Nhiều thay đổi trong chính sách bảo hiểm xã hội

Thứ Hai, 01/01/2018, 03:35:09
 Font Size:     |        Print
 

Công nhân làm việc trong một xưởng may ở huyện Gia Lâm (Hà Nội). Ảnh: ÐĂNG KHOA

Từ ngày 1-1-2018, nhiều chính sách bảo hiểm xã hội (BHXH) có sự thay đổi. Theo đó, tỷ lệ % hưởng lương hưu cũng được tính lại, thời gian tham gia BHXH để hưởng mức lương hưu tối đa 75% sẽ kéo dài thêm 5 năm. Ðồng thời, tiền lương đóng BHXH bắt buộc là mức lương, phụ cấp lương và các khoản bổ sung khác theo quy định của pháp luật về lao động, thay vì chỉ gồm mức lương và phụ cấp lương như hiện nay…

Ðóng nhiều để hưởng nhiều hơn

Theo quy định của Luật BHXH năm 2014, lao động nam nghỉ hưu từ năm 2018 muốn được hưởng tối đa 75% phải đủ 31 năm đóng BHXH, nghỉ hưu năm 2019 phải có đủ 32 năm, nghỉ năm 2020 phải có đủ 33 năm, nghỉ năm 2021 phải đủ 34 năm và nghỉ từ năm 2022 trở đi phải đủ 35 năm đóng BHXH mới được hưởng tỷ lệ tối đa là 75%. So với trước năm 2018 thì chỉ cần có đủ 30 năm đóng BHXH là lao động nam được hưởng tỷ lệ tối đa 75%. Ðối với lao động nữ đủ 55 tuổi, nghỉ hưu từ năm 2018 trở đi phải có đủ 30 năm đóng BHXH mới được hưởng tối đa 75%. So với trước năm 2018 chỉ cần có đủ 25 năm đóng BHXH là được hưởng tỷ lệ tối đa 75%.

Ðồng thời, từ ngày 1-1-2018 trở đi, tiền lương tháng đóng BHXH là mức lương, phụ cấp lương và các khoản bổ sung khác theo quy định của pháp luật về lao động. Theo quy định tại Ðiều 90 Bộ luật Lao động, thì "Tiền lương bao gồm mức lương theo công việc hoặc chức danh, phụ cấp lương và các khoản bổ sung khác". Trên cơ sở đó, Luật BHXH năm 2014 đã quy định lộ trình về tiền lương tháng đóng BHXH bắt buộc đối với người lao động (NLÐ) trong khu vực doanh nghiệp.

Theo Thứ trưởng Bộ Lao động - Thương binh và Xã hội Lê Quân, việc quy định tiền lương tháng đóng BHXH bắt buộc tiếp cận gần với tiền lương thực tế của NLÐ, nhằm bảo đảm quyền thụ hưởng các chế độ BHXH khi NLÐ nghỉ việc hưởng BHXH từ quỹ BHXH (nhằm bảo đảm ổn định cuộc sống khi NLÐ nghỉ việc hưởng lương hưu). Các khoản phụ cấp lương tính đóng BHXH là các khoản phụ cấp lương để bù đắp yếu tố về điều kiện lao động, tính chất phức tạp công việc, điều kiện sinh hoạt, mức độ thu hút lao động mà mức lương thỏa thuận trong hợp đồng lao động chưa được tính đến hoặc tính chưa đầy đủ, như: Phụ cấp chức vụ, chức danh; phụ cấp trách nhiệm; phụ cấp nặng nhọc, độc hại, nguy hiểm; phụ cấp thâm niên; phụ cấp khu vực; phụ cấp lưu động; phụ cấp thu hút và các phụ cấp có tính chất tương tự.

Giải thích thêm về việc điều chỉnh tiền lương tháng làm căn cứ đóng BHXH đối với NLÐ làm việc trong khu vực doanh nghiệp, Phó Chủ nhiệm Ủy ban Về các vấn đề xã hội của Quốc hội Bùi Sỹ Lợi cho biết: Ngay từ khi Bộ luật Lao động có hiệu lực, tiền lương làm căn cứ đóng BHXH là phải thực thi ngay. Tuy nhiên, tại thời điểm đó, doanh nghiệp cũng như bản thân NLÐ còn khó khăn, cho nên mới lùi lộ trình đến 1-1-2018 lấy tiền lương, phụ cấp lương và các khoản bổ sung khác làm căn cứ đóng BHXH. Về cơ bản, thời điểm áp dụng từ ngày 1-1-2018 không có gì thay đổi lớn so với hiện nay, bởi hầu hết các doanh nghiệp đang lấy mức tiền lương làm căn cứ đóng BHXH, trừ trường hợp phát sinh những khoản phụ cấp có tính chất tiền lương. Vì vậy, các doanh nghiệp có thể yên tâm không có nhiều "biến động" về mức đóng.

Theo các chuyên gia, việc kéo dài thời gian đóng BHXH cùng với việc tăng mức đóng BHXH có thể sẽ giúp tăng mức lương bình quân để tính lương hưu. Mặc dù tỷ lệ hưởng giảm nhưng NLÐ vẫn có thể sẽ hưởng lương hưu ở mức cao hơn. Thống kê của BHXH Việt Nam, tính đến tháng 10-2017, cả nước có tới hơn 3.200 NLÐ hưởng lương ở mức bằng hoặc thấp hơn mức lương cơ sở 1.300.000 đồng/tháng. Người có mức lương hưu cao nhất ở Việt Nam là hơn 101 triệu đồng/tháng.

Ðề xuất hỗ trợ lương hưu cho lao động nữ

Tuy nhiên, theo báo cáo của Bộ Lao động - Thương binh và Xã hội, có khoảng 21.000 người lao động nữ sẽ bị ảnh hưởng bởi cách tính lương hưu mới. Trong đó, có khoảng 3.000 người chịu tác động, giảm 6% - 10% lương hưu so với người nghỉ hưu từ trước ngày 31-12-2017 trở về trước, còn lại chịu tác động 2% - 4%... Nếu căn cứ theo tờ trình của Chính phủ thì phải chờ đến tháng 5-2019 Quốc hội họp mới cho ý kiến và thông qua nên cần phương án hỗ trợ cho lao động nữ ngay từ 1-1-2018. Tuy nhiên, có ý kiến cho rằng, nếu chỉ có 3.000 người chịu tác động từ 6% - 10%, đây không phải là con số quá lớn, vậy có cần thiết phải sửa luật hay không?

Quan điểm này cho rằng là không nên sửa luật. Nhưng đề nghị Bộ Lao động - Thương binh và Xã hội đề xuất Chính phủ điều chỉnh bằng cách khi điều chỉnh tăng lương hưu từ ngày 1-1-2018 tăng lên 7% thì không nên tăng cho tất cả những người về hưu mà ưu tiên hỗ trợ cho nhóm đối tượng lương hưu dưới 1,3 triệu đồng/tháng, đặc biệt là 3.000 lao động nữ bị giảm 6% - 10% lương hưu có thể tăng 1% - 2%. Phó Chủ nhiệm Bùi Sỹ Lợi cũng chỉ rõ bất cập của việc điều chỉnh tăng lương hưu theo cơ chế "cào bằng" hiện nay, đó là NLÐ có lương hưu 101 triệu đồng, 80 triệu đồng thì tăng 7% đã bằng hai suất lương hưu bình quân của người về hưu. Nếu điều chỉnh tăng lương hưu năm 2018 thì chỉ nên tăng bằng trượt giá là khoảng 5%, còn lại 2% - 3% phải ưu tiên hỗ trợ cho các đối tượng khác.

Với phương án này, Thứ trưởng Lao động - Thương binh và Xã hội Lê Quân đồng tình và cho rằng, có thể dùng quỹ để bù đắp chia sẻ cho người ở mức lương thấp hơn theo nguyên tắc chia sẻ của BHXH. Trong số 3.000 người lao động bị giảm lương hưu 6% - 10%, những ai chỉ hưởng lương hưu ở mức dưới 1,3 triệu đồng, Nhà nước hỗ trợ lên 1,3 triệu đồng, còn đối với những ai bị ảnh hưởng bởi chính sách nhưng mức lương hưu cân nhắc không hỗ trợ "cào bằng".

Như vậy, việc thay đổi cách tính lương hưu cho lao động nữ hiện nay đã có hai phương án, là điều chỉnh theo lộ trình trong 5 năm như nam giới hoặc sử dụng hình thức tăng lương hưu hằng năm để hỗ trợ cho nhóm 3.000 người lao động bị ảnh hưởng nhiều, để tránh lao động nữ bị thiệt thòi khi chính sách thay đổi.

NHẬT ANH

Chia sẻ