Cần chuyên nghiệp trong đấu giá nghệ thuật

Chủ Nhật, 06/08/2017, 01:56:16
 Font Size:     |        Print

Trong bối cảnh còn nhiều khó khăn, nhất là nạn tranh giả từ lâu đã “làm khó” cho cả giới sáng tác và cơ quan quản lý, sự ra đời và hoạt động của các nhà đấu giá nghệ thuật là nỗ lực đáng khích lệ. Thời gian gần đây, một số nhà đấu giá trong nước đã tổ chức nhiều phiên đấu giá công khai, thu hút một lượng khách hàng là các nhà sưu tập, người yêu nghệ thuật trong và ngoài nước tham gia; được dư luận quan tâm, chú ý.

Tuy nhiên, số lượng nhà đấu giá chưa nhiều, chỉ một vài tên tuổi như Công ty cổ phần bán đấu giá Lạc Việt, Nhà đấu giá mỹ thuật Lý Thị (Lythi Auction), Chọn Auction House, hai nhóm đấu giá tranh trên mạng hoạt động mạnh là Vietnam Art Space (VAS, hơn 9.400 thành viên) và Viet Art Now (VAN, hơn 4.200 thành viên). Ngoài ra, còn có hoạt động đấu giá tranh do các quỹ tổ chức nhằm mục đích từ thiện.

Thực tế, bên cạnh những thành công bước đầu, việc đấu giá ít nhiều đã xảy ra “sự cố”, như tại phiên đấu giá nghệ thuật đầu tiên vào tháng 5-2016 của Công ty cổ phần bán đấu giá Lạc Việt, người thắng đấu giá cặp chóe Tứ Linh hơn sáu tỷ đồng sau đó lại bỏ cọc; hay Lythi Auction đã không thể hoàn thành được giao dịch đấu giá bức tranh Cẩm chướng do lỏng lẻo về mặt thủ tục, không đòi được tiền của người mua tranh.

Và mới đây, dù đang có nhiều tranh cãi về chuyện thật - giả, nhưng bức tranh sơn dầu Phố cũ được cho là của danh họa Bùi Xuân Phái vẫn được Nhà đấu giá nghệ thuật Chọn (Chọn Auction House) đem đấu giá (tác phẩm này từng được hai nhà đấu giá quốc tế là Sotheby’s của Xin-ga-po và Christie’s của Hồng Công (Trung Quốc) đấu giá vào năm 2006 và 2014).

Trước đó, họa sĩ Bùi Thanh Phương, con trai danh họa Bùi Xuân Phái khẳng định đây không phải là tác phẩm của cha mình; còn Chọn Auction House lại không công bố danh tính chuyên gia giám định với lý do họ không muốn ra mặt; đồng thời cam đoan bức tranh này là thật, trong thời gian 30 ngày kể từ sau phiên đấu giá, nếu người mua có thông tin hay chứng cứ chứng minh bức tranh là giả sẽ được hoàn lại 100% giá trị bức tranh và bồi thường thiệt hại về tinh thần (?!). Phố cũ được đấu thành công với giá 12.500 USD, cao hơn những lần trước của hai nhà đấu giá quốc tế, song vẫn chưa được như kỳ vọng của Chọn Auction House.

Những hoạt động đấu giá tranh diễn ra khá sôi động trong vòng hơn một năm qua, dù đem lại những dấu hiệu đáng mừng cho thị trường mỹ thuật nước nhà, song cũng đồng thời đặt ra không ít băn khoăn về sự non kém, thiếu chuyên nghiệp trong quy trình thực hiện, từ việc tổ chức khách hàng; đặt cọc; thông tin, giới thiệu trước và sau phiên đấu giá; thẩm định, giám định tác phẩm; tổ chức phiên đấu giá… Đáng chú ý, đơn vị tổ chức cần có một đội ngũ chuyên gia có trình độ cao để thẩm định chất lượng, giám định tác phẩm, tránh thật giả lẫn lộn. Việc công khai danh tính các nhà thẩm định, giám định cũng là điều cần thiết nhằm đem lại niềm tin cho cả người bán và người mua; góp phần tạo dựng uy tín cho nhà đấu giá.

Cục Mỹ thuật, Nhiếp ảnh và Triển lãm (Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch) đang nghiên cứu, xem xét để xây dựng và sớm ban hành quy định về tiêu chuẩn, điều kiện của người giám định tác phẩm, bởi không thể tùy tiện cá nhân, tổ chức nào cũng có thể làm được công việc này. Bên cạnh đó, theo nhà phê bình mỹ thuật Nguyễn Đỗ Bảo, cơ quan quản lý cần có một quy chế chung để các sàn đấu giá thực hiện. Nếu không, có những sàn có thể đưa “cò mồi” hay có những hình thức gian lận; sàn đấu giá nào vi phạm phải yêu cầu đóng cửa…

Từ ngày 1-7-2017, Luật Đấu giá tài sản chính thức có hiệu lực thi hành. Trong đó quy định cụ thể về trình tự, thủ tục; đấu giá viên; thù lao dịch vụ đấu giá, chi phí đấu giá tài sản; xử lý vi phạm, hủy kết quả đấu giá, bồi thường thiệt hại; quản lý nhà nước về đấu giá tài sản... nhằm tạo hành lang pháp lý để điều chỉnh các hoạt động đấu giá tài sản nói chung, bao gồm cả tác phẩm nghệ thuật. Theo đó, những sai phạm của các bên sẽ được xử lý triệt để hơn, như việc người không đặt cọc mà vẫn được tham gia, hay trường hợp trúng đấu giá lại bỏ cọc không mua nhưng không có biện pháp xử phạt thỏa đáng…

Tác phẩm nghệ thuật cũng là một tài sản, một hình thức đầu tư, vì vậy hoạt động đấu giá nghệ thuật cần bảo đảm đúng quy định của pháp luật và có sự quản lý chặt chẽ của các cơ quan chức năng, góp phần xây dựng thị trường mỹ thuật nước nhà phát triển lành mạnh.

NGUYỄN PHƯƠNG LIÊN

Chia sẻ