Nên linh hoạt quy định được hưởng lương hưu

Chủ Nhật, 10/06/2018, 23:02:16
 Font Size:     |        Print
 

Ông Lê Đình Quảng.

NDĐT - Thời gian gần đây, mỗi năm có gần 700 nghìn lao động xin nhận trợ cấp bảo hiểm xã hội một lần, đồng nghĩa với việc họ rời khỏi hệ thống an sinh xã hội, không có lương hưu lúc tuổi già. Do đó, theo ông Lê Đình Quảng, Phó trưởng ban Quan hệ lao động, Tổng Liên đoàn lao động Việt Nam, nên điều chỉnh linh hoạt quy định đóng bảo hiểm xã hội để được nhận lương hưu, thay vì quy định “cứng” như hiện nay, gây khó cho người lao động.

Hỏi: Thưa ông, ông nhận xét thế nào về tác động của tình trạng người lao động bị sa thải sau tuổi 35?

Ông Lê Đình Quảng, Phó Trưởng ban Quan hệ lao động, Tổng Liên đoàn lao động Việt Nam: Có thể nói, những tác động của hiện tượng thải loại lao động sau tuổi 35 đang diễn ra hiện nay rất lớn. Tình trạng thải loại lao động có tuổi đã được các cấp công đoàn cơ sở nắm bắt một thời gian khá lâu, khoảng vài ba năm.

Những lao động này, nếu có điều kiện, vẫn có thể bảo lưu thời gian đã đóng bảo hiểm xã hội (BHXH) và tham gia BHXH tự nguyện, hoặc tiếp tục tham gia BHXH nếu tìm được việc làm ở khu vực có quan hệ lao động. Nhưng trong thực tế, rất nhiều lao động bị thải loại lao động sau tuổi 35 nhận trợ cấp BHXH một lần. Cơ quan BHXH Việt Nam cho biết, trong năm tháng đầu năm 2018, có gần 300 nghìn người lao động nhận trợ cấp BHXH một lần, chấp nhận rời khỏi hệ thống an sinh xã hội. Thời gian gần đây, mỗi năm có gần 700 nghìn người lao động xin nhận BHXH một lần. Con số này cũng tương đương số người chúng ta vận động tham gia vào hệ thống BHXH hằng năm. Điều này tác động tiêu cực lâu dài đến cuộc sống của người lao động, bởi khi đến tuổi nghỉ hưu, họ không có lương hưu.

Ngoài ra, tình trạng này còn gây lãng phí nguồn nhân lực. Tuổi nghỉ hưu theo quy định hiện hành với lao động nữ là 55, và lao động nam là 60. Giờ người lao động chỉ mới 35 đến 40 tuổi đã không tham gia vào khu vực có quan hệ lao động.

Hỏi: Tổng Liên đoàn lao động Việt Nam đã có kiến nghị gì để giảm bớt tình trạng này, cũng như hỗ trợ những lao động thuộc nhóm đối tượng này, khi họ bị sa thải ở tuổi 35 và tiếp tục làm việc trong khu vực phi chính thức?

Ông Lê Đình Quảng: Tổng Liên đoàn lao động Việt Nam rất lo ngại về tình trạng thải loại lao động trên tuổi 35. Ở góc độ quyền lợi người lao động, chúng tôi kiến nghị, cần những giải pháp đồng bộ của các cấp, các ngành.

Trước hết, cần hoàn thiện chính sách pháp luật. Có thể nói, Việt Nam là nước có lợi thế về lao động. Trong xây dựng cơ chế thị trường, phải bảo đảm xây dựng pháp luật lao động, điều chỉnh quan hệ lao động hướng đến một chính sách về việc làm bền vững, đồng thời bảo đảm tính linh hoạt của thị trường. Chính sách cũng cần bảo vệ được người lao động và lao động yếu thế, hướng tới chính sách sử dụng lao động bền vững, xây dựng quan hệ lao động hài hòa, tiến bộ.

Cùng với đó, phải sửa đổi một loạt quy định, để doanh nghiệp phải có trách nhiệm xã hội với người lao động có tuổi, làm sao tránh doanh nghiệp lách luật, đẩy họ ra ngoài sau một thời gian dài cống hiến cho doanh nghiệp.

Cũng cần sửa đổi rất nhiều chính sách đồng bộ. Thí dụ, sửa đổi quy định về thời gian tham gia đóng BHXH, sao cho người lao động trong điều kiện không làm việc ở tuổi sau 35, mới đóng BHXH được 10 hay 15 năm, không tiếp tục tham gia trong khu vực có quan hệ lao động, vẫn có cơ hội để hưởng chế độ khi về hưu.

Ngoài ra, điều kiện về hưu phải linh hoạt. Hiện nay, thời gian tham gia BHXH để hưởng lương hưu là phải từ 20 năm. Tuổi nghỉ hưu vẫn quy định với một số lao động làm việc trong lĩnh vực nặng nhọc, độc hại, hay những ngành thâm dụng lao động là 55 đối với nữ, 60 đối với nam, thì người lao động rất khó có cơ hội để được hưởng chế độ hưu trí. Do đó, giải pháp họ chọn sẽ là nhận trợ cấp BHXH một lần.

Thứ hai là, phải tuyên truyền cho người lao động tham gia vào khu vực có quan hệ lao động về quyền lợi và nghĩa vụ của họ. Nhiều doanh nghiệp, bằng chiêu bài chính sách ưu đãi, khiến người lao động thấy lợi trước mắt, đồng tình với việc thải loại lao động của doanh nghiệp. Người lao động cũng chưa nhận thức được lợi ích lâu dài nên khi thôi việc, họ chấp nhận hưởng trợ cấp BHXH một lần.

Về mặt thực thi pháp luật, làm sao phải bảo đảm người lao động cũng như người sử dụng lao động có ý thức tuân thủ quy định của pháp luật. Cơ quan chức năng phải tăng cường thanh tra, kiểm tra. Khi phát hiện thấy vi phạm, nhất là sa thải, cho thôi việc, chấm dứt hợp đồng lao động với người lao động trái pháp luật, cơ quan có thẩm quyền cần nhanh chóng xử lý hành vi vi phạm đó.

Quan trọng hơn, phải thay đổi nhận thức trong chính sách thu hút đầu tư. Chúng ta không chỉ thu hút đầu tư dựa trên nhân công giá rẻ, như với nhiều ngành thâm dụng lao động, sử dụng lao động chỉ làm các công việc đơn giản, cường độ lao động rất cao, môi trường làm việc khắc nghiệt. Điều này khiến người lao động không thể trụ được lâu dài. Đến thời điểm nào đó, họ dễ bị doanh nghiệp thải loại.

Cuối cùng, người lao động cũng phải nâng cao kỹ năng tay nghề. Với lao động có tay nghề, có kỹ năng, hầu như doanh nghiệp vẫn tìm cách giữ chân họ. Còn lao động đơn giản thường hay bị sa thải, nhất là trong bối cảnh hiện nay, cầu lao động rất nhiều.

Công đoàn tăng cường giáo dục nâng cao kỹ năng, tay nghề, nhận thức cho người lao động, đặc biệt trong bối cảnh phát triển của khoa học công nghệ và cuộc cách mạng công nghiệp 4.0. Khi người lao động có tay nghề, kỹ năng, đặc biệt làm được những công việc đòi hỏi kỹ năng, trình độ, chắc chắn sẽ giảm việc thải loại lao động của doanh nghiệp.

Cuối cùng, cần sự vào cuộc đồng bộ của các cấp, các ngành, cả hệ thống chính trị để giảm thiểu tình trạng doanh nghiệp thải loại lao động có tuổi.

Hỏi: Ở một góc nhìn khác, dễ thấy, lao động nữ ở độ tuổi sau 35 bị sa thải tìm việc khó khăn hơn. Làm sao để nâng cao đời sống của nhóm lao động này?

Ông Lê Đình Quảng: Lao động nữ bị thải loại khi có tuổi chủ yếu do họ làm việc trong doanh nghiệp nhưng không được đào tạo nghề, chỉ làm những công việc giản đơn. Khi bị mất việc, họ cũng không có kỹ năng gì nên có ít cơ hội việc làm mới. Nhiều lao động nữ có hoàn cảnh rất khó khăn. Có những trường hợp nghỉ việc, ráo mồ hôi là hết tiền. Do đó, họ phải tìm mọi cách lo toan cuộc sống, bươn chải vất vả. Họ lựa chọn nhận trợ cấp BHXH một lần, rồi không có lương hưu cho giai đoạn tuổi già, khi không còn sức lao động. Vì vậy, lao động nữ phải xác định một tay nghề cho mình, để nếu bị mất việc ở doanh nghiệp này có thể xin việc ở công ty khác. Đào tạo nghề cho lao động nữ hết sức quan trọng.

Xin cảm ơn ông!

* Nỗi niềm lao động sau tuổi 35

NGÂN ANH, Ảnh: DUY LINH

Chia sẻ