Ngăn chặn và xử lý nghiêm các vi phạm chính sách bảo hiểm

Thứ Hai, 13/11/2017, 03:33:23
 Font Size:     |        Print
 

Công nhân làm việc trong một xưởng may ở TP Ðồng Hới (Quảng Bình). Ảnh: ÐĂng Khoa

Thời gian qua, tình trạng nợ đọng, trốn đóng bảo hiểm xã hội (BHXH), bảo hiểm y tế (BHYT), BH thất nghiệp của các doanh nghiệp ngày càng tăng, ảnh hưởng quyền lợi người lao động. Tuy nhiên, từ ngày 1-1-2018, khi Bộ luật Hình sự năm 2015 chính thức có hiệu lực, những hành vi này, nhất là những gian lận trong BHXH, BHYT sẽ được cơ quan điều tra vào cuộc điều tra, truy tố.

Gia tăng nợ bảo hiểm xã hội

Có thể thấy, sau gần hai năm, việc giao cho tổ chức công đoàn khởi kiện đơn vị nợ BHXH ra tòa theo quy định của Luật BHXH gặp nhiều khó khăn, vướng mắc, tình trạng các doanh nghiệp nợ đóng, trốn đóng BHXH, BHYT, BH thất nghiệp ngày càng tăng tại các địa phương. Nhiều doanh nghiệp nợ BHXH, BHYT với số tiền lớn, thời gian kéo dài. Ðáng lo ngại, hiện có gần 2.000 tỷ đồng nợ BHXH từ các doanh nghiệp đã ngừng hoạt động, giải thể, phá sản, bỏ trốn hoặc hoạt động cầm chừng (liên quan gần 200 nghìn người lao động), trong đó có nhiều đơn vị được theo dõi trên sổ sách hơn 10 năm thuộc diện "nợ treo" không thể thu hồi... Bên cạnh đó, không ít doanh nghiệp hằng tháng vẫn trừ một phần tiền lương của người lao động, với lý do để đóng BHXH, không chỉ xâm phạm nghiêm trọng quyền và lợi ích hợp pháp của người lao động, mà còn tác động xấu đến an toàn, cân đối nguồn quỹ, bảo đảm an sinh xã hội...

Theo thống kê của Tổng Liên đoàn Lao động Việt Nam, từ năm 2016 đến nay, tổng số nợ thu hồi chỉ được 600 tỷ đồng. Sau gần hai năm thực hiện quy định khởi kiện đơn vị nợ BHXH ra tòa theo quy định của Luật BHXH 2014, các cấp công đoàn đã tiếp nhận 2.705 bộ hồ sơ do cơ quan BHXH chuyển. 20 LÐLÐ tỉnh, thành phố đã gửi đơn khởi kiện đến các cấp tòa án với 187 vụ doanh nghiệp nợ BHXH, trong đó, tòa án nhân dân các cấp đã hòa giải thành công 18 vụ. Tòa án cấp huyện ở một tỉnh thụ lý hai vụ án, 48 vụ trả lại hồ sơ, số còn lại tòa án không thụ lý giải quyết với các lý do, như: Không có giấy ủy quyền của những người lao động hoặc công đoàn cơ sở cho công đoàn cấp trên khởi kiện; không thuộc thẩm quyền giải quyết của tòa án và đề nghị xem xét xử lý hành chính hoặc hình sự; tranh chấp lao động tập thể về quyền chưa được chủ tịch UBND cấp huyện giải quyết. Chủ tịch Liên đoàn Lao động Việt Nam Bùi Văn Cường cho rằng, vướng mắc trong các quy định của pháp luật dẫn đến tòa án không thụ lý giải quyết các vụ khởi kiện nợ BHXH đã ảnh hưởng trực tiếp đến quyền lợi của người lao động, làm cho số nợ BHXH tiếp tục gia tăng...

Tại phiên thảo luận của Quốc hội mới đây về công tác giải quyết khiếu nại, tố cáo; phòng, chống tội phạm, vi phạm pháp luật; phòng, chống tham nhũng, Chánh án Tòa án nhân dân (TAND) tối cao Nguyễn Hòa Bình khẳng định, nợ BHXH đang là một nội dung rất bức xúc, đang có 102.900 đơn vị với khoảng 2,6 triệu lao động nợ BHXH, BHYT, BH thất nghiệp, với số tiền tương đương 14.700 tỷ đồng. Cơ quan BHXH đã khởi kiện ra tòa án các cấp 8.800 vụ với số tiền nợ 6.000 tỷ đồng, tòa án đã xử 3.986 vụ (16% tổng số nợ), còn lại tòa trả hồ sơ. Nguyên nhân của việc trả hồ sơ do có bất cập cả về luật thực định cũng như luật thực thi.

Sẽ điều tra và xử lý nghiêm các vụ vi phạm

Ðể giải quyết vướng mắc trong khởi kiện đơn vị nợ BHXH, Chủ tịch Tổng Liên đoàn Lao động Việt Nam Bùi Văn Cường đề nghị Ủy ban Thường vụ Quốc hội giao cho Ủy ban Về các vấn đề xã hội của Quốc hội phối hợp cơ quan liên quan rà soát các quy định hiện hành. Theo đồng chí Bùi Văn Cường, nếu có những quy định chưa cụ thể, có những cách hiểu khác nhau thì cần giải thích, thống nhất trình Ủy ban Thường vụ Quốc hội nghiên cứu, giải thích thống nhất một cách hiểu. Những quy định mâu thuẫn, chồng chéo thì Quốc hội giao Chính phủ nghiên cứu xem xét trình Quốc hội xem xét sửa đổi, bổ sung...

Chánh án TAND tối cao Nguyễn Hòa Bình cho biết, từ khi Luật BHXH năm 2014 có hiệu lực, Quốc hội đã giao cho cơ quan BHXH quyền kiểm tra và xử phạt doanh nghiệp, nếu như doanh nghiệp trốn hoặc nợ đọng tiền BHXH. Vì vậy, các vụ án trước đây khởi kiện ra tòa theo trình tự dân sự, nay được chuyển sang trình tự hành chính và tố tụng hành chính. Nếu doanh nghiệp không chấp hành thì phải có một cơ quan hành chính cấp trên là UBND địa phương xử lý, quyết định hành chính đó đúng hay không, lúc đấy tòa mới bắt đầu xét xử theo trình tự hành chính. "Vì vậy, BHXH đề nghị phía tòa án xử theo trình tự dân sự thì không thể được, bởi vì nguyên tắc của dân sự là hai bên bình đẳng với nhau, mỗi bên đều có quyền đưa ra chứng cứ tài liệu để tự bảo vệ cũng như phản bác quyết định của đối phương. Trong trường hợp này doanh nghiệp là người bị phạt theo quyết định hành chính của BHXH, cho nên không bình đẳng, không xử theo trình tự dân sự được và tòa không thụ lý được loại án này"...

Tình trạng này chỉ tồn tại từ nay cho đến hết năm 2017 và bắt đầu từ 1-1-2018 Bộ luật Hình sự năm 2015 chính thức có hiệu lực, hành vi trốn đóng hay những gian lận trong BHXH, BHYT được hình sự hóa, trở thành một tội hình sự. Ðây là cơ sở pháp lý quan trọng để ngăn chặn và xử lý tình trạng vi phạm các chính sách BHXH, BHYT hiện nay.

ANH THU

Chia sẻ