Nghệ An khẩn trương chống hạn

Thứ Tư, 11/07/2018, 03:36:56
 Font Size:     |        Print
 

Người dân xã Hưng Tây, huyện Hưng Nguyên bơm nước chống hạn cho lúa.

Nắng nóng, hạn hán làm hơn 16.000 ha lúa hè thu cùng hàng nghìn héc-ta cây trồng cạn của tỉnh Nghệ An bị ảnh hưởng nghiêm trọng, nhiều diện tích có nguy cơ mất trắng. Trong khi đó, mực nước của nhiều hồ đập, sông suối trên địa bàn tỉnh đang xuống thấp đến mức báo động, khiến việc lấy nước cho sản xuất và sinh hoạt gặp nhiều khó khăn...

Tại huyện Hưng Nguyên, dọc theo tuyến đường tránh TP Vinh, tỉnh lộ 542E... ở các xã Hưng Tây, Hưng Yên Bắc, Hưng Yên Nam..., những cánh đồng lúa vừa bén rễ nứt nẻ, bạc phếch và ngả dần sang mầu vàng cháy. Trên đám ruộng lúa rộng hơn một mẫu khô nẻ, chị Nguyễn Thị Hoa ở xóm Kỳ, xã Hưng Tây mải miết phạt cỏ bên cạnh chiếc máy bơm đang hút nước lên ruộng, cho biết: “Cả tuần nay, kênh mương không có giọt nước, nên khi có thông báo nước về, người dân đem hàng loạt máy mi-ni ra bơm. Nhưng xem ra nguồn nước không thấm tháp gì so với nhu cầu bơm chống cháy cho lúa”.

Nghe tin có nguồn nước dẫn từ xã Hưng Trung về cứu lúa, lão nông Bùi Văn Sáu ở xóm 1, xã Hưng Yên Bắc vội mang máy bơm ra trực bơm nước từ lúc 5 giờ sáng để hy vọng cứu hơn sáu sào ruộng lúa đang khô nẻ. Bơm suốt ba giờ đồng hồ mà chỉ được vài chục mét vuông lúa ngấm nước. Phó Chủ tịch xã Hưng Yên Bắc Nguyễn Đình Hữu cho biết: Do thời tiết nắng nóng, nước thủy lợi, nước sông cạn kiệt cho nên hơn một tuần nay không có nước cho trạm bơm hoạt động, khiến 300 ha lúa hè thu cùng cây trồng khác thiếu nước nghiêm trọng. Trong đó, 80 ha đã bị khô cháy và khoảng 50 đến 60 ha nữa đang hư hỏng nặng; ngoài ra, hơn 50 ha chanh (4 đến 6 năm tuổi) đang chuẩn bị thu hoạch cũng chết héo... Địa phương đã động viên bà con huy động các loại máy bơm sẵn có, vét nước ở các ao hồ, đầm, bàu, giếng để cứu lúa, cứu chanh.

Theo Trưởng phòng Nông nghiệp và Phát triển nông thôn huyện Hưng Nguyên Hoàng Đức Ân: Hiện nguồn nước trên các sông Hoàng Cần, Hạnh Phúc, kênh Thấp, kênh Gai, kênh Lê Xuân Đào, ba hồ đập... đều cạn kiệt, nhất là nguồn nước từ cống Bara Nam Đàn xuống thấp kỷ lục không thể tạo nguồn cho hệ thống thủy lợi Nam - Hưng - Nghi. Hầu hết các trạm bơm không có nguồn để bơm, khiến hơn 1.500 ha lúa (chiếm gần nửa diện tích đã gieo cấy trong toàn huyện) thiếu nước dưỡng. Trong đó có gần 1.000 ha khô hạn nghiêm trọng, tập trung ở các vùng ngoài và vùng giữa như: Hưng Yên Bắc khoảng 300 ha, Hưng Yên Nam 200 ha, Hưng Tây 300 ha... Là địa phương nằm cuối kênh dẫn của hệ thống thủy lợi nam Nghệ An, lại có đến 20 trong số 40 hồ đập của huyện nằm dưới mực nước chết, nên huyện Nghi Lộc được xem là một trong những địa phương bị ảnh hưởng nặng nề nhất tỉnh do nắng nóng gây ra. Ngoài 500 ha không thể gieo cấy do nắng hạn thì có đến hơn nửa trong số 4.600 ha lúa gieo cấy đã bị thiếu nước, trong số này có 1.830 ha lúa khô hạn nghiêm trọng. Ngoài ra một số diện tích cây trồng cạn khác cũng bị ảnh hưởng nặng nề. Một số địa phương bị nắng hạn nghiêm trọng, không chỉ thiếu nước cho cây trồng mà còn tác động đến nước sinh hoạt cho người dân và cho gia súc, nhất là các xã như: Nghi Lâm, Nghi Công Nam, Nghi Văn, Nghi Đồng, Nghi Hưng, Nghi Mỹ, Nghi Công Bắc, Nghi Vạn, Nghi Thuận... Do hạn nặng cho nên hơn 2.000 trong tổng số 3.500 ha ở các xã vùng màu của huyện phải ngừng sản xuất.

Cùng với đó, Nghi Lộc còn phải đối mặt với tình trạng thiếu nước sinh hoạt. Người dân một số xã vùng bán sơn địa của huyện đã phải thuê máy khoan giếng với độ sâu từ 30 đến 40 m, nhưng vẫn khó khăn trong việc tìm kiếm nguồn nước và phải mua nước sinh hoạt như xã Nghi Văn, Nghi Kiều, Nghi Lâm, Nghi Công Nam, Nghi Công Bắc, Nghi Đồng...

Hiện, mực nước của nhiều hồ đập, sông suối ở Nghệ An đang xuống thấp đến mức báo động; trong đó 250 trong số 625 hồ đập dưới mực nước chết; số còn lại lượng nước chỉ còn 30 đến 40% dung tích... Mức nước ở nhiều sông lớn xuống cạn kiệt, khiến việc lấy nước gặp nhiều khó khăn, trong đó có cống Nam Đàn - một trong những hệ thống thủy lợi chủ yếu phục vụ nước cho sản xuất và sinh hoạt của người dân ở vùng Nam Đàn, Hưng Nguyên, Nghi Lộc và một phần TP Vinh xuống mức thấp kỷ lục; nước sông Lam ở đây thấp hơn mực nước thiết kế khoảng từ 0,7 đến 1,15 m. Trong lúc cấp thiết để chống hạn nhưng nhiều trạm bơm thuộc hệ thống thủy lợi này phải “treo máy” hay chỉ bơm luân phiên trong thời gian ngắn nên không cung cấp đủ nước cho cây trồng.

Theo Chi cục Thủy lợi Nghệ An, đến chiều 6-7, nắng nóng và gió tây nam kéo dài nhiều ngày qua ở Nghệ An đã khiến hơn 16.500 ha lúa cùng hàng nghìn héc-ta cây trồng cạn khác như ngô, chè, chanh, cam... khô, héo hay bị chết. Trong đó, những huyện bị ảnh hưởng nặng nề nhất là: Nghi Lộc 1.800 ha, Đô Lương 1.500 ha, Hưng Nguyên 1.000 ha...

Tối 7-7, tại một số huyện của tỉnh đã có trận mưa rào, tuy lượng mưa bình quân khoảng dưới 20 ml nhưng được ví như trận mưa vàng, giúp hạ nhiệt chuỗi ngày nắng nóng nơi đây cũng như “giải khát” các cánh đồng khô nẻ. Nhiều cánh đồng ở vùng hạn nhờ có nước mà lúa đã xanh trở lại. Ngay ngày hôm sau, bà con đã tập trung ra đồng để cứu lúa. Qua trao đổi bằng điện thoại với Trưởng phòng Nông nghiệp và Phát triển nông thôn huyện Hưng Nguyên Hoàng Đức Ân: “Trận mưa vàng ở huyện Hưng Nguyên với lưu lượng khoảng 40 ml đã giúp hơn 1.000 ha lúa của huyện được phủ nước, tạm thời thoát khỏi tình trạng “chết mòn” từng ngày. Tuy nhiên, những cánh đồng thấp và gần mương mới “hưởng lợi” nhiều từ trận mưa, còn đồng cao vẫn phải chờ mưa tiếp vì lượng nước mới chỉ đủ ướt đất, khó có khả năng sinh trưởng, phát triển vì vẫn thiếu nước nguồn. Nước được bơm về mang tính chất cầm chừng vì không đủ nước. Nếu trời mưa liên tục thì mới tiếp tục canh tác được”. Cơn mưa kéo dài gần hai giờ đồng hồ cũng đã giúp cho gần 2.000 ha lúa tại huyện Nghi Lộc thoát khỏi tình trạng ngấp ngoải và có khả năng hồi sinh. Ngoài ra, các hồ đập tại các xã của huyện Nghi Lộc thoát khỏi tình trạng trơ đáy dù lượng nước tích được chưa nhiều. Tại huyện Đô Lương, cơn mưa vàng từ cuối buổi chiều đã tạo nên bầu không khí mát mẻ sau những ngày nắng nóng kỷ lục. Mưa giải cứu cho 1.000 ha lúa hè thu của huyện Đô Lương, nhất là các xã đang gặp hạn nặng như: Mỹ Sơn 100 ha, Đại Sơn 80 ha, Hiến Sơn 60 ha... Hiện, các địa phương đang tập trung chỉ đạo bà con đắp giữ nước, đồng thời tỉa dặm, chăm bón với hy vọng cây lúa sẽ sinh trưởng bình thường trở lại.

Tuy nhiên, trong những ngày tới, nếu Nghệ An không có những trận mưa rào lớn thì khả năng nắng hạn vẫn tiếp diễn và sẽ tiếp tục đe dọa hàng chục, hàng nghìn héc-ta lúa và cây trồng cạn cũng như đời sống người dân. Tỉnh tiếp tục phối hợp các nhà máy thủy điện lớn như: Bản Vẽ, Khe Bố... bố trí xả nước chống hạn cho nông nghiệp. Trong những ngày qua, thủy điện Bản Vẽ đã xả nước xuống sông Lam với lưu lượng từ 100 đến 120 m3/giây, gấp 2 đến 2,5 lần lưu lượng nước về hồ Bản Vẽ. Tận dụng mọi nguồn nước còn lại của các hồ đập, đắp đập tạm ngăn mặn giữ nước ngọt ở Sông Cấm, theo dõi chặt chẽ tình hình nguồn nước trên hệ thống sông Cả... và tình hình xâm nhập mặn để tạo nguồn nước - Phó Chi cục trưởng Chi cục Thủy lợi Nghệ An Nguyễn Trường Thành cho biết.

Biện pháp chống hạn hiện nay, đòi hỏi các địa phương và doanh nghiệp quản lý chặt chẽ, chống rò rỉ thất thoát, sử dụng nguồn nước tiết kiệm, hiệu quả; tăng cường sử dụng các biện pháp tưới tiên tiến, tiết kiệm nước cho lúa và cây trồng cạn. Các địa phương huy động các nguồn lực, tổ chức nạo vét hệ thống kênh mương, cửa cống, trạm bơm tưới, khơi thông dòng chảy. Lắp đặt thêm các trạm bơm dã chiến để bơm chuyền lấy nước về các hệ thống thủy lợi; trực 24/24 giờ ở các trạm bơm để chủ động vận hành, ép nước; huy động các máy bơm mi-ni trong nhân dân “vét” nước để phục vụ chống hạn...

Nhằm giảm đến mức thấp nhất thiệt hại cho ngành nông nghiệp, Nghệ An cần có phương án chỉ đạo chống nắng hạn hữu hiệu, nhất là các huyện bị hạn nặng nề. Hỗ trợ kinh phí, cung cấp máy móc, thiết bị để tiến hành công tác chống hạn, có phương án nâng cấp, tu sửa hệ thống hồ đập, kênh dẫn, đào giếng phục vụ cho sản xuất nông nghiệp một cách lâu dài cũng như đời sống sinh hoạt của người dân...

Bài, ảnh: THÀNH CHÂU và HẢI ANH

Chia sẻ