Kiểm toán dự án BOT giao thông… sao lại không?

Thứ Hai, 08/08/2016, 17:02:13
 Font Size:     |        Print
 

Cầu Cổ Chiên (Trà Vinh).

NDĐT - Theo kết quả đợt giám sát, kiểm tra đột xuất của Tổng cục Đường bộ Việt Nam kéo dài 10 ngày (từ ngày 10 đến 20-7) về công tác thu phí tại các trạm thu phí đường bộ trên tuyến cao tốc Pháp Vân – Cầu Giẽ do Công ty cổ phần BOT Pháp Vân – Cầu Giẽ khai thác quản lý cho thấy, mức thu phí bình quân qua trạm thu phí này lên tới gần 2 tỷ đồng mỗi ngày, cao hơn nhiều so với con số 1,2 tỷ đồng mà Tổng công ty Xây dựng Công trình Giao thông 1 (Cienco 1) - một trong những cổ đông của Công ty CP BOT Pháp Vân - Cầu Giẽ, tiết lộ hồi tháng 5-2016.

Cùng kết quả như vậy, mới đây, Kiểm toán Nhà nước (KTNN) đã hoàn thành kiểm toán việc thu phí ở trạm BOT Cổ Chiên (Trà Vinh) và kết quả cho thấy: Với mức phí thu hiện nay khi qua trạm BOT Cổ Chiên (Trà Vinh), thì trạm này chỉ cần thu 14 năm rưỡi, chứ không phải 20 năm như tính toán ban đầu. Cả hai thí dụ này đều cho thấy, việc kiểm toán thu phí thực tế thôi cũng đã góp phần hoặc giảm 25-30% giá vé qua trạm hoặc rút ngắn 1/3-1/4 thời hạn được phép thu phí của hai dự án được gắn mác BOT nói trên.

Vậy mà gần đây, một số chuyên viên và cả quan chức cấp Bộ đang cùng tâm đắc một luận điểm “lạ” cho rằng: Các dự án BOT do nhà đầu tư đang xây dựng hoặc đã hoàn thành, đang trong thời gian kinh doanh, chưa chuyển giao cho cơ quan có thẩm quyền quản lý, thì chưa phải là tài sản công và tài chính công, tức KTNN không nên và không được phép thực hiện kiểm toán…

Vấn đề ở chỗ, nếu theo lập luận này, phải chăng các dự án BOT trong hai trường hợp trên là tài sản riêng, thuộc sở hữu và toàn quyền sử dụng, vận hành, tăng giá thu phí tùy ý của doanh nghiệp hay chủ dự án xây dựng theo phương thức BOT? Những tài sản công dưới dạng đóng góp tài chính, đất đai, nền đường cũ và các dạng tài sản khác mà cơ quan nhà nước cấp T.Ư hay địa phương và của DNNN tham gia vào dự án này cũng bị “tư nhân hóa”? Hơn nữa, việc quản lý phí qua trạm BOT được thực hiện theo Thông tư 12 của Bộ Tài chính với tư cách là tài chính công, do Nhà nước quản lý. Mà đã là tài sản công và tài chính công thì đương nhiên thuộc đối tượng kiểm toán theo thẩm quyền hợp pháp của KTNN.

Theo Bộ Giao thông vận tải, trong giai đoạn 2011-2015, Bộ đã huy động được 186.660 tỷ đồng vốn ngoài ngân sách để đầu tư cho hạ tầng giao thông đường bộ. Tuy nhiên, đầu tư BOT vừa qua còn nhiều hạn chế. Chất lượng một số công trình chưa cao, việc quản lý chi phí xây dựng dự án chưa tốt, trạm thu phí bố trí chưa hợp lý, quản lý doanh thu chưa tốt. Các dự án đều áp dụng hình thức chỉ định thầu lựa chọn nhà đầu tư, năng lực các chủ thể còn hạn chế, nhất là chủ đầu tư...

Chủ trương đẩy mạnh xã hội hóa trong lĩnh vực giao thông vận tải, tăng đầu tư xã hội phát triển các tuyến đường cao tốc, các con đường mới theo nhiều hình thức, trong đó có BOT là đúng đắn, cần thiết. Dự án BOT là động lực phát triển giao thông vì lợi ích quốc gia và cộng đồng xã hội chung. Nhưng ý nghĩa của các dự án BOT giao thông này chỉ phát huy tối ưu khi bảo đảm hài hòa lợi ích, dựa trên tính đồng bộ, tổng thể trong quy hoạch và dự án giao thông có chất lượng cao; không cắt khúc, băm nhỏ hệ thống đường bộ và loại bỏ sự lựa chọn cho người và phương tiện tham gia giao thông; nhất là không áp đặt, nhập nhằng cơ sở tính giá. Đặc biệt, cần kiên quyết xóa bỏ hoặc di dời những trạm thu phí không hợp pháp, không đúng đối tượng và có mức thu phí không hợp lý…

Đành rằng, cần giảm thiểu tình trạng thanh tra, kiểm tra trùng lắp để tránh lạm dụng và giảm gánh nặng quản lý hành chính cho doanh nghiệp tham gia hoạt động đầu tư, xã hội hóa đầu tư cơ sở hạ tầng… Nhưng thực tế thời gian qua cho thấy, nhà nước cần phải tăng cường năng lực, công cụ nghiệp vụ và công tâm để kiểm toán, giám sát, bóc tách đúng các chi phí thực và các khoản thu thực trong các dự án BOT giao thông; ngăn chặn và xử lý nghiêm tình trạng đội vốn đầu tư giả tạo, khai gian mức thu và đòi tăng phí thu vô tội vạ, hành vi thiếu trách nhiệm hoặc liên kết lợi ích nhóm, làm giảm sút chất lượng và hiệu quả dự án gây thiệt hại cho doanh nghiệp, người dân và cả xã hội...

Ths NGUYỄN TRẦN MINH TRÍ

Chia sẻ