Trách nhiệm với chính mình!

Thứ Hai, 17/04/2017, 02:17:32
 Font Size:     |        Print

Mặc dù hệ thống pháp luật về bảo hiểm xã hội (BHXH) đã từng bước được hoàn thiện và việc thực hiện có nhiều chuyển biến tích cực, nhưng đến nay, tình trạng vi phạm pháp luật trong lĩnh vực BHXH, điển hình là trốn đóng và nợ đọng BHXH vẫn còn khá phổ biến.

Hiện cả nước vẫn còn khoảng 400.000 doanh nghiệp chưa đăng ký tham gia BHXH cho người lao động. Không ít doanh nghiệp dù hằng tháng vẫn trừ tiền đóng BHXH của người lao động nhưng lại không nộp cho cơ quan BHXH; đồng thời cũng “quên” luôn nghĩa vụ đóng góp của mình theo quy định. Báo cáo của BHXH Việt Nam cho biết, riêng số tiền nợ quỹ BHXH của các doanh nghiệp tính đến cuối tháng 3-2017 đã vào khoảng 10.000 tỷ đồng, trong đó có hơn 220 tỷ đồng là “nợ khó đòi” (khoản nợ của những doanh nghiệp phá sản, giải thể hoặc có chủ bỏ trốn). Hành vi trốn đóng, nợ đọng BHXH trên thực tế đã trực tiếp xâm phạm và ảnh hưởng quyền và lợi ích hợp pháp của hàng triệu lao động.

Phân tích thực trạng này, chúng ta đều có thể nhận ra những nguyên nhân cơ bản, đó là: Ý thức tuân thủ pháp luật về BHXH của chủ sử dụng lao động chưa cao; chế tài xử lý vi phạm còn nhẹ, chưa tương xứng hành vi vi phạm; công tác tuyên truyền, vận động còn có những hạn chế; trách nhiệm của các cơ quan chức năng trong công tác mở rộng đối tượng tham gia cũng như ngăn ngừa tình trạng nợ đọng có nơi, có lúc còn chưa đáp ứng yêu cầu… Ngoài ra, cũng còn một nguyên nhân quan trọng khác, xuất phát từ ý thức và hành động của chính người lao động! Thực tế cho thấy, dù chính sách pháp luật BHXH đã được thực thi từ nhiều năm, nhưng không ít người lao động vẫn chưa nhận thức rõ ý nghĩa, vai trò, tầm quan trọng của BHXH đối với chính cuộc sống của mình. Điều đó, cộng với tâm lý “ăn xổi” đã khiến không ít người dễ dàng “thỏa hiệp” với chủ sử dụng lao động trốn tham gia BHXH, để nhận mức thu nhập cao hơn trong ngắn hạn. Một bộ phận khác lại không dám đấu tranh với chủ sử dụng lao động chỉ vì ngại “đụng chạm” hay sợ ảnh hưởng đến việc làm, thu nhập trước mắt.

Bên cạnh đó, trong số những lao động đã được tham gia BHXH, nhiều người cũng không thật sự quan tâm việc doanh nghiệp đóng BHXH ra sao? Những người quan tâm vấn đề này lại không biết làm thế nào để nắm thông tin còn kịp thời đấu tranh, bảo vệ quyền lợi của mình… Những “khoảng trống” nêu trên đã khiến vai trò của người lao động trong mối quan hệ ba bên (cơ quan BHXH - đơn vị sử dụng lao động - người lao động) trở nên mờ nhạt, chưa đủ khả năng bảo đảm pháp luật BHXH được thực thi nghiêm túc.

Để khắc phục điểm yếu này, thời gian qua, công tác tuyên truyền chính sách BHXH đã từng bước được đẩy mạnh thông qua nhiều kênh với nhiều hình thức khác nhau. Thông tin về các đơn vị trốn đóng, nợ đọng BHXH đã được cơ quan BHXH thường xuyên công bố. Thông tin về quá trình đóng BHXH của từng người lao động đã được BHXH nhiều địa phương cập nhật thường xuyên. Công tác rà soát, bàn giao sổ BHXH cho người lao động quản lý (thay vì chủ sử dụng quản lý) theo quy định của Luật BHXH đang được cơ quan BHXH xúc tiến triển khai… Tất cả đang góp phần hình thành một môi trường thông tin đầy đủ, minh bạch, giúp người lao động nâng cao nhận thức; đồng thời có cơ sở để chủ động đấu tranh với hành vi vi phạm của chủ sử dụng lao động trong trường hợp quyền lợi về BHXH bị xâm phạm. Tất nhiên, điều đó chỉ có thể trở thành hiện thực khi người lao động ý thức rõ quyền lợi và trách nhiệm của chính mình!

THÀNH NAM