Tìm phương án khả thi

Thứ Hai, 15/05/2017, 02:12:31
 Font Size:     |        Print

Theo Bảo hiểm xã hội (BHXH) Việt Nam, sau một thời gian được hạn chế, những tháng gần đây tình trạng nợ đọng BHXH lại có xu hướng gia tăng.

Cụ thể, nếu như tại thời điểm cuối năm 2016, số nợ BHXH trong cả nước là 7.500 tỷ đồng, bằng khoảng 3,3% số phải thu, thấp hơn tỷ lệ 4,88% tại thời điểm một năm trước đó thì thống kê mới nhất cho thấy, đến hết quý I-2017, tổng số nợ BHXH của các đơn vị sử dụng lao động đã lên tới gần 14.000 tỷ đồng, gần bằng 4,5% số phải thu. Thực trạng này không chỉ ảnh hưởng tới công tác thu của ngành BHXH, mà còn trực tiếp ảnh hưởng tới quyền và lợi ích hợp pháp của người lao động.

Bên cạnh những nguyên nhân đã tồn tại từ nhiều năm qua, một trong những lý do dẫn đến tình trạng đáng lo ngại này là những vướng mắc trong công tác khởi kiện đối với các đơn vị nợ đọng BHXH.

Thực tế cho thấy, trước khi Luật BHXH (sửa đổi) năm 2014 có hiệu lực, việc khởi kiện đối với các đơn vị có hành vi nợ đọng đã được cơ quan BHXH thực hiện khá hiệu quả, dù cũng gặp một số khó khăn. Thông qua 8.000 vụ khởi kiện, trong đó có gần 4.000 vụ đã được Tòa án xét xử, gần 9.800 tỷ đồng BHXH mà các doanh nghiệp nợ của người lao động đã được thu hồi về quỹ BHXH, qua đó bảo đảm được quyền lợi cho người lao động. Tuy nhiên, kể từ khi Luật BHXH (sửa đổi) năm 2014, trong đó có quy định giao cho tổ chức công đoàn quyền khởi kiện các vụ vi phạm về BHXH được thực hiện, việc triển khai giải pháp này lại gặp quá nhiều trở ngại.

Mặc dù cơ quan BHXH đã tập hợp, cung cấp gần 1.887 hồ sơ về doanh nghiệp nợ đóng BHXH cho tổ chức công đoàn để khởi kiện nhưng đến nay công đoàn mới khởi kiện gần 100 trường hợp. Tuy nhiên, khá nhiều đơn kiện trong số này đã không được tòa án thụ lý với một số lý do như: không thuộc thẩm quyền giải quyết; đây là tranh chấp lao động tập thể chưa được giải quyết cấp chủ tịch UBND cấp quận, huyện; không có giấy ủy quyền của người lao động cho tổ chức công đoàn…

Theo phân tích của các chuyên gia, ngoài “cái khó” của công đoàn cơ sở khi phải trực tiếp “đối đầu” với chính doanh nghiệp, những vướng mắc nêu trên chủ yếu xuất phát từ sự không đồng bộ giữa Luật BHXH, Luật Tố tụng dân sự, thậm chí cả Bộ luật Lao động và Luật Công đoàn. Mặc dù theo Luật BHXH, công đoàn có quyền khởi kiện hành vi này, nhưng Luật Công đoàn năm 2012 và Bộ luật Tố tụng dân sự năm 2015 lại quy định là để tiến hành khởi kiện, công đoàn phải được người lao động hoặc tập thể người lao động ủy quyền.

Đây được đánh giá là một quy định “bất khả thi”, không chỉ vì không có nhiều người lao động sẵn sàng thực hiện thủ tục này, mà còn rất khó triển khai ở những đơn vị sử dụng tới hàng nghìn lao động… Ngoài ra, Bộ luật Tố tụng dân sự cũng quy định, các tranh chấp về lao động giữa cá nhân, người lao động với người sử dụng lao động liên quan vấn đề BHXH, bảo hiểm y tế, bảo hiểm thất nghiệp được giải quyết bằng những vụ án lao động, mà những vụ án lao động lại không liên quan đến hành vi trốn đóng BHXH của đơn vị sử dụng lao động (vụ án dân sự)…

Để giải quyết những khúc mắc này, thời gian qua, không ít phương án đã được đề xuất như: sửa Bộ luật Tố tụng dân sự theo hướng cho phép công đoàn được khởi kiện; tiếp tục sửa Luật BHXH, trong đó giao cho công đoàn cấp trên của công đoàn cơ sở và cơ quan BHXH trách nhiệm khởi kiện mà không cần phải có sự ủy quyền của người lao động hay công đoàn cơ sở…

Mặc dù vậy, đến nay vẫn chưa có phương án nào được “chốt”. Điều đó đòi hỏi trong thời gian này các ngành liên quan phải tích cực, khẩn trương phối hợp, sớm thống nhất phương án khả thi nhất để đề xuất các cơ quan có thẩm quyền quyết định, nhằm tháo gỡ vướng mắc, qua đó bảo đảm pháp luật được thực thi hiệu quả, bảo vệ hữu hiệu quyền lợi của người lao động.

DUY ANH

Chia sẻ