Cải cách vì sự phát triển bền vững

Chủ Nhật, 13/05/2018, 19:25:20
 Font Size:     |        Print

Trên thế giới, bảo hiểm xã hội (BHXH) luôn được xem là trụ cột chính của hệ thống an sinh xã hội; đồng thời được đánh giá là một trong những thành tựu xã hội quan trọng nhất của nhân loại từ đầu thế kỷ 20 đến nay.

Ðể đạt được "vị trí" đó, ngoài những ý nghĩa vô cùng to lớn mà BHXH mang lại cho cuộc sống con người, bản thân chính sách cũng như việc thực hiện chính sách BHXH luôn phải có sự điều chỉnh phù hợp để thích ứng với những yêu cầu thực tế. Chỉ tính trong khoảng 30 năm trở lại đây, thế giới đã được chứng kiến rất nhiều cuộc cải cách BHXH, trọng tâm là cải cách chế độ hưu trí được thực hiện ở hàng chục quốc gia Mỹ la-tinh, Trung và Ðông Âu hay những cường quốc như Hoa Kỳ, Nhật Bản, Ðức, Anh, Pháp... Ngay tại thời điểm này, lộ trình cải cách tại nhiều quốc gia vẫn đang tiếp tục được triển khai.

Những cuộc cải cách đó có nhiều điểm chung. Trước hết, đó là xuất phát từ những thách thức mà mỗi quốc gia phải đối mặt như áp lực ngày càng tăng đối với ngân sách cũng như quỹ BHXH, tình trạng già hóa dân số, độ bao phủ BHXH thấp... Tiếp theo là những mục tiêu mà chính sách BHXH hướng tới như bảo đảm ngày càng tốt hơn quyền lợi của người tham gia, gia tăng độ bao phủ BHXH, sử dụng hiệu quả nguồn lực lao động để phục vụ nhu cầu phát triển…

Là quốc gia luôn quan tâm tới sự phát triển, hạnh phúc của người dân, Ðảng, Nhà nước ta đã sớm quan tâm tới việc thực hiện chính sách BHXH đối với người lao động, coi đó vừa là mục tiêu, vừa là động lực đối với sự phát triển bền vững đất nước cũng như thể hiện bản chất tốt đẹp của chế độ xã hội xã hội chủ nghĩa. Trong từng giai đoạn lịch sử của đất nước, hệ thống chính sách BHXH đã nhiều lần được điều chỉnh cho phù hợp những đòi hỏi khách quan. Ðặc biệt, sau khi đất nước tiến hành công cuộc Ðổi mới, năm 1995, chúng ta đã tiến hành những cải cách quan trọng về chính sách và thực hiện chính sách BHXH như thành lập hệ thống cơ quan chuyên trách thực hiện chính sách BHXH ở ba cấp; thiết lập quỹ BHXH độc lập với ngân sách nhà nước, hình thành trên cơ sở đóng góp của cả chủ sử dụng lao động và người lao động; mở rộng diện đối tượng tham gia BHXH bắt buộc và thực hiện hình thức BHXH tự nguyện...

Từ những cải cách quan trọng đó, quỹ BHXH đã trở thành quỹ an sinh lớn nhất; mô hình tổ chức hệ thống BHXH phát huy được hiệu quả trong thực hiện chính sách; số lao động tham gia BHXH theo cả hình thức bắt buộc và tự nguyện không ngừng tăng cao (đến cuối năm 2017 đạt 13,9 triệu người, tăng gấp khoảng bảy lần so với năm 1995); số người hưởng chế độ hưu trí và trợ cấp BHXH hằng tháng đạt hơn ba triệu người; mỗi năm, hơn chín triệu lượt người được bảo đảm các chế độ ngắn hạn như ốm đau, thai sản, dưỡng sức phục hồi sức khỏe, hàng trăm nghìn lượt người được hưởng chế độ bảo hiểm thất nghiệp...; tổng số chi từ quỹ BHXH cho các quyền lợi này ngày càng tăng và đến nay đã lên tới hơn 130 nghìn tỷ đồng/năm trong khi số chi từ ngân sách ngày càng giảm...

Tuy nhiên, bên cạnh những thành tựu quan trọng đó, việc thực hiện BHXH ở nước ta cũng còn không ít bất cập, hạn chế, như: Diện bao phủ BHXH còn thấp; hệ thống BHXH về cơ bản còn thiết kế đơn tầng, chưa có sự kết nối chặt chẽ với các chính sách xã hội khác; BHXH bắt buộc còn bỏ sót một số nhóm đối tượng có nhu cầu và khả năng tham gia; quỹ hưu trí và tử tuất có nguy cơ mất cân đối trong dài hạn; tình trạng trốn đóng, nợ đóng BHXH vẫn chưa được khắc phục triệt để; nhận thức của một bộ phận người lao động và người sử dụng lao động về BHXH chưa đầy đủ... Ngoài ra, hệ thống BHXH cũng phải đối mặt với những áp lực lớn trong xu hướng già hóa dân số hay những tác động từ cuộc cách mạng công nghiệp 4.0 tới những thay đổi trong cơ cấu và quan hệ lao động... Thực tế đó cho thấy, để giải quyết hiệu quả những vấn đề đã và đang đặt ra, qua đó bảo đảm phát triển bền vững hệ thống an sinh xã hội nói riêng, thực hiện mục tiêu phát triển bền vững đất nước nói chung, việc cải cách chính sách BHXH là nhu cầu khách quan và cần thiết.

NAM VIỆT

Chia sẻ