Cần tôn tạo di tích Cảng quân sự Đông Hà

Thứ Tư, 04/07/2018, 06:47:28
 Font Size:     |        Print
 

Gốc tích lô cốt tại khu vực Cảng quân sự Đông Hà (Quảng Trị) nằm khuất trong lùm cây.

NDĐT - Cảng quân sự Đông Hà từng được công nhận di tích quốc gia đặc biệt, thuộc hệ thống di tích lịch sử đường Trường Sơn - đường Hồ Chí Minh. Tuy nhiên, hiện tại, cảnh quan nơi đây đang xuống cấp trầm trọng. Nếu không được tôn tạo, phục dựng kịp thời, di tích cấp quốc gia này sẽ không còn.

Cảng bị thu hẹp do nhiều nguyên nhân

Hiện trạng cảng quân sự Đông Hà (Quảng Trị) hôm nay.

Di tích Cảng quân sự Đông Hà nằm ở bờ nam sông Hiếu, ngay bên cạnh quốc lộ 1A và cầu Ðông Hà, thuộc địa bàn phường 2, thành phố Đông Hà và cách cảng biển Cửa Việt, huyện Gio Linh (Quảng Trị) khoảng 13 km. Năm 1986, Cảng quân sự Đông Hà được Bộ Văn hóa - Thông tin xếp hạng di tích cấp quốc gia, với diện tích 512.692 m2 và được Thủ tướng Chính phủ công nhận di tích quốc gia đặc biệt, thuộc hệ thống di tích lịch sử đường Trường Sơn - đường Hồ Chí Minh năm 2013.

Cảng quân sự Đông Hà được xây dựng năm 1967, làm nơi tập kết hàng hóa, phương tiện chiến tranh bằng đường thủy phục vụ cho chiến trường Đường 9, Nam Lào và bắc Quảng Trị của địch. Sau năm 1972, khi cụm cứ điểm Ðông Hà bị tiêu diệt, Cảng quân sự Ðông Hà nằm dưới sự kiểm soát của chính quyền cách mạng và trở thành một trong những nơi tập kết, giao nhận hàng của tuyến đường Hồ Chí Minh trên biển, trước khi vận chuyển vào phía Nam.

Từ đầu năm 1973 đến trước Ngày giải phóng hoàn toàn miền nam (4-1975), Cảng quân sự Ðông Hà trở thành một cảng sông quan trọng của vùng giải phóng, giữ vai trò trung chuyển hàng hóa từ tuyến đường biển lên đường bộ và tỏa đi khắp các chiến trường qua tuyến đường vận tải Trường Sơn. Hàng nghìn tấn vũ khí, vật dụng y tế, nhu yếu phẩm từ hậu phương miền bắc đã qua Cảng quân sự Ðông Hà để vào chiến trường miền nam, góp phần quan trọng vào sự nghiệp giải phóng dân tộc, thống nhất Tổ quốc.

Sau năm 1975, Cảng quân sự Ðông Hà được sử dụng vào mục đích phát triển kinh tế nhưng ở quy mô nhỏ, chủ yếu là phục vụ về mặt thương mại.

Thời gian qua, do không được nạo vét, nâng cấp nên lòng sông bị cạn dần, tàu có trọng tải lớn không vào được, chỉ có những tàu chở hàng nhỏ ra vào nhưng không đáng kể. Hệ thống bến bãi, kho chứa, bốc xếp hầu như chẳng còn phát huy tác dụng. Diện tích đất trong khu vực cảng vốn được khoanh vùng bảo vệ bị thu hẹp dần do nhu cầu phát triển đô thị...

Ông Lê Long, ngụ tại phường 2, thành phố Đông Hà cho biết: Gia đình ông sống ở gần Cảng quân sự Ðông Hà đã lâu năm. Trước đây, tại khu vực cảng, còn nhiều dấu tích để lại, nhưng qua thời gian các dấu tích mất dần, nay chỉ còn một đoạn cầu cảng có dấu hiệu sụp lún, một lô cốt đen và những chiếc cọc nhồi ở mép sông. Hiện nhiều vị trí tại Cảng quân sự Ðông Hà cỏ dại mọc um tùm, rác rưởi vương vãi khắp nơi không ai thu dọn. Nếu không được tôn tạo, phục dựng kịp thời thì nay mai, di tích cấp quốc gia này sẽ chẳng còn nữa...

Ông Nguyễn Văn Nam, cũng ở phường 2, thành phố Đông Hà chia sẻ: Do nhu cầu phát triển đô thị nên nhiều công trình, hạng mục mọc lên trên phần diện tích đất đã khoanh vùng bảo vệ di tích cụm Cảng quân sự Ðông Hà, làm cho cảng ngày càng bị thu hẹp lại. Qua một thời gian dài bỏ hoang, không tu sửa nên sau này, dù có được đầu tư tôn tạo cũng khó đưa di tích này trở lại hiện trạng ban đầu.

Giám đốc Bảo tàng tỉnh Quảng Trị Lê Đình Hào cho rằng, việc thiết kế xây dựng, tôn tạo, cắm mốc khoanh vùng bảo vệ di tích là rất cần thiết và cấp bách. Từ đó tạo ra một không gian văn hóa, cơ sở hạ tầng đồng bộ gắn kết với điểm du lịch lịch sử. Theo đó, quy hoạch sẽ đáp ứng bảo tồn một số hiện vật gốc Cảng quân sự Đông Hà, đồng thời xây dựng công viên cây xanh kết hợp với bia đài di tích và bến thuyền tạo một quần thể di tích, văn hóa, du lịch hiện đại...

Tu bổ cảng bảo đảm ba công năng

UBND tỉnh Quảng Trị vừa có Thông báo kết luận về phương án quy hoạch Cảng quân sự Đông Hà. Theo đó, việc xây dựng quy hoạch, triển khai các dự án xây dựng phải tuân thủ nghiêm các quy định của nhà nước đối với di tích quốc gia đặc biệt. Việc quy hoạch và lập dự án tu bổ di tích Cảng quân sự Đông Hà phải bảo đảm ba công năng: Xây dựng địa điểm đánh dấu di tích, bảo tồn một số hiện vật gốc; xây dựng công viên cây xanh và xây dựng bến thuyền phục vụ du lịch...

Chủ tịch UBND tỉnh Quảng Trị Nguyễn Đức Chính cho biết: Việc xây dựng, quy hoạch lại Cảng quân sự Đông Hà nhằm đáp ứng việc bảo tồn di tích lịch sử, đồng thời tạo một không gian văn hóa, khai thác địa điểm du lịch phục vụ cho người dân; hình thành một địa điểm di tích lịch sử kết hợp công viên cây xanh, bến thuyền có cơ sở hạ tầng đồng bộ, kết nối với các công trình hạ tầng khác, tạo nên không gian đô thị hiện đại, phục vụ nhu cầu phát triển kinh tế - xã hội...

Phương án quy hoạch phải xác định các yếu tố gốc để có phương án bảo vệ, tôn tạo. Điều chỉnh giảm diện tích giao thông, tăng diện tích cây xanh, tạo điểm nhấn cho cảnh quan đô thị. Bên cạnh đó, cập nhật phương án thiết kế xây dựng Bến tàu du lịch vào quy hoạch. Bổ sung, hoàn thiện sơ đồ các phân khu chức năng như: Công viên cây xanh, bến tàu du lịch, bia di tích, bến nghiêng, bến đứng, khu vực đường giao thông nội bộ, lô cốt. Bố trí bãi đỗ xe, nhà chờ với quy mô, diện tích phù hợp.

Để thực hiện, UBND tỉnh Quảng Trị giao TP Đông Hà chỉ đạo các đơn vị liên quan tiếp thu những ý kiến đề xuất của các sở, ngành để hoàn thiện phương án quy hoạch, tham mưu cho tỉnh đề xuất với Bộ Quốc phòng, gửi Bộ Văn hóa -Thể thao và Du lịch trình Thủ tướng phê duyệt. Sở Văn hóa -Thể thao và Du lịch chủ trì, tham mưu cho UBND tỉnh đề nghị Bộ Văn hóa - Thể thao và Du lịch đưa di tích cảng quân sự Đông Hà vào danh mục ưu tiên hỗ trợ vốn đầu tư cho chương trình mục tiêu phát triển văn hóa giai đoạn 2016 - 2020.

Phó Chủ tịch Thường trực UBND tỉnh Quảng Trị Mai Thức khẳng định, Cảng quân sự Đông Hà là di tích quốc gia đặc biệt thuộc hệ thống di tích lịch sử đường Trường Sơn - đường Hồ Chí Minh cần phải tôn tạo, phục dựng để giữ gìn và phát huy được những giá trị lịch sử to lớn. Vì thế, yêu cầu các đơn vị liên quan nên chú trọng đến công tác bồi thường, giải phóng mặt bằng một cách hợp lý. Theo đó, Sở Giao thông - Vận tải xem xét lại quy hoạch bến thuyền cho phù hợp với nhu cầu sử dụng dài lâu, gắn với việc phát triển du lịch. Trong quá trình thực hiện việc tôn tạo, phục dựng, các đơn vị tư vấn, thiết kế và chủ đầu tư phải giữ được cái gốc của công trình, nhất là gốc tích lô cốt. Đồng thời phải bố trí hệ thống vườn hoa, cây xanh, các khu chức năng, hệ thống bến nghiêng, bia di tích thành một tổng thể hài hòa, hợp lý, mang tính mỹ quan cao nhằm bảo đảm tốt các yêu cầu đề ra.

Bài và ảnh: NGUYỄN VĂN HAI

Chia sẻ