùng, vừa xuất phát từ tinh thần mùa xuân khao quân mà đồng bào vùng biên ải gìn giữ từ đời này qua đời khác. Tình yêu quê hương xuất phát từ tình yêu gia đình, truyền thống của vùng đất, Tết Ðắp nọi là sự hoàn thiện, bổ sung đầy ý nghĩa cho "Tết anh cả".

Bài và ảnh:PHONG CHƯƠNG